Abbaye Notre-Dame de Bithaine

Abbaye Notre-Dame de Bithaine to dawne opactwo cysterskie położone w gminie Adelans-et-le-Val-de-Bithaine, w departamencie Haute-Saône, w regionie Burgundia-Franche-Comté. Ruiny klasztoru leżą w dolinie niewielkiej rzeki, otoczone lasami i łąkami, z dala od większych miast — dziś to miejsce łączące historię, krajobraz i sztukę współczesną.

Kiedy i jak powstało opactwo?

Klasztor założono w pierwszej połowie XII wieku, w 1133 roku. Według miejscowej legendy jego fundatorem był Aymon, pan na Faucogney, który jako krzyżowiec dostał się do niewoli w Ziemi Świętej. W obliczu zagrożenia miał złożyć ślubowanie Marii Pannie, obiecując założenie klasztoru na swoich ziemiach, jeśli wróci cało. Po uwolnieniu przekazał ziemie mnichom z opactwa Morimond, co nastąpiło w kwietniu 1133 roku. Nazwa „Bithaine” nawiązuje do biblijnej Betanii.

Jak rozwijało się opactwo w kolejnych wiekach?

Wspólnota cystersów rozrosła się na tyle, że już w 1150 roku z Bithaine wyszła fundacja córczana — opactwo w Chaligny. Świadczy to o sile gospodarczej i duchowej ośrodka w XII wieku. Przez kolejne stulecia zabudowania klasztorne wielokrotnie przebudowywano, dostosowując je do zmieniających się potrzeb wspólnoty.

Co się stało z zabudowaniami w XVIII wieku i podczas Rewolucji?

Największa przebudowa opactwa przypadła na XVIII wiek. Kościół klasztorny wzniesiono w latach 1769-1781 według planów architekta Jeana Gruyera. Nowa świątynia nie przetrwała jednak długo — po Rewolucji Francuskiej cały kompleks sprzedano jako dobro narodowe, a sam kościół rozebrano. Ocalałe budynki gospodarcze i klasztorne przeszły w ręce prywatne.

Jak wykorzystywano opactwo w XIX wieku?

W drugiej ćwierci XIX wieku w dawnych zabudowaniach klasztornych uruchomiono przędzalnię bawełny. Zakład działał przez kilka dziesięcioleci, niemal do końca stulecia, zmieniając czasowo charakter miejsca z sakralnego na przemysłowy.

Co dzieje się w opactwie dzisiaj?

W 1969 roku, po wielu zmianach właścicieli, posiadłość nabyła rodzina Berthet. To ona nadała miejscu nową funkcję — od 1996 roku każdego lata, od czerwca do października, organizowany jest tu salon sztuki współczesnej. Dzięki temu ruiny dawnego opactwa stały się miejscem spotkań z twórczością artystów, a nie tylko śladem dawnych czasów.

Czy opactwo jest objęte ochroną zabytkową?

Tak. Od 13 grudnia 1995 roku zespół opactwa figuruje w rejestrze monuments historiques (wpis częściowy). Ochroną objęto teren rozciągający się od drogi do rzeki, pozostałości dawnego skrzydła klasztornego (fasady i dachy), skrzydło wschodnie w całości, a także gołębnik i fontannę znajdujące się na terenie posiadłości.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się opactwo Notre-Dame de Bithaine? Opactwo leży w gminie Adelans-et-le-Val-de-Bithaine, w departamencie Haute-Saône, w regionie Burgundia-Franche-Comté we Francji.

Kiedy powstało opactwo? Zostało założone w 1133 roku przez mnichów cysterskich z opactwa Morimond.

Skąd pochodzi nazwa Bithaine? Nazwa nawiązuje do biblijnej Betanii, miejscowości znanej z Ewangelii.

Czy kościół klasztorny zachował się do dziś? Nie. Kościół wzniesiony w latach 1769-1781 został rozebrany po sprzedaży opactwa jako dobra narodowego podczas Rewolucji Francuskiej.

Co można zobaczyć w opactwie obecnie? Zachowały się pozostałości zabudowań klasztornych, w tym skrzydło wschodnie, gołębnik i fontanna. Od 1996 roku w sezonie letnim odbywa się tu salon sztuki współczesnej.

Czy opactwo jest zabytkiem chronionym prawnie? Tak, od 1995 roku zespół figuruje w rejestrze monuments historiques we Francji.