Abbey of Montigny-lès-Vesoul

Abbaye de Montigny-lès-Vesoul to dawne opactwo żeńskie w miejscowości Montigny-lès-Vesoul, w departamencie Haute-Saône, w regionie Burgundia-Franche-Comté. Budynek stoi w bezpośrednim sąsiedztwie Vesoul i pozostaje jednym z ważniejszych świadectw życia klasztornego w tej części Francji.

Skąd wzięło się to opactwo?

Pomysł założenia klasztoru dla kobiet w Montigny pojawił się już w latach 60. XIII wieku za sprawą Heloizy de Joinville, siostry słynnego kronikarza i seneszala Szampanii Jeana de Joinville, towarzysza króla Ludwika IX. Heloiza, wdowa po Janie z Faucogney i wicehrabina Vesoul, planowała fundację od około 1265 roku, ale formalne powstanie opactwa nastąpiło dopiero w 1286 roku. Zamieszkały tam klaryski urbanistki, gałąź zakonu franciszkańskiego, a ponieważ klasztor przyjmował głównie córki rodzin szlacheckich i zamożnych, okoliczni mieszkańcy nazywali go "opactwem szlachetnych pań".

Jak zmieniały się jego dzieje?

Historia klasztoru nie była spokojna. W 1356 roku, w czasie wojny stuletniej, budynki splądrowały bandy najemników zwane routierami, a w 1437 roku opactwo ponownie ucierpiało z rąk grasujących oddziałów écorcheurs. W 1595 roku, podczas konfliktu między Francją a wojskami cesarskimi o Franche-Comté, klasztor spalił oddział dowodzony przez Tremblecourta. Sytuacja zmieniła się po 1678 roku, gdy Franche-Comté przeszło pod panowanie Korony Francuskiej. Próbowano wtedy narzucić mieszkankom klasztoru ściślejszą klauzurę, a około 1710 roku toczył się spór o przekształcenie podobnych wspólnot w świeckie kapituły kanoniczek. Dopiero w 1732 roku listy patentowe Rady Królewskiej formalnie uznały odrębny status wspólnoty z Montigny. Budynki, które można oglądać dziś, pochodzą głównie z XVIII wieku — odbudowano je w dwóch etapach, około 1730 i ponownie w 1769 roku. Podczas rewolucji francuskiej majątek opactwa sprzedano jako dobro narodowe, a pozostałe tam kanoniczki musiały wykupić własne domy. W kolejnych dziesięcioleciach teren jeszcze zmieniał mieszkańców duchownych: między 1844 a 1864 rokiem diecezja pozwoliła osiedlić się tu karmelitom bosym, a w 1874 roku zastąpiła ich wspólnota benedyktynek.

Co warto dziś zobaczyć?

Zespół dawnego opactwa to przede wszystkim architektura klasztorna z XVIII wieku. Teren dawnego kwartału opackiego wraz z zabudowaniami gospodarczymi jest wpisany do rejestru zabytków (monument historique) od 9 listopada 1994 roku, a zachowane domy kanoniczek i pozostałe budynki objęto ochroną konserwatorską 25 kwietnia 1997 roku. Spacer po tej części Montigny-lès-Vesoul pozwala prześledzić, jak XIII-wieczna fundacja klasztorna przekształcała się kolejno w kapitułę szlachecką, dobro narodowe, a wreszcie siedzibę różnych wspólnot zakonnych.

Jak dotrzeć na miejsce?

Montigny-lès-Vesoul leży tuż obok Vesoul, stolicy departamentu Haute-Saône, co czyni opactwo wygodnym celem wycieczki jednodniowej z tego miasta lub przystankiem w podróży po Franche-Comté.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstało opactwo w Montigny-lès-Vesoul? Formalnie w 1286 roku, choć pomysł jego założenia pojawił się już około 1265 roku za sprawą Heloizy de Joinville.

Jaki zakon zamieszkiwał opactwo? Początkowo klaryski urbanistki, żeńska gałąź zakonu franciszkańskiego przyjmująca głównie córki rodzin szlacheckich, stąd potoczna nazwa "opactwo szlachetnych pań". Później, w XIX wieku, teren zajmowali kolejno karmelici bosi i benedyktynki.

Czy budynki są chronione jako zabytek? Tak. Teren dawnego kwartału opackiego objęto ochroną jako monument historique w 1994 roku, a zachowane budynki kanoniczek dodatkowo w 1997 roku.

Skąd wzięły się liczne zniszczenia opactwa? Klasztor wielokrotnie padał ofiarą konfliktów zbrojnych — plądrowały go bandy najemników w czasie wojny stuletniej, w 1356 i 1437 roku, a w 1595 roku spalił go oddział walczący w sporze francusko-cesarskim o Franche-Comté.