Obiekty Sakralne w Niemczech
Lista 451 miejsc z kategorii Obiekty Sakralne w Niemczech — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 299 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Kloster Bethlehem Koblenz, Weissenau Abbey, Steinfeld Abbey.
-
Kaufmannskirche (Erfurt)
Erfurt
Kaufmannskirche w Erfurcie (Kościół Kupców) to jedna z najstarszych kościołów parafialnych miasta, stojąca na północnym krańcu placu Anger. Od 1521 roku jest kościołem ewangelickim, a swoją sławę zawdzięcza zarówno kaznodziejstwu Lutra, jak i rodzinie Bachów. Jak powstał kościół kupców? Według tradycji świątynię założyli w XI wieku wędrowni kupcy fryzyjscy, którzy osiedlali się przy ważnym szlaku handlowym biegnącym przez Erfurt. Romański poprzednik obecnej budowli jest po raz pierwszy poświadczony w 1248 roku jako kościół kupców mieszkających w mieście. Wielki pożar w 1291 roku zniszczył go w znacznej części, dlatego w kolejnych dziesięcioleciach wzniesiono nową, gotycką budowlę, konsekrowaną w 1368 roku. Czym wyróżnia się architektura? To jedyny kościół w Erfurcie z dwiema wieżami. Północna otrzymała barokowy hełm w 1684 roku, a południowa została nadbudowana o nowe górne kondygnacje w 1864 roku. Przed wejściem stoi pomnik Marcina Lutra autorstwa Fritza Schapera, a na zewnętrznej ścianie znajdziesz krzyżowy kamień pamiątkowy. Co łączy kościół z Marcinem Lutrem? Reformator wygłosił tu kazanie 22 października 1522 roku, zatytułowane „O krzyżu i cierpieniu chrześcijanina". Wydarzenie upamiętnia kamień na elewacji, a sam kościół jest ważnym przystankiem na reformacyjnym szlaku Erfurtu. Dlaczego nazywa się go kościołem rodzinnym Bachów? Rodzice Jana Sebastiana Bacha zawarli tu małżeństwo w 1668 roku. W księgach parafialnych zapisano ponad sto chrztów, ślubów i pogrzebów członków rozległego rodu muzyków. Dla miłośników muzyki barokowej to jedno z ciekawszych miejsc w Turyngii. Co z organami? W latach 1686–1688 Christoph Junge i Hanns Albrecht zbudowali nowe organy, które w 1845 roku naprawiono i rozbudowano. Obecny instrument Wilhelma Rühlmanna poświęcono w 1911 roku; wykorzystano w nim część głosów i wiatrownic starszych organów. Po niedawnej renowacji organy wróciły na swoje tradycyjne miejsce na drugiej emporze. Burzliwe losy w XX wieku i wcześniej W latach 1636–1650 kościół pełnił funkcję szwedzkiego kościoła garnizonowego. W lipcu 1944 roku został poważnie uszkodzony podczas nalotu, a odbudowa trwała w latach 1946–1952. Najczęstsze pytania Gdzie leży Kaufmannskirche? Przy północnym końcu placu Anger, w samym centrum Erfurtu, kilka minut pieszo od głównych ulic handlowych. Czy kościół jest ewangelicki? Tak, od 1521 roku należy do wspólnoty ewangelickiej. Dlaczego warto go odwiedzić? Ze względu na dwie wieże, związki z Lutrem i Bachami oraz historyczne organy. Czy stoi tu pomnik Lutra? Tak, przed kościołem, a obok znajduje się kamień upamiętniający kazanie z 1522 roku. Kto jest z nim związany muzycznie? Rodzina Bachów, w tym rodzice Jana Sebastiana, którzy pobrali się tu w 1668 roku.
-
Catholic Church Sandersdorf
Sandersdorf-Brehna
Kościół katolicki św. Marii w Sandersdorfie (St. Marien) to neogotycka ceglana świątynia w Sandersdorfie, części miasta Sandersdorf-Brehna w powiecie Anhalt-Bitterfeld w Saksonii-Anhalt. Stoi przy Platz der Deutschen Einheit i jest głównym kościołem katolickim w tej miejscowości. Jak powstał kościół w Sandersdorfie? Początki wiążą się z rozwojem przemysłu w okolicach Bitterfeldu. Kopalnie węgla brunatnego i zakłady chemiczne przyciągały robotników, wśród nich wielu katolików z Polski. W 1898 roku zaczęto budować katolicką szkołę z kaplicą, a w 1905 roku w Sandersdorfie powstała samodzielna wspólnota katolicka, którą kierował wikariusz z Bitterfeldu. Pierwszą łopatę wbito 15 kwietnia 1906 roku. Budowa trwała zaledwie siedem miesięcy, a poświęcenie odbyło się 18 listopada 1906 roku. Projekt przygotował architekt Arnold Güldenpfennig. Jak wygląda świątynia? To skromny, neogotycki budynek z cegły. Wieża stoi przy południowo-zachodnim narożniku nawy, obok niej znajduje się wieżyczka schodowa. Wiatrołap przy wejściu dobudowano później. Szczyt wieży uszkodzony podczas II wojny światowej odbudowano w 1953 roku, tym razem o pięć metrów wyższy niż poprzednio. We wnętrzu uwagę zwraca ołtarz maryjny oraz witraże, które poddano renowacji. W 1992 roku zamontowano ogrzewanie podłogowe. Organy zbudował w 1908 roku Wilhelm Rühlmann z Zörbig. Pierwotne dzwony przetopiono w 1918 roku na potrzeby wojny, a nowe zawisły dopiero w 1929 roku. Pielgrzymki i historia parafii W 1907 roku papież Pius X udzielił odpustu związanego z wizerunkiem Maryi w kościele. Na początku lat czterdziestych XX wieku zaczęły się tu pielgrzymki; w 2020 roku odwołano je z powodu pandemii COVID-19. Wspólnota filialna powstała 1 sierpnia 1915 roku, a 1 kwietnia 1951 roku podniesiono ją do rangi parafii pod wezwaniem Maryi, Pomocnicy Chrześcijan. Od 2 maja 2010 roku kościół należy do parafii Świętej Rodziny w Bitterfeldzie w diecezji Magdeburga. Na terenie przykościelnym powstały z czasem dom młodzieżowy, pawilonowy budynek oraz krużganek. Szkoła katolicka, z którą wiązały się początki wspólnoty, została zamknięta przez nazistów w 1940 roku. Czy kościół jest zabytkiem? Tak. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków Saksonii-Anhalt jako zabytek architektury. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół? Arnold Güldenpfennig. Kiedy go zbudowano? W latach 1906, w ciągu siedmiu miesięcy od pierwszej łopaty do poświęcenia. W jakim stylu jest utrzymany? Neogotyckim, z czerwonej cegły, z wieżą i wieżyczką schodową. Do jakiej parafii należy? Do parafii Świętej Rodziny w Bitterfeldzie, w diecezji Magdeburga. Czy odbywają się tu pielgrzymki? Tak, tradycja pielgrzymkowa trwa od początku lat czterdziestych XX wieku. Dla kogo warto się tu zatrzymać? Kościół jest dobrym przystankiem dla osób interesujących się historią regionu przemysłowego między Halle a Lipskiem, architekturą sakralną z początku XX wieku i dziejami polskich robotników, którzy współtworzyli lokalną wspólnotę katolicką. W okolicy leży także Brehna ze średniowiecznym kościołem klasztornym, więc wizytę łatwo połączyć ze zwiedzaniem całego miasta Sandersdorf-Brehna. Budynek jest niewielki, dlatego oględziny zajmują zwykle krótką chwilę, a sam kościół najlepiej oglądać razem z otaczającym go terenem parafialnym i krużgankiem.
-
Pfarrkirche St. Jodokus (Immenstaad)
Immenstaad am Bodensee
Pfarrkirche St. Jodokus to katolicki kościół parafialny w Immenstaad am Bodensee, nad północnym brzegiem Jeziora Bodeńskiego. Z dawnej gotyckiej świątyni zachowały się wieża i prezbiterium, a nawę zastąpiła nowoczesna budowla z lat osiemdziesiątych XX wieku. Połączenie średniowiecznych murów ze współczesnym wnętrzem czyni z kościoła ciekawy przystanek dla osób zainteresowanych architekturą sakralną regionu. Jaka jest historia kościoła St. Jodokus w Immenstaad? Początki wiążą się z kaplicą filialną. Wspólnota z Immenstaad należała pierwotnie do parafii w Bermatingen, podległej cystersom z opactwa Salem. Opactwo nie zgadzało się na własnego proboszcza w Immenstaad, więc mieszkańcy zwrócili się do papieża, który przebywał wówczas w Bolonii. Rozbudowali kaplicę do rozmiarów kościoła, a po soborze w Konstancji miejscowość uzyskała status samodzielnej parafii. Daty z tego okresu podawane są w źródłach różnie. Lokalne towarzystwo regionalne (Heimatverein) wskazuje rok 1410 jako początek parafii, a w 2010 roku obchodzono sześćsetlecie. Pewniejsze są daty budowy gotyckiego kościoła: kamień węgielny położono w 1474 roku, a prace zakończono w 1487 roku. Jak zmieniał się wygląd świątyni? W 1877 roku kościół przebudowano w duchu neogotyckim. W latach 1902 i 1905 odnowiono jego zewnętrzną część oraz wnętrze. Największa zmiana nastąpiła w 1980 roku, gdy rozebrano gotycką nawę. W latach 1980–1982 wzniesiono nowy budynek na planie centralnym, który włączył w swoją bryłę zachowane prezbiterium i wieżę. Konsekracja odbyła się 24 października 1982 roku. Decyzja o wyburzeniu starej nawy wzbudzała w Immenstaad spory. Do dziś kościół jest przykładem tego, jak lokalna społeczność godziła potrzebę większej, nowocześniejszej przestrzeni liturgicznej z dziedzictwem średniowiecza. Co warto zobaczyć? Wieżę i prezbiterium – najstarsze części budowli, pochodzące z gotyckiego kościoła z XV wieku. Nowy korpus z lat 1980–1982 – centralny układ przestrzeni, zupełnie odmienny od typowych wiejskich kościołów gotyckich. Organy – instrument kościoła jest opisany w ogólnodostępnym rejestrze organów Niemiec, co może zainteresować miłośników muzyki sakralnej. Patrona – św. Jodok (Jodokus), pustelnik z Bretanii, czczony w wielu miejscach południowych Niemiec i Szwajcarii. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży w centrum Immenstaad am Bodensee, w odległości krótkiego spaceru od nadbrzeżnej promenady i przystani. Dobrze łączy się go ze spacerem wzdłuż jeziora, wizytą w lokalnym muzeum regionalnym lub z rejsem statkiem do innych miejscowości nad Bodensee. Przed wizytą w trakcie nabożeństw pamiętaj, że jest to czynna parafia, więc zwiedzanie warto dostosować do liturgii i zachować ciszę. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół St. Jodokus w Immenstaad? Gotycki kościół zbudowano w latach 1474–1487. Dzisiejsza nawa pochodzi z lat 1980–1982, a konsekracja odbyła się 24 października 1982 roku. Co zostało ze starego, gotyckiego kościoła? Zachowały się wieża i prezbiterium, które włączono w nowy budynek. Czy kościół jest zabytkiem w pełni średniowiecznym? Nie. Tylko część budowli jest średniowieczna, a większość obecnego korpusu to współczesna realizacja z początku lat osiemdziesiątych XX wieku. Do jakiej parafii należała wcześniej miejscowość? Do parafii w Bermatingen, która podlegała opactwu cystersów w Salem. Kim był patron kościoła? Św. Jodok to średniowieczny święty pustelnik, patron pielgrzymów i podróżnych, czczony w całym regionie jeziora Bodeńskiego.
-
Michaeliskirche (Wolfsburg-Fallersleben)
Wolfsburg
Michaeliskirche w Fallersleben to ewangelicko-luterański kościół w dzielnicy Fallersleben miasta Wolfsburg w Dolnej Saksonii. Poświęcono go w 1805 roku. Jest rzadkim przykładem klasycystycznego kościoła poprzecznego i zachował się w dużej mierze w pierwotnym kształcie. Czym wyróżnia się ta świątynia? Najciekawsza jest sama bryła i układ wnętrza. Większość kościołów w regionie ma układ podłużny: wierni siedzą w rzędach zwróconych w stronę ołtarza na końcu nawy. Michaeliskirche zbudowano inaczej, jako tak zwaną Querkirche, czyli kościół poprzeczny. Ołtarz i ambona znajdują się po stronie południowej, a ławki ustawiono poprzecznie do tej osi. Dzięki temu siedzenia otaczają ołtarz i ambonę z trzech stron, a uczestnicy nabożeństwa są bliżej siebie i bliżej głoszonego słowa. Taki układ pasuje do protestanckiej idei, w której kazanie jest centrum liturgii. Klasycystyczny styl, popularny w Niemczech około 1800 roku, oznacza prostotę, spokojne proporcje i ograniczoną dekorację. Dla zwiedzających to okazja, by zobaczyć świątynię z początku XIX wieku, której wnętrze nie zostało gruntownie przebudowane w późniejszych epokach. Kto ją zaprojektował i zbudował? Autorem projektu był Christian Gottlob Langwagen. Budowę prowadzono w latach 1802–1805. Wcześniejszy projekt Johanna Friedricha Paulsena z 1797 roku nie został zrealizowany, choć przewidywał podobne rozwiązania: kościół poprzeczny oraz ołtarz i ambonę po południowej stronie. Nadzór nad budową sprawował kupiec i senator Heinrich Wilhelm Hoffmann, ojciec poety Augusta Heinricha Hoffmanna von Fallersleben, autora tekstu „Pieśni Niemców”, który do dziś kojarzy się z miastem. Poprzednik i organy Nowy kościół zastąpił starszą, zniszczoną budowlę. Wieża poprzedniej świątyni zawaliła się w 1735 roku, a stan budynku pogarszał się, co ostatecznie doprowadziło do decyzji o wzniesieniu nowego. W 1806 roku Heinrich Wilhelm Hoffmann kupił dla nowej świątyni organy zbudowane około 1760 roku przez hamburskiego organmistrza Johanna Jakoba Lehnerta, pochodzące z małego kościoła św. Michała w Hamburgu. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży w centrum dawnego miasteczka Fallersleben, dziś części Wolfsburga, więc łatwo połączyć go ze spacerem po okolicy. Fallersleben ma własny charakter i historię, odmienną od nowoczesnego, kojarzonego z motoryzacją centrum Wolfsburga. Świątynia jest czynna jako kościół parafialny, dlatego godziny otwarcia i możliwość wejścia do wnętrza warto sprawdzić w parafii przed przyjazdem. Dobrą okazją do zwiedzania bywa Dzień Otwartych Zabytków, organizowany co roku we wrześniu. Najczęstsze pytania Kiedy powstał kościół św. Michała w Fallersleben? Zbudowano go w latach 1802–1805, a poświęcono w 1805 roku. Kto go zaprojektował? Christian Gottlob Langwagen. Dlaczego nazywa się go kościołem poprzecznym? Ołtarz i ambona stoją po stronie południowej, a ławki są ustawione poprzecznie, tak że wierni siedzą wokół nich z trzech stron. Jakiego wyznania jest kościół? Jest ewangelicko-luterański. Czy ma związek z poetą Hoffmannem von Fallersleben? Tak, budową kierował jego ojciec, Heinrich Wilhelm Hoffmann.
-
Saint Margaret of Antioch Church
Seligenstadt
Kościół św. Małgorzaty z Antiochii w Froschhausen to neogotycka świątynia katolicka w dzielnicy Froschhausen, należącej do Seligenstadt w południowej Hesji. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków i od ponad półtora wieku stanowi najważniejszy punkt miejscowości, leżącej na północ od centrum Seligenstadt. Co warto wiedzieć o kościele? Obecna świątynia powstała w latach 1869–1871. Kamień węgielny położono w 1869 roku, a uroczyste poświęcenie odbyło się w 1871 roku. Projektanci wybrali styl neogotycki, popularny w niemieckim budownictwie kościelnym drugiej połowy XIX wieku: smukłe proporcje, ostre łuki i wertykalny rytm brył. Patronką jest święta Małgorzata z Antiochii, jedna z najczęściej czczonych męczennic wczesnego chrześcijaństwa, wzywana tradycyjnie jako opiekunka kobiet. Jak wyglądała wcześniejsza świątynia? Pierwszy kościół we Froschhausen zbudowano w 1731 roku, w miejscu, w którym dziś stoi ratusz. Około połowy XIX wieku okazał się za mały dla rosnącej wspólnoty i nie miał zakrystii. To właśnie te braki skłoniły parafian do budowy nowej, większej świątyni. Stary kościół rozebrano dopiero w 1939 roku, a jego wieża trafiła na nowo wzniesiony ratusz, dzięki czemu fragment dawnej budowli zachował się w krajobrazie miejscowości. Jak kościół wiąże się z historią Seligenstadt? Froschhausen należało początkowo do benedyktyńskiego opactwa w Seligenstadt jako katolicka wspólnota filialna. Dziś parafia wchodzi w skład grupy parafialnej Seligenstadt-West w diecezji moguncjńskiej. Dzięki temu kościół warto odwiedzić w połączeniu ze zwiedzaniem starego miasta i dawnego opactwa, które są głównymi atrakcjami Seligenstadt. Dzwony i organy Pierwsze dzwony zawieszono pod koniec 1870 roku, jeszcze w trakcie budowy. W 1917 roku, w czasie I wojny światowej, parafia musiała oddać dzwony oraz 29 piszczałek organowych na potrzeby wojenne. W 1922 roku zawieszono trzy żeliwne dzwony, które z czasem uległy uszkodzeniu. W 2001 roku zastąpiły je cztery nowe dzwony z brązu, dlatego dziś kościół brzmi inaczej niż na początku XX wieku. Gospodarze i goście Ciekawym rozdziałem w dziejach świątyni jest współpraca międzywyznaniowa. Przez trzy dziesięciolecia w katolickim kościele św. Małgorzaty gościli chrześcijanie ewangeliccy. Pierwsze nabożeństwo protestanckie odbyło się tu w Wielki Piątek 1961 roku. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? We Froschhausen, dzielnicy Seligenstadt w Hesji, w pobliżu ratusza, na którym stoi wieża dawnego kościoła. Współrzędne: okolice 50,054 N, 8,933 E. Z jakiej epoki pochodzi budowla? Z lat 1869–1871. Jest to kościół neogotycki, poświęcony w 1871 roku. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, objęto go ochroną jako zabytek. Czy to pierwszy kościół w miejscowości? Nie. Wcześniej stała tu świątynia z 1731 roku, rozebrana w 1939 roku. Kto jest patronką? Święta Małgorzata z Antiochii. Dla kogo ta wizyta? Miejsce spodoba się osobom interesującym się architekturą XIX wieku, historią Hesji i lokalnymi śladami dziejów kościoła. Wizyta jest krótka, ale dobrze uzupełnia spacer po Froschhausen i dłuższy pobyt w Seligenstadt, gdzie czekają zabytki średniowieczne i nadmeński krajobraz. Warto zwrócić uwagę na neogotycką bryłę, a potem przejść do ratusza i zobaczyć wieżę, która przetrwała po dawnej świątyni z XVIII wieku.
-
Protestant church Appenheim
Appenheim
Kościół ewangelicki w Appenheim (Michaeliskirche) to świątynia w renhesko-palatynackiej wsi Appenheim, w Nadrenii-Palatynacie, w sercu regionu winiarskiego Rheinhessen. Budowla jest wpisana na listę zabytków miejscowości i należy do tutejszej parafii ewangelickiej. Jak wygląda historia kościoła w Appenheim? Sama gmina Appenheim została po raz pierwszy wspomniana w dokumencie około 1100 lat temu, więc miejsce ma bardzo długą tradycję. Obecna salowa budowla powstała w latach 1761–1765 na starszych fundamentach pochodzących ze średniowiecza. Prawdopodobnie stał tu wcześniej kościół gotycki. Dzieje świątyni nie były spokojne. W XVII wieku kościół popadł w ruinę, a w 1691 roku zamknięto go z powodu fatalnego stanu. Reformowani odprawiali wtedy nabożeństwa w ratuszu. Po 1746 roku budynek znów był w opłakanym stanie. Spór o nową świątynię wybuchł w 1768 roku: proboszcz uważał kościół za zbędny, mieszkańcy za konieczny. Gmina została zobowiązana wyrokiem sądu do wzniesienia nowego budynku dla mieszkańców Appenheim. Co zmieniło się w XIX i XX wieku? W 1824 roku w Appenheim ustanowiono nową parafię ewangelicką. W 1908 roku, przy rozbudowie, kościół otrzymał wieżę. Proboszcz Johannes Würth opublikował z tej okazji obszerną kronikę parafii. W listopadzie 1908 roku odnowioną świątynię ponownie otwarto dla wiernych. Co warto zobaczyć w środku i wokół? Ambona z 1776 roku, według informacji parafii. Chrzcielnica z XI wieku, czyli element znacznie starszy niż obecna nawa. Posąg Germanii w ogrodzie kościelnym, ustawiony po latach 1870/71. Zestaw ten dobrze pokazuje, jak w jednym miejscu nakładają się epoki: średniowieczny początek, barokowa nawa z XVIII wieku, wieża z początku XX wieku i pomnikowa pamiątka po wojnie francusko-pruskiej. Dlaczego warto tu zajrzeć? Kościół w Appenheim to dobry przystanek podczas wycieczki po Rheinhessen dla miłośników lokalnej historii i architektury sakralnej. Nie jest to monumentalna katedra, lecz skromna wiejska świątynia, w której widać losy małej wspólnoty: zniszczenia, spory o odbudowę, rozbudowę i troskę mieszkańców przez kolejne stulecia. Miejscowość ma też inne zabytki wymienione w wykazie kulturowym gminy, więc kościół można połączyć ze spacerem po wsi i poznawaniem jej dziejów. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano obecny kościół w Appenheim? Salowa budowla pochodzi z lat 1761–1765 i stoi na średniowiecznych fundamentach. Kiedy dobudowano wieżę? Wieżę dodano w 1908 roku, a odnowiony kościół otwarto ponownie w listopadzie tego samego roku. Co jest najstarszym elementem wyposażenia? Chrzcielnica z XI wieku. Gdzie leży Appenheim? W Nadrenii-Palatynacie, w regionie Rheinhessen, w Niemczech. Do jakiej wspólnoty należy kościół? Do parafii ewangelickiej Appenheim, ustanowionej w 1824 roku.
-
Dorfkirche Dahlem
Berlin
Dorfkirche Dahlem, czyli kościół św. Anny (St.-Annen-Kirche), to wiejska świątynia z czasów, gdy Dahlem było jeszcze spokojną wsią na obrzeżach Berlina. Dziś stoi pośród zielonych willowych ulic południowo-zachodniej dzielnicy Zehlendorf i należy do najstarszych zabytków tej części miasta. Otacza ją cmentarz parafialny, na którym spoczywają ludzie ważni dla niemieckiej historii XX wieku. Jak stary jest kościół w Dahlem? Początki budowli sięgają średniowiecza. Dawne opracowania wiążą ją z połowem XIII wieku, a przebudowy z wiekiem XIV. Zachowało się też podanie o miejscu pielgrzymkowym pośród łąk i lasów, związanym z kultem świętej Anny, co tłumaczy wezwanie kościoła. Bryła jest skromna, murowana z kamienia polnego i cegły, z prostą nawą i niewielką wieżą, typowa dla marchijskich kościołów wiejskich. Wojna trzydziestoletnia przyniosła zniszczenia, ale mury i znaczna część konstrukcji dachu przetrwały. Przy odbudowie krypta została przekształcona w zakrystię, a południowy portal zamurowano. Kolejne szkody budynek poniósł w czasie drugiej wojny światowej i został później naprawiony. Co warto zobaczyć w środku? Największą osobliwością są średniowieczne freski odkryte na ścianach nawy pod koniec XIX wieku. Zaliczają się do najstarszych malowideł w Berlinie, więc dla miłośników historii sztuki to powód, by wejść do środka. We wnętrzu znajdziesz także empory z organami oraz spokojną, niewielką przestrzeń, która wciąż służy parafii. Martin Niemöller i Kościół Wyznający Kościół ma też ważny rozdział nowożytny. Przy parafii w Dahlem działał pastor Martin Niemöller, jedna z czołowych postaci Kościoła Wyznającego, który sprzeciwiał się podporządkowaniu protestantyzmu reżimowi nazistowskiemu. Kazania głosił tutaj aż do aresztowania w 1937 roku, po którym trafił do obozu koncentracyjnego. Dzięki temu miejsce jest ważnym punktem dla osób interesujących się oporem wobec narodowego socjalizmu. Cmentarz przy kościele i grób Rudiego Dutschkego Cmentarz św. Anny (St.-Annen-Kirchhof) otaczający kościół to jedno z najspokojniejszych miejsc w okolicy. Pochowano tu wiele osobistości, a najsłynniejszy jest grób Rudiego Dutschkego, lidera zachodnioberlińskiego ruchu studenckiego lat sześćdziesiątych. Pogrzeb odbył się 3 stycznia 1980 roku. Martin Niemöller odstąpił wówczas swoje miejsce grzebalne, bo wolnych miejsc nie było, a mowę pożegnalną wygłosił teolog Helmut Gollwitzer, przyjaciel zmarłego. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka? Kościół jest zwykle otwarty w soboty i niedziele w godzinach południowych, mniej więcej od 12 do 14. Poza tymi porami zwykle można obejrzeć budynek z zewnątrz i spacerować po cmentarzu. Czy to czynny kościół? Tak, należy do ewangelickiej parafii w Dahlem i odbywają się w nim nabożeństwa oraz wydarzenia parafialne. Czy zwiedzanie jest płatne? Wstęp do kościoła i na cmentarz jest otwarty dla odwiedzających, a obowiązują tu zasady zachowania właściwe dla miejsca kultu i pochówku. Jak połączyć wizytę z innymi atrakcjami? Dahlem to dzielnica muzeów i ogrodów. W pobliżu leży Ogród Botaniczny oraz kompleks muzeów dahlemskich, a także uniwersyteckie budynki Wolnego Uniwersytetu. Kościół dobrze pasuje jako spokojny przystanek podczas spaceru po dzielnicy. Dla kogo to miejsce? Dla osób lubiących średniowieczną architekturę, historię Berlina XX wieku i ciche, kameralne zabytki z dala od turystycznego zgiełku centrum. Wskazówki dla odwiedzających Zaplanuj wizytę tak, aby trafić na godziny otwarcia w weekend. Na cmentarzu zachowaj ciszę i szacunek, bo to czynne miejsce pochówku. Warto wziąć ze sobą aparat, ale wewnątrz kościoła fotografuj dyskretnie. Okolica jest dobrze skomunikowana kolejką podziemną, a krótki spacer z przystanku przechodzi przez zacisznie zabudowane ulice Dahlem.
-
St. Alexandri
Einbeck
Kościół kolegiacki św. Aleksandra (Stiftskirche St. Alexandri) to jedna z najważniejszych budowli sakralnych w Einbeck w Dolnej Saksonii. Trójnawowy halowy kościół gotycki, zwany także kościołem kolegiackim lub Münsterkirche, od wieków wyznacza duchowy i architektoniczny rytm tego miasta. Jak powstał kościół św. Aleksandra? Początki miejsca sięgają co najmniej XI wieku. Przekazy łączą założenie kolegiaty z około 1080 rokiem i fundacją hrabiego Dietricha II oraz jego żony Gertrudy Młodszej z Brunszwiku, którzy założyli ją w pobliżu własnej siedziby w Einbeck. Pierwotną świątynię stanowiła znacznie mniejsza budowla romańska. Obecny kościół wznoszono etapami od 1275 roku. Około 1290 roku rozpoczęto budowę nowego gotyckiego chóru, a prace, kilkakrotnie przerywane, zakończono na przełomie XV i XVI wieku. Ten długi proces sprawił, że w bryle widać kolejne fazy budowy, od wcześniejszych partii po późnogotyckie wykończenie. Co wyróżnia wieżę? Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wieża. Pierwotnie planowano rozbudowany, dwuwieżowy układ fasady, jednak w 1506 roku zabrakło środków i budowa stanęła. Zamiast dwóch wież powstała jedna, a w 1735 roku zwieńczono ją barokowym hełmem. Ta asymetryczna sylwetka, w której gotyk spotyka się z barokiem, jest dziś jedną z najłatwiej rozpoznawalnych panoram miasta. Życie kolegiaty i reformacja W połowie XIII wieku, za zgodą papieża, zrezygnowano z klasztornego trybu wspólnego życia. Teren przy kościele podzielono, a kanonicy dostali własne domy mieszkalne wokół świątyni. Przed reformacją kościół był miejscem pielgrzymek. Ruch reformacyjny pojawił się w Einbeck na początku lat 20. XVI wieku, a kapituła kolegiacka próbowała mu przeciwdziałać wszelkimi sposobami. Proces zamknięto w 1580 roku, gdy rada miejska podpisała Formułę Zgody. Od tamtej pory świątynia należy do tradycji luterańskiej. W późniejszych latach zabudowania przyległe służyły m.in. jako zbrojownia i magazyn zboża. Co zobaczyć i jak zwiedzać? Kościół stoi w obrębie dawnych murów miejskich, zaledwie kilkaset metrów od kościoła św. Jakuba, który wznosi się wokół Starego Rynku. Zwiedzanie warto połączyć ze spacerem po średniowiecznej starówce Einbeck, słynnej z ciągów kamienic i tradycji piwowarskich. Wewnątrz zwraca uwagę przestrzeń halowej nawy i wysoki gotycki chór. Świątynia należy do ewangelicko-luterańskiej parafii w Einbeck i jest wciąż żywym miejscem: odbywają się w niej nabożeństwa, koncerty i wydarzenia kulturalne. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Aleksandra jest nadal czynny? Tak. Należy do parafii ewangelicko-luterańskiej w Einbeck i oprócz nabożeństw gości koncerty oraz inne wydarzenia kulturalne. W jakim stylu zbudowano kościół? To gotycka budowla halowa o trzech nawach, wzniesiona na miejscu mniejszej świątyni romańskiej. Wieża ma barokowy hełm z 1735 roku. Dlaczego wieża jest tylko jedna? Planowano układ dwuwieżowy, ale w 1506 roku zabrakło pieniędzy i budowa została wstrzymana. Powstałą wieżę wieńczy barokowy hełm. Kiedy Einbeck przyjęło reformację? Ruch reformacyjny rozpoczął się w mieście na początku lat 20. XVI wieku, a proces zakończył się w 1580 roku podpisaniem Formuły Zgody przez radę miejską. Czy warto połączyć wizytę z innymi zabytkami? Tak. Kościół leży w centrum, niedaleko kościoła św. Jakuba i Starego Rynku, więc łatwo zobaczyć je podczas jednego spaceru.
-
St. Paul
München
Kościół St. Paul (Paulskirche) to neogotycka świątynia katolicka w monachijskiej dzielnicy Ludwigsvorstadt, górująca nad północną krawędzią Theresienwiese, czyli placu, na którym odbywa się Oktoberfest. Wysoka wieża jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych punktów orientacyjnych zachodniej części centrum Monachium. Dlaczego warto zobaczyć kościół St. Paul? To jedna z największych neogotyckich budowli sakralnych miasta i dominanta całej dzielnicy. Z daleka widać strzelistą bryłę z ceglano-kamiennymi elewacjami, a z bliska – bogatą sylwetkę z trzema wieżami. Kościół uchodzi za pierwszą parafialną świątynię Ludwigsvorstadt i do dziś jest centrum życia religijnego okolicy, zwanej kwartałem St. Paul. Kto zaprojektował kościół i kiedy go zbudowano? Projekt wyszedł spod ręki Georga von Hauberrissera, architekta znanego również z Nowego Ratusza przy Marienplatz. Hauberrisser wygrał konkurs na koncepcję kościoła, po czym powierzono mu opracowanie ostatecznych planów i prowadzenie budowy. Kamień węgielny wmurowano w czerwcu 1892 roku, a konsekracja nastąpiła w czerwcu 1906 roku, więc budowa trwała ponad dekadę. Całość utrzymano w stylu neogotyckim, który w końcu XIX wieku był w Bawarii wyjątkowo popularny przy wznoszeniu nowych parafii. Jak wygląda kościół z zewnątrz? Najbardziej charakterystyczny element to główna wieża, mierząca około 97 metrów. Dwie niższe wieże od strony zachodniej mają około 76 metrów. Taki układ tworzy dynamiczną, pionową kompozycję, widoczną z wielu ulic dzielnicy i z samego terenu festynowego. Fasadę zdobią ostrołukowe okna, rzeźbiarskie detale i wysokie szczyty typowe dla gotyku, ale przełożone na język historyzmu przełomu XIX i XX wieku. Co stało się z kościołem podczas wojny? W czasie II wojny światowej świątynia została poważnie zniszczona. Odbudowę rozpoczęto po wojnie, a prace szły etapami. Dzięki temu dziś można oglądać budowlę, która mimo strat zachowała swój monumentalny charakter i wciąż wyznacza skyline Ludwigsvorstadt. Czy można wejść na wieżę? W okresie Oktoberfestu miasto promuje możliwość wejścia na wieżę kościoła, skąd rozciąga się widok na rozległą Theresienwiese i namioty festynowe. Zasady wejścia, godziny i ewentualne opłaty zmieniają się, dlatego warto sprawdzić aktualne informacje na stronie parafii lub w miejskim serwisie turystycznym przed wizytą. Poza sezonem festynu wnętrze kościoła jest zwykle dostępne w trakcie nabożeństw i w wyznaczonych godzinach otwarcia. Jak zwiedzać okolicę? Kościół stoi tuż przy Theresienwiese, więc łatwo połączyć wizytę z spacerem po placu i okolicznych ulicach Ludwigsvorstadt. Dzielnica powstała w XIX wieku według planu urbanistycznego z początku stulecia, kiedy Monachium rosło jako stolica królestwa Bawarii. Szerokie ulice i zabudowa z tamtej epoki dobrze komponują się z neogotycką bryłą kościoła. Z centrum miasta dojdziesz tu pieszo lub dojedziesz komunikacją miejską, a w czasie Oktoberfestu okolica bywa bardzo zatłoczona, więc rozsądniej zaplanować wizytę na wczesne godziny. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół St. Paul w Monachium? Georg von Hauberrisser, twórca m.in. Nowego Ratusza na Marienplatz. Kiedy powstał kościół? Budowę rozpoczęto w 1892 roku, a poświęcenie odbyło się w 1906 roku. Jak wysoka jest wieża? Główna wieża ma około 97 metrów, dwie zachodnie około 76 metrów. Czy kościół jest blisko Oktoberfestu? Tak, stoi bezpośrednio przy Theresienwiese i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu festynu. Czy kościół został zniszczony w czasie wojny? Tak, II wojna światowa wyrządziła mu poważne szkody, a odbudowa ruszyła po jej zakończeniu. Jaki to styl architektoniczny? Neogotyk, charakterystyczny dla bawarskich kościołów parafialnych z przełomu XIX i XX wieku.
-
Kościół Świętego Andrzeja w Kolonii
Köln
Kościół Świętego Andrzeja w Kolonii to jedna z dwunastu wielkich romańskich świątyń miasta, położona na historycznym Starym Mieście, w niewielkiej odległości od katedry. Dziś jest kościołem dominikanów i miejscem spoczynku jednego z najsłynniejszych uczonych średniowiecza, świętego Alberta Wielkiego. Czym wyróżnia się ten kościół? Budowla łączy dwie epoki w dziejach europejskiej architektury. Podstawowy kształt ma charakter romański, ale w bryle i wnętrzu widać także elementy gotyckie, dlatego świątynię opisuje się jako syntezę obu stylów. Dla osoby, która zwiedza Kolonię śladem romańskich kościołów, jest to dobry przykład tego, jak w jednym miejscu nakładały się kolejne fazy budowy i przebudowy. Andrzej należy do grupy dwunastu romańskich kościołów, które razem tworzą jedną z najważniejszych zbiorowości średniowiecznej architektury sakralnej w Niemczech. O wczesnych dziejach tej świątyni wiadomo znacznie mniej niż o części pozostałych. Przypuszcza się, że stoi ona na miejscu dawnej, wczesnochrześcijańskiej kaplicy pod wezwaniem świętego Mateusza. W krypcie zachowały się fragmenty najstarszej struktury, sięgającej X wieku. Kto tu spoczywa? Najważniejszym powodem, dla którego odwiedzają ją pielgrzymi, jest grób świętego Alberta Wielkiego, dominikanina, filozofa i przyrodnika, nauczyciela Tomasza z Akwinu. Jego relikwie trafiły do kościoła Świętego Andrzeja po tym, jak zniknął sąsiedni kościół dominikański, przy którym wcześniej go pochowano. Sarkofag znajduje się w krypcie i do dziś przyciąga zarówno wierzących, jak i miłośników historii nauki. W dniu 700. rocznicy śmierci Alberta, 15 listopada 1980 roku, grób odwiedził papież Jan Paweł II. Ta wizyta jest jednym z najważniejszych wydarzeń w nowożytnych dziejach świątyni. Dominikanie przy Świętym Andrzeju Związek z zakonem kaznodziejskim ma tu również wymiar współczesny. W 1947 roku arcybiskup Joseph Frings powierzył dominikanom opiekę duszpasterską nad kościołem, a w 1957 roku archidiecezja kolońska oddała im go jako kościół klasztorny. Od 1 stycznia 2010 roku świątynia nie jest już samodzielnym kościołem parafialnym, lecz filią parafii Świętych Apostołów, nadal jednak pozostaje miejscem modlitwy i opieki dominikanów. Jak zaplanować zwiedzanie? Kościół leży w centrum, więc łatwo połączyć go ze spacerem po Starym Mieście i wizytą w katedrze. Warto zaplanować więcej czasu, jeśli chce się zobaczyć także krypty i grób Alberta Wielkiego. Jest to czynny kościół, więc podczas nabożeństw trzeba zachować ciszę i uszanować odprawiane obrzędy. Godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na miejscu lub na stronach parafii, ponieważ zmieniają się w zależności od dnia i okresu liturgicznego. Najczęstsze pytania Czy kościół Świętego Andrzeja jest romański? Tak, należy do dwunastu romańskich kościołów Kolonii, choć zawiera również elementy gotyckie. Kto jest tu pochowany? Święty Albert Wielki, dominikanin i uczony, którego grób znajduje się w krypcie. Czy kościół należy do dominikanów? Tak, opiekują się nim dominikanie od 1947 roku, a od 1957 roku jest ich kościołem klasztornym. Czy jest blisko katedry? Tak, leży na Starym Mieście, w pobliżu katedry, więc zwiedzanie obu obiektów w jednym dniu jest wygodne. Czy to jeszcze parafia? Od 2010 roku jest kościołem filialnym parafii Świętych Apostołów.
-
Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kolonii
Köln
Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kolonii, w Kolonii znany także jako Minoritenkirche, to dawny kościół klasztorny franciszkanów z XIII wieku, stojący w sercu starego miasta przy placu Kolpingplatz. Należy do archidiecezji kolońskiej i jest jednym z najważniejszych przykładów wczesnogotyckiej architektury żebrackiej w mieście. Czym jest ten kościół i dlaczego warto go zobaczyć? Świątynia powstała jako część klasztoru franciszkanów konwentualnych, nazywanych w Niemczech minorytami. Zakonnicy zadbali o skromną, ale harmonijną bryłę, w której przeważa prostota typowa dla kościołów zakonów żebrackich. Dziś jest spokojną alternatywą dla tłumów przy pobliskiej katedrze: wnętrze sprzyja ciszy, a zwiedzający mają je zwykle niemal dla siebie. Jak rozwijała się budowla? Prace rozpoczęto od chóru. Wzniesiono go między rokiem 1245 a około 1260 i do dziś jest reprezentatywnym przykładem wczesnego gotyku. Trójnawowy korpus nawowy ukończono w XIV wieku, dzięki czemu kościół zyskał pełny, bazylikowy układ. Różnica wieku obu części jest widoczna w proporcjach i detalach: chór jest starszy i bardziej surowy, nawa nieco późniejsza. Losy po upadku klasztoru Po 1794 roku, gdy do Kolonii weszły wojska rewolucyjnej Francji, kościół przestał pełnić funkcję sakralną. Służył jako magazyn i stopniowo niszczał. Franciszkanów usunięto, a miasto przekształciło budynek w kościół przy zakładzie opiekuńczym i szpitalu. W 1846 roku świątynia przeszła na własność kapituły katedralnej jako kościół filialny katedry. W 1850 roku arcybiskup Johannes von Geissel wyznaczył ją na kościół bierzmowania i święceń archidiecezji kolońskiej. Dzięki temu odzyskała wysoką rangę w życiu kościelnym miasta. Związek z ruchem Kolpinga Plac przed kościołem nosi imię Adolpha Kolpinga, duchownego i założyciela stowarzyszenia czeladników, które do dziś działa pod nazwą Kolpingwerk. Kościół jest związany z tą tradycją i dziś służy zarówno wspólnocie franciszkańskiej, jak i organizacji społecznej. Budynek jest zabytkiem objętym ochroną od 18 stycznia 1982 roku. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? W centrum Kolonii, w pobliżu katedry i brzegu Renu, przy placu Kolpingplatz. Z dworca głównego dojdziesz pieszo w kilkanaście minut. Z jakiej epoki pochodzi? Chór powstał w połowie XIII wieku, nawy ukończono w XIV wieku. To architektura wczesnego i dojrzałego gotyku. Czy jest czynny jako kościół? Tak. Należy do archidiecezji kolońskiej i pełni funkcję sakralną, więc obowiązują w nim zasady zachowania właściwe miejscu kultu. Czy to jeden z romańskich kościołów Kolonii? Nie. W Kolonii wiele znanych kościołów jest romańskich, ten natomiast reprezentuje wczesny gotyk i styl zakonów żebrackich, dlatego dobrze uzupełnia zwiedzanie miasta. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Zwykle wystarczy około pół godziny. Warto połączyć wizytę ze spacerem po starym mieście i odwiedzinami w katedrze. Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników gotyku i historii zakonów, dla osób szukających ciszy w intensywnie zwiedzanym mieście oraz dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak wiele zmian może przejść jedna świątynia: od klasztornego kościoła, przez magazyn i kościół szpitalny, po ważny kościół archidiecezji.
-
Kościół Świętego Marcina (Wielki) w Kolonii
Köln
Kościół Świętego Marcina (Wielki) w Kolonii, znany też jako Groß St. Martin, to jedna z dwunastu romańskich świątyń Kolonii. Jego masywna wieża na skrzyżowaniu naw należy do najbardziej rozpoznawalnych elementów panoramy Starego Miasta nad Renem. Gdzie stoi kościół i jak do niego trafić? Świątynia leży w historycznym Reńskim Przedmieściu, w części Starego Miasta między Renem a Starym Rynkiem. Znajduje się na południe od katedry św. Piotra i Najświętszej Marii Panny, więc łatwo włączyć ją w spacer po centrum. Od katedry dzieli ją zaledwie kilka minut piechotą, a w pobliżu są nadreńskie bulwary i wąskie uliczki Starego Miasta. Co wyróżnia architekturę? Kościół tworzy wraz z kościołami Najświętszej Marii Panny na Kapitolu oraz Świętych Apostołów charakterystyczną grupę trójnawowych budowli z częścią wschodnią na planie treflowym. Zamiast ramion transeptu zastosowano tu półkoliste zamknięcia, podobnie jak w prezbiterium. Powstaje dzięki temu układ trzech konch, czyli apsyd, który jest znakiem rozpoznawczym kolońskiego romanizmu. Na skrzyżowaniu naw wznosi się potężna wieża, dominująca nad okolicą i widoczna z nabrzeża Renu. Jaka jest historia świątyni? Miejsce było zabudowane już w czasach rzymskich, a późniejszy kościół i klasztor benedyktyński wyrosły na tych fundamentach. Romańska budowla klasztorna powstawała od połowy XII wieku i rozbudowywano ją przez kolejne dziesięciolecia. Opactwo zlikwidowano w 1802 roku, po czym kościół został świątynią parafialną. W drugiej połowie XIX wieku przeprowadzono gruntowne prace zabezpieczające i restauracyjne. W czasie II wojny światowej, wskutek nalotów lotniczych, kościół został poważnie zniszczony. Odbudowę rozpoczęto w 1948 roku i prowadzono ją przez kilkadziesiąt lat, aż do połowy lat 80. XX wieku. Dzisiejszy wygląd zawdzięcza więc zarówno średniowiecznym budowniczym, jak i powojennej rekonstrukcji. Co warto zobaczyć w środku i pod ziemią? W dolnej części budowli dostępne są pozostałości z czasów rzymskich, odkryte podczas prac archeologicznych. To rzadka okazja, by w jednym miejscu zobaczyć ślady kilku epok: antyczną Colonia Agrippina, średniowieczne opactwo i współczesną odbudowę. Wnętrze ma surowy, romański charakter, a przestrzeń świątyni wciąż służy modlitwie, mszom i wydarzeniom kulturalnym. Najczęstsze pytania Czy to jeden z romańskich kościołów Kolonii? Tak. Należy do dwunastu wielkich romańskich kościołów miasta i bywa zwiedzany w ramach trasy łączącej te zabytki. Czy kościół jest daleko od katedry? Nie. Leży na południe od katedry, w obrębie Starego Miasta, więc dojdziesz do niego pieszo w kilka minut. Czym wyróżnia się jego bryła? Trójnawowym układem z częścią wschodnią na planie treflowym oraz masywną wieżą na skrzyżowaniu naw. Czy kościół został zniszczony w czasie wojny? Tak. Poważnie ucierpiał w czasie II wojny światowej i był odbudowywany od 1948 roku przez wiele lat. Czy warto zajrzeć do podziemi? Tak, jeśli interesują Cię dzieje miasta. Dostępne są tam pozostałości z epoki rzymskiej, które pokazują, jak wiele warstw historii kryje to miejsce.
-
Klosterkirche St. Benedikt
Benediktbeuern
Klosterkirche St. Benedikt w Benediktbeuern to barokowy kościół klasztorny w Górnej Bawarii, jedna z najważniejszych świątyń regionu u podnóża Alp. Od 1973 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej i do dziś dominuje nad zespołem dawnego opactwa benedyktyńskiego. Jak powstał klasztor w Benediktbeuern? Opactwo założono około 725 roku i należy do najstarszych klasztorów w Bawarii. Według tradycji Karol Wielki przekazał mu relikwię św. Benedykta, od którego pochodzi wezwanie kościoła. Przez wieki wspólnota była ważnym ośrodkiem religijnym i kulturalnym regionu. W 1803 roku, w czasie bawarskiej sekularyzacji, opactwo zlikwidowano, a kościół stał się świątynią parafialną. Co zobaczyć w kościele? Obecna budowla barokowa powstała w latach 1681–1686. Wnętrze zdobią freski na sklepieniu autorstwa Hansa Georga Asama, malarza związanego z bawarskim barokiem i ojca słynnych braci Asamów. Przestrzeń jest jasna i rozbudowana, typowa dla bawarskich kościołów klasztornych tego okresu. Największą ozdobą jest dobudowana później kaplica św. Anastazji, wzniesiona w latach 1751–1753 w narożniku kościoła. Projekt przypisuje się Johannowi Michaelowi Fischerowi, jednemu z czołowych architektów południowoniemieckiego rokoka. Kaplica uchodzi za perłę tego stylu: bogata dekoracja stiukowa i malarska kontrastuje z surowszą bryłą głównej nawy. Dlaczego warto odwiedzić Benediktbeuern? Miejscowość leży w Bawarii, u stóp gór Alp Bawarskich, nieopodal jeziora Kochel. Kościół jest częścią większego kompleksu klasztornego, który dziś prowadzą salezjanie. Z dawnym opactwem wiąże się też średniowieczny rękopis pieśni znany jako Carmina Burana, odnaleziony tutaj po sekularyzacji. Wizytę w kościele łatwo połączyć ze spacerem po terenie klasztoru i okolicy. Miejsce przyciąga zarówno miłośników architektury, jak i pielgrzymów oraz turystów wędrujących po podgórzu Alp. Najczęstsze pytania Kiedy powstał kościół klasztorny w Benediktbeuern? Obecny barokowy kościół zbudowano w latach 1681–1686, a sam klasztor założono około 725 roku. Kto namalował freski w kościele? Freski sklepienne wykonał Hans Georg Asam. Czym wyróżnia się kaplica św. Anastazji? To rokokowa kaplica z lat 1751–1753, przypisywana Johannowi Michaelowi Fischerowi, uznawana za jedno z najpiękniejszych wnętrz tego stylu w regionie. Czy kościół jest bazyliką? Tak, w 1973 roku otrzymał tytuł bazyliki mniejszej (basilica minor). Co stało się z opactwem w 1803 roku? Zostało zlikwidowane podczas bawarskiej sekularyzacji, a kościół zachował funkcję świątyni parafialnej. Kto dziś prowadzi klasztor? Zespół klasztorny prowadzą salezjanie.
-
St. Peter und Paul (Bad Camberg)
Bad Camberg
Kościół św. Piotra i Pawła w Bad Camberg to katolicki kościół parafialny w centrum miasta w Hesji, w Niemczech. Barokowo-klasycystyczna budowla z końca XVIII wieku dominuje nad starówką, a jej wieża jest znacznie starsza od nawy. Jak powstał kościół św. Piotra i Pawła? Najstarszą częścią świątyni jest wieża o gotyckim rdzeniu. Dawna wieża zawaliła się, a obecną wzniesiono w 1580 roku. Przez kolejne stulecia przy niej stał starszy kościół, który w XVIII wieku przestał wystarczać miastu. Obecną nawę zbudowano w latach 1777–1781 według projektu Johanna Friedricha Sckella, budowniczego działającego w Weilburgu i Dillenburgu. Konsekracja odbyła się w 1781 roku. Dzięki temu wnętrze ma spójny, jednolity charakter z epoki, w której powstało, a nie układ rozrastający się przez wieki. Co zobaczyć w środku? Uwagę przyciąga ołtarz główny z wielkoformatowym obrazem namalowanym w 1835 roku olejem. Powstał według projektu Philippa Veita, dyrektora Instytutu Sztuki Städel we Frankfurcie, a wykonali go jego uczniowie. To dobry przykład tego, jak w pierwszej połowie XIX wieku prowincjonalne parafie zamawiały dzieła w kręgu frankfurckich nazarejczyków. Patronów kościoła, świętych Piotra i Pawła, przedstawiają figury z 1865 roku. Wykonał je Caspar Clemens von Zumbusch, rzeźbiarz znany z monumentalnych prac w wielu miastach niemieckojęzycznych. Figury podkreślają wezwanie świątyni i nadają wnętrzu wyraźny akcent rzeźbiarski. Gdzie leży i jak zwiedzać? Kościół stoi w Bad Camberg, uzdrowiskowym mieście w powiecie Limburg-Weilburg, w regionie Taunus. Miasto słynie z dobrze zachowanej starówki z domami szachulcowymi, wież obronnych i murów, dlatego wizyta w kościele łatwo łączy się ze spacerem po zabytkowym centrum. Kościół jest czynną świątynią parafialną, więc w czasie nabożeństw zwiedzanie wnętrza ogranicza się do cichego obejrzenia. Poza nimi warto poświęcić kilkanaście minut na wnętrze i detale: obraz ołtarzowy, figury apostołów i proporcje nawy z końca XVIII wieku. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Na wzgórzu poza starym miastem stoi Kreuzkapelle, kaplica pielgrzymkowa Krzyża Świętego. Pierwszą kaplicę zbudowano tam w 1682 roku, a w 1725 rozbudowano ją do obecnego krzyżowego planu. Na wzgórze prowadzi z miasta Droga Krzyżowa z czternastoma stacjami, więc spacer można połączyć z wizytą w obu kościołach. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Piotra i Pawła w Bad Camberg? Obecną nawę wzniesiono w latach 1777–1781, a wieża pochodzi z 1580 roku. Kto zaprojektował kościół? Autorem projektu był Johann Friedrich Sckell. Kto wykonał figury Piotra i Pawła? Caspar Clemens von Zumbusch, w 1865 roku. Czy kościół jest czynny? Tak, to katolicki kościół parafialny, więc zwiedzanie należy dostosować do nabożeństw.
-
Saint Lawrence Church
Bremm
Kościół św. Wawrzyńca (Saint Lawrence Church, Kirche St. Laurentius) to katolicki kościół parafialny w Bremm, winiarskiej wsi położonej nad Mozelą w powiecie Cochem-Zell w Nadrenii-Palatynacie. Budowla stoi przy Brunnenstraße i znajduje się na liście zabytków kultury tego kraju związkowego. Jej sylwetka na tle rzeki należy do najczęściej fotografowanych widoków tego odcinka doliny. Co warto wiedzieć o historii kościoła? Najstarszą częścią świątyni jest romańska wieża zachodnia, wzniesiona pod koniec XII wieku. Jej górna kondygnacja oraz hełm pochodzą z 1841 roku, więc dzisiejsza wieża łączy średniowieczny trzon z dziewiętnastowieczną nadbudową. Do wieży dobudowano pod koniec XV wieku (około 1480 roku) dwunawową halę. W 1895 roku kościół został wydłużony, co nadało mu obecne proporcje. Wezwanie świętego Wawrzyńca, w niemieckim brzmieniu Laurentiusa, towarzyszy tej parafii od zawsze. Wzmianka o kościele w miejscowości zapisywanej wtedy jako „Brimba” pojawia się po raz pierwszy w akcie fundacyjnym szlacheckiej rodziny z Palatynatu na rzecz klasztoru św. Szymona w Trewirze. Pokazuje to, że w Bremm od wieków istniało miejsce kultu, a wieś miała znaczenie religijne długo przed rozwojem turystyki nad Mozelą. Co zobaczyć w środku i w okolicy? We wnętrzu znajduje się barokowy ołtarz. Układ hali o dwóch nawach jest typowy dla wiejskich kościołów późnego gotyku w dolinie Mozeli: skromniejszy niż w miejskich katedrach, ale harmonijny i dobrze doświetlony. Zwróć uwagę na kontrast między surową, romańską wieżą a późniejszą częścią korpusu. Od kościoła prowadzi droga krzyżowa o charakterze pielgrzymkowym do kaplicy św. Michała (Michaelskapelle), położonej wyżej na zboczu. Spacer pozwala połączyć zwiedzanie z widokami na winnice i zakole rzeki. W pobliżu leżą też ruiny dawnego klasztoru Stuben, które warto dodać do trasy. Jak najlepiej zobaczyć kościół? Najbardziej znany widok kościoła i Mozeli roztacza się z punktu widokowego nad zakolem rzeki (Moselschleife Bremm). Stamtąd wieża wyróżnia się wśród dachów wsi, a w tle widać meandrującą rzekę i strome stoki winnic. Dobrym czasem na zdjęcia jest wczesny poranek lub późne popołudnie, gdy światło podkreśla rzeźbę zboczy. Jesienią winnice zmieniają kolory, co czyni ten widok szczególnie malowniczym. Sam kościół najłatwiej obejrzeć podczas spaceru po wsi. Bremm jest niewielkie, więc wszystko jest w zasięgu pieszej wędrówki, a szlaki piesze wokół miejscowości prowadzą przez winnice i lasy z widokiem na dolinę. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół św. Wawrzyńca w Bremm? Przy Brunnenstraße, w centrum wsi Bremm nad Mozelą, w powiecie Cochem-Zell. Z jakiego okresu pochodzi kościół? Wieża jest romańska (koniec XII wieku), hala pochodzi z końca XV wieku, górna część wieży z 1841 roku, a przedłużenie nawy z 1895 roku. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, figuruje na liście zabytków kultury Nadrenii-Palatynatu. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Kaplicę św. Michała, do której prowadzi droga krzyżowa, ruiny klasztoru Stuben oraz punkt widokowy nad zakolem Mozeli. Czy wnętrze jest zawsze dostępne? Godziny otwarcia wiejskich kościołów bywają ograniczone, dlatego warto zapytać o nie w lokalnej informacji turystycznej.
-
Ss. Peter and Paul, Wannsee
Berlin
Kościół św. Piotra i Pawła na Nikolskoe w Wannsee Kościół św. Piotra i Pawła (Ss. Peter and Paul) w berlińskiej dzielnicy Wannsee to niewielka świątynia protestancka ukryta w lesie nad Hawelą, w parku leśnym Nikolskoe. Z cebulastą wieżą i spokojnym wnętrzem należy do najbardziej niezwykłych miejsc kultu w stolicy Niemiec i wchodzi w skład wpisanego na listę UNESCO kompleksu Pałace i ogrody Poczdamu i Berlina. Gdzie leży i jak go znaleźć? Kościół stoi w parku leśnym Nikolskoe, który obejmuje się dziś zwykle parkiem Volkspark Glienicke, w południowo-zachodnim Berlinie, na skraju Wannsee. Współrzędne to około 52,4246 N i 13,1175 E. To dobry cel spaceru po zalesionych wzgórzach nad rzeką, z dala od miejskiego zgiełku. Kiedy i dlaczego powstał? Świątynię wzniesiono w latach 1834–1837 za panowania króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III. Według źródeł architektami byli Friedrich August Stüler i Albert Dietrich Schadow, uczniowie Karla Friedricha Schinkla. Rola samego Schinkla jest opisywana różnie: część źródeł przypisuje mu szkice projektowe, a opracowanie Fundacji Pruskich Zamków i Ogrodów poddaje w wątpliwość przekaz o szkicu z 1833 roku. Według tradycji impuls miała dać córka króla, żona rosyjskiego cara Mikołaja I, która pragnęła miejsca na ciche wieczorne modlitwy. Stąd nazwa Nikolskoe, nawiązująca do rosyjskich związków okolicy. Co wyróżnia architekturę? Budowla łączy elementy rosyjskie i protestanckie. Cebulasta wieża przywołuje Rosję, a układ i wyposażenie wnętrza wynikają z tradycji protestanckiego budownictwa kościelnego. Co ciekawe, wnętrze zachowało klasycystyczny charakter, który w Berlinie uchodzi za wyjątkowy i do dziś pozostaje niezmieniony. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? W 1837 roku, naprzeciwko kościoła, ukończono Królewską Szkołę Bezpłatną (Königliche Freischule). Całość tworzy zespół Nikolskoe, który warto zwiedzać razem z otaczającym parkiem leśnym. Kościół jest dziś zarządzany przez Ewangelicki Kościół Berlina-Brandenburgii-Śląskich Górnych Łużyc. Najczęstsze pytania Czy kościół należy do światowego dziedzictwa UNESCO? Tak, jest częścią obiektu Pałace i ogrody Poczdamu i Berlina. Jakiego wyznania jest świątynia? Jest to kościół protestancki, zarządzany przez Ewangelicki Kościół Berlina-Brandenburgii-Śląskich Górnych Łużyc. Kto go zaprojektował? Źródła wymieniają Friedricha Augusta Stülera i Alberta Dietricha Schadowa, uczniów Schinkla. Udział samego Schinkla jest przedmiotem sporu. Dlaczego ma cebulastą wieżę? Wieża nawiązuje do Rosji, z którą rodzina królewska była związana poprzez małżeństwo królewskiej córki z carem Mikołajem I. Kiedy powstał? Budowę prowadzono w latach 1834–1837.
-
Kościół św. Marii na Behnitz w Berlinie
Berlin
Kościół św. Marii na Behnitz w Berlinie to neoromańska świątynia z czerwonej cegły w dzielnicy Spandau, tuż przy ulicy Behnitz, w historycznej części miasta zwanej Kolk. To najstarszy katolicki kościół Spandau i drugi najstarszy w całym Berlinie spośród zbudowanych po reformacji. Dziś jest obiektem zabytkowym, a jego kameralna bryła jest jednym z ciekawszych przystanków podczas spaceru po starym Spandau. Gdzie stoi i jak do niego trafić? Kościół znajduje się w centrum dawnego miasta Spandau, w rejonie między cytadelą a Starym Miastem. Wąskie uliczki Behnitz i Kolk należą do najstarszych zakątków okolicy i zachowały klimat małomiasteczkowej zabudowy, co odróżnia je od nowoczesnego Berlina. Do Spandau dojedziesz berlińskim metrem lub koleją, a stamtąd na miejsce dojdziesz pieszo w kilkanaście minut. Jak powstał kościół? Historia parafii wiąże się z garnizonem w Spandau. W połowie XIX wieku w twierdzy stacjonowali katoliccy żołnierze, którzy potrzebowali własnego miejsca modlitwy. Świątynię wzniesiono w latach 1847–1848 według projektu architekta Augusta Sollera, w obrębie dawnych murów miejskich. Budowla ma około 350 miejsc siedzących, co szybko okazało się za mało dla wspólnoty liczącej wówczas ponad siedemset osób. Jak wygląda budowla? Kościół reprezentuje styl neoromański, popularny w Prusach w połowie XIX wieku. Charakterystyczne są ceglane elewacje, półokrągłe zwieńczenia okien i prosta, czytelna forma bryły. To architektura skromna, ale harmonijna, dobrze wpisana w sąsiednią zabudowę Kolk. Wnętrze jest niewielkie, co sprzyja spokojnej, intymnej atmosferze. Co działo się z kościołem w XX wieku? W XX wieku świątynia pełniła także rolę kościoła garnizonowego, związanego z wojskiem stacjonującym w Spandau. Druga wojna światowa przyniosła poważne zniszczenia. Mimo to w latach 1944–1952 kościół służył jako zastępcza, mocno przepełniona świątynia dla parafii, której główny kościół został niemal zniszczony. Później budynek stopniowo tracił znaczenie dla wspólnoty, aż na początku XXI wieku został sprzedany. Nowe życie po 2002 roku Nowymi właścicielami zostało prywatne małżeństwo z Neukölln, które przeprowadziło remont w latach 2002–2003. W grudniu 2003 roku arcybiskup Berlina ponownie konsekrował kościół. Od tamtej pory odbywają się w nim nabożeństwa, a budynek pozostaje własnością prywatną. To ciekawy przykład ocalenia zabytkowej świątyni dzięki prywatnej inicjatywie. Najczęstsze pytania Czy kościół jest zabytkiem? Tak, budynek znajduje się w rejestrze zabytków Berlina. Kto zaprojektował kościół? Autorem projektu był August Soller, a budowa trwała w latach 1847–1848. Czy można wejść do środka? Kościół jest dostępny podczas nabożeństw; poza nimi możesz obejrzeć jego zewnętrzną bryłę i otoczenie. Godziny nabożeństw warto sprawdzić na stronie parafii. Co jeszcze zobaczę w pobliżu? W okolicy leży Cytadela Spandau, ceglane Stare Miasto z kościołem św. Mikołaja oraz nadbrzeża rzek Haweli i Szprewy. Ile osób mieści kościół? Pierwotnie około 350 miejsc siedzących.
-
Alte Nazarethkirche (Berlin-Wedding)
Berlin
Alte Nazarethkirche (Stary Kościół Nazaretański) to zabytkowy kościół ewangelicki w berlińskiej dzielnicy Wedding, stojący przy Leopoldplatz. Zaprojektował go Karl Friedrich Schinkel, jeden z najważniejszych architektów Prus, a budowa trwała w latach 1832–1835. Kto zaprojektował Alte Nazarethkirche? Autorem projektu jest Karl Friedrich Schinkel. Rysunki architektoniczne kościoła datuje się na rok 1832, czyli początek budowy. Świątynia należy do czterech kościołów podmiejskich, które Schinkel zaplanował na ówczesnych obrzeżach Berlina. Wszystkie powstały według podobnego planu, co dobrze widać w tym, jak proste i czytelne są ich bryły. Wedding był wtedy terenem poza miastem, a nowe parafie miały obsłużyć szybko rosnącą ludność. Skąd nazwa? Kościół nosi imię Nazaretu, rodzinnego miasta Jezusa. Przymiotnik „Alte” (stary) pojawił się później, gdy w sąsiedztwie wzniesiono drugą świątynię o tej samej nazwie. Kościół i plac Leopoldplatz został założony wokół kościoła w latach 1832–1835. Konsekracja odbyła się w lipcu 1835 roku. Dziś plac uchodzi za duchowe i handlowe serce Weddingu: kręci się tu codzienne życie dzielnicy, działa targ, a kościół stanowi spokojny punkt zaczepienia w tej tętniącej okolicy. Neue Nazarethkirche obok Tuż obok stoi większy, późniejszy kościół, Neue Nazarethkirche, zbudowany w latach 1891–1893 według projektu Maxa Spitty. Powstał, ponieważ dzielnica w XIX wieku mocno się zaludniła, a pierwszy kościół przestał wystarczać. Dwie świątynie o tej samej nazwie na jednym placu to ciekawy przykład tego, jak rozwijał się Berlin. Obecnie pierwotna parafia Nazaretu ponownie korzysta ze Starego Kościoła, a nowy budynek zajmuje neokaryzmatyczny kościół. Jak zwiedzać Kościół znajduje się w centrum Leopoldplatz, przy stacji metra o tej samej nazwie, więc dojazd jest łatwy z wielu części Berlina. Dobrze łączyć wizytę ze spacerem po okolicy zwanej Leopoldkiez i po Weddingu, który należy do bardziej autentycznych, mniej turystycznych dzielnic stolicy. Przed wejściem do środka warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia na stronie parafii, bo świątynia jest czynna przede wszystkim jako kościół wspólnoty. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano Alte Nazarethkirche? Budowa trwała w latach 1832–1835, a kościół konsekrowano w 1835 roku. Kto go zaprojektował? Karl Friedrich Schinkel, który zaprojektował też trzy inne kościoły podmiejskie na obrzeżach ówczesnego Berlina. Gdzie stoi? Na Leopoldplatz w dzielnicy Wedding, w północnej części centrum Berlina. Czym różni się od Neue Nazarethkirche? Neue Nazarethkirche jest młodsza (1891–1893), zaprojektował ją Max Spitta i stoi tuż obok. Alte Nazarethkirche to pierwotna świątynia Schinkla. Czy to dobre miejsce dla miłośników architektury? Tak. Dla osób interesujących się dziełami Schinkla to jeden z jego kościołów podmiejskich, a sama sceneria placu pokazuje, jak wyglądało planowanie nowych osiedli w XIX wieku.
-
Capernaum Church
Berlin
Kościół Kapernaum (Kapernaumkirche) to luterański kościół w berlińskiej dzielnicy Wedding, w okręgu Mitte. Czerwona ceglana budowla z początku XX wieku z wysoką wieżą od lat wyznacza narożnik skrzyżowania ulic Seestraße i Antwerpener Straße. Gdzie stoi kościół Kapernaum w Berlinie? Świątynia znajduje się przy Seestraße, w Weddingu, czyli w północnej części centralnego okręgu Mitte. To dobry punkt na spacer po robotniczym, ceglanym Weddingu, z dala od typowych tras turystycznych w samym centrum. Skąd nazwa Kapernaum? Kościół nazwano od Kafarnaum (hebr. Kfar Nachum), miasta nad Jeziorem Galilejskim, dziś w Izraelu, które pojawia się w Ewangeliach. Parafia Kapernaum należy do Ewangelickiego Kościoła Berlina-Brandenburgii-Śląskich Górnych Łużyc, w którym działają zbory luterańskie, reformowane i unijne. Kościół jest jedną z dwóch świątyń tej luterańskiej wspólnoty. Jak powstał kościół? Hrabia zagospodarowujący tereny wzdłuż Seestraße ofiarował ziemię i pieniądze na nowy kościół, pod warunkiem rozpoczęcia budowy do wyznaczonego terminu. Pierwotnie planowano budowę przy Antwerpener Straße, lecz berlińskie władze planistyczne nie zatwierdziły tej lokalizacji. Wybrano więc narożnik Seestraße i Antwerpener Straße. Budowę ukończono 22 lipca 1902 roku. Jak wygląda budynek? Projektantem był Siebold, autor blisko 80 kościołów, w większości w Westfalii. Dla Berlina dostosował projekt, który wcześniej wykorzystał przy kościele Chrystusa w Hagen-Eilpe. To neoromańska budowla z czerwonej cegły, z fryzami arkadowymi typu lombardzkiego. Wzorował się na romańskich kościołach nadreńskich, takich jak św. Apostołów i Wielki św. Marcin w Kolonii. Narożna wieża zwieńczona jest stromym, rombowym hełmem i miała być widoczną z daleka dominantą okolicy. W latach 1909–1911 dobudowano plebanię w stylu Rundbogenstil (styl łukowy), która dopasowuje zespół do sąsiednich kamienic czynszowych. Kościół jest zabytkiem objętym ochroną. Co warto wiedzieć przed wizytą? Kościół służy wspólnocie luterańskiej jako miejsce nabożeństw i spotkań, więc zwiedzanie zależy od terminów parafii. Aktualne godziny sprawdź na stronie parafii. Najlepiej oglądać go z zewnątrz razem z plebanią: ceglana bryła, wieża i arkadowe fryzy są widoczne z ulicy. Okolica Seestraße jest dobrze skomunikowana z centrum Berlina komunikacją miejską. Nie myl go z innymi kościołami o tej nazwie, np. w Kopenhadze czy Hamburgu-Horn. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół Kapernaum w Berlinie? Siebold, architekt, który zaprojektował prawie 80 kościołów. Kiedy ukończono budowę? 22 lipca 1902 roku. W jakim stylu jest kościół? Neoromańskim, z czerwonej cegły, z wzorami z kościołów nadreńskich. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, budynek jest objęty ochroną konserwatorską. Do jakiej wspólnoty należy? Do luterańskiego zboru Kapernaum w Ewangelickim Kościele Berlina-Brandenburgii-Śląskich Górnych Łużyc.
-
Cerkiew św. św. Konstantyna i Heleny w Berlinie
Berlin
Cerkiew św. św. Konstantyna i Heleny w Berlinie to prawosławna świątynia stojąca na terenie rosyjskiego cmentarza prawosławnego w dzielnicy Tegel, w okręgu Reinickendorf. Cerkiew i otaczająca ją nekropolia to jedno z najbardziej nastrojowych i najmniej oczywistych miejsc w północnym Berlinie, które łączy historię rosyjskiej emigracji z architekturą sakralną rodem ze wschodniego chrześcijaństwa. Gdzie jest cerkiew i jak do niej trafić? Świątynia znajduje się w północno-zachodniej części Berlina. Leży w obrębie cmentarza, więc spacer do niej prowadzi alejkami wśród starych nagrobków i drzew. Z centrum miasta jedzie się w stronę Tegel, a ostatni odcinek zwykle pokonuje się pieszo lub autobusem. Skąd się wzięła cerkiew i dlaczego nosi takie wezwanie? Początki cerkwi sięgają początku lat 90. XIX wieku. Kamień węgielny położono 3 czerwca 1893 roku, w dniu wspomnienia świętych Konstantyna Wielkiego i jego matki Heleny. Stąd wezwanie świątyni: wybór daty i patronów nie był przypadkowy. Święci Konstantyn i Helena w tradycji prawosławnej cieszą się szczególną czcią, a ich wspólne święto przypada właśnie na początek czerwca. Co warto wiedzieć o dziejach cmentarza? Cmentarz jest jedynym cywilnym cmentarzem rosyjskim prawosławnym w Berlinie. Pochowano tu wielu przedstawicieli rosyjskiej szlachty i inteligencji, którzy po przemianach politycznych XX wieku znaleźli się na obczyźnie. Wśród znanych pochowanych jest Władimir D. Nabokow, ojciec pisarza Vladimira Nabokova. Pochówki odbywają się tu do dziś, kilka razy w roku, dlatego miejsce nie jest wyłącznie zabytkiem, lecz wciąż żywą nekropolią. W 1970 roku miasto Berlin odkupiło teren, a cerkiew i cmentarz przekazano Patriarchatowi Moskiewskiemu. Własność wróciła do bractwa dopiero w 2006 roku. Jak wygląda stan zachowania świątyni? Cerkiew jest wpisana do rejestru zabytków. Przez lata pozostawała zaniedbana, aż w 2005 roku przeprowadzono jej renowację ze środków pochodzących z prywatnych darowizn. Dzięki temu świątynia odzyskała dawny wygląd i dziś stanowi charakterystyczny akcent na tle cmentarnej zieleni. Dlaczego warto tu przyjść? Spokój i cisza. Cmentarz leży z dala od turystycznych tras centrum, więc jest tu zwykle cicho. Wschodnia architektura w sercu Berlina. Prawosławna bryła wśród niemieckiej zabudowy to widok, którego nie spotka się w wielu miejscach miasta. Historia emigracji. Napisy cyrylicą na nagrobkach opowiadają o losach rodzin, które opuściły Rosję. Dla miłośników literatury. Obecność grobu ojca Nabokova przyciąga osoby zainteresowane jego rodziną. Najczęstsze pytania Czy cmentarz jest otwarty dla zwiedzających? Tak, teren jest dostępny dla odwiedzających. W której dzielnicy leży cerkiew? W Tegel, w okręgu Reinickendorf, w północnym Berlinie. Czy to czynna świątynia? Jest to cerkiew prawosławna na terenie wciąż użytkowanego cmentarza, gdzie nadal odbywają się pochówki. Jak zachować się na miejscu? Należy pamiętać, że to miejsce spoczynku i modlitwy: warto zachować ciszę, ubrać się skromnie i nie fotografować uczestników ceremonii bez zgody.
-
Kilianskirche
Bad Salzuflen
Kilianskirche w Schötmar to ewangelicko-reformowany kościół w dzielnicy Schötmar, należącej do uzdrowiska Bad Salzuflen w regionie Lippe (Nadrenia Północna-Westfalia). Neogotycka budowla z połowy XIX wieku stoi na miejscu, gdzie chrześcijańskie świątynie istniały od czasów Karola Wielkiego, i uchodzi za jeden z największych kościołów parafialnych w całej okolicy. Jak stara jest Kilianskirche? Początki kościoła sięgają przełomu VIII i IX wieku. Pierwszą świątynię, drewnianą, datuje się na lata między około 795 a 836, kiedy osada nazywała się jeszcze Scutemere. Około 1200 roku zastąpiła ją romańska budowla kamienna. Przez wieki kościół był kościołem macierzystym dla okolicznych wsi i należy do najstarszych parafii w Lippe. Po reformacji parafia przeszła na protestantyzm, a od 1604 roku jest ewangelicko-reformowana. Ten wyznaniowy charakter obowiązuje do dziś. Jak wygląda obecny budynek? Stary romański kościół w XIX wieku rozebrano, a w jego miejsce wzniesiono nowy. Projekt przygotował architekt Friedrich Heinrich Ludwig Goedecke, a budowa trwała w latach 1850–1854. Powstała trójnawowa hala w stylu neogotyckim. Po ukończeniu miała około 2000 miejsc siedzących, co przyniosło jej miano „największego wiejskiego kościoła w Niemczech". Dziś mieści około 1200 osób i jest największym kościołem w regionie Lippe. Wnętrze hali, w której nawy mają podobną wysokość, sprawia wrażenie przestronnego i jasnego, a wysoka wieża wyznacza sylwetkę Schötmar widoczną z daleka. Co warto zobaczyć w środku? Wyjątkowym zabytkiem jest Katharinenglocke, czyli dzwon św. Katarzyny z 1437 roku. To najstarszy nieprzerwanie używany zabytek w całym Bad Salzuflen. Dzwon pamięta więc czasy średniowiecza, mimo że sam budynek kościoła jest znacznie młodszy. Kościół jest też miejscem koncertów. W ramach Lippischer Orgelsommer, letniego cyklu koncertów organowych w Lippe, odbywały się tu występy muzyczne. Nie pomyl z katolickim kościołem św. Kiliana W Schötmar znajduje się również katolicki kościół parafialny St. Kilian, zbudowany w latach 1953–1954 według projektu Josefa Lucasa. To zupełnie inna świątynia i inna wspólnota. Kilianskirche opisana tutaj jest kościołem ewangelicko-reformowanym. Jak zwiedzać? Kościół leży w centrum Schötmar, kilka kilometrów od uzdrowiskowego centrum Bad Salzuflen, i łatwo go połączyć ze spacerem po dzielnicy lub trasą rowerową przez Lippe. Godziny otwarcia zależą od nabożeństw i wydarzeń parafialnych, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na stronie parafii. Najczęstsze pytania Czy Kilianskirche jest bardzo stara? Miejsce kultu istnieje od początku IX wieku, ale obecny budynek pochodzi z lat 1850–1854. Jaki to styl? Neogotycki, w układzie trójnawowej hali. Który kościół jest największy w Lippe? Właśnie Kilianskirche w Schötmar. Czy to kościół katolicki? Nie, jest ewangelicko-reformowany, a katolicki kościół św. Kiliana to osobna budowla w tej samej dzielnicy. Co jest najstarsze w kościele? Dzwon Katharinenglocke z 1437 roku.
-
Kościół Świętego Krzyża w Schwäbisch Gmünd
Schwäbisch Gmünd
Kościół Świętego Krzyża w Schwäbisch Gmünd, zwany też Gmünder Münster lub Heilig-Kreuz-Münster, to gotycka rzymskokatolicka świątynia parafialna w sercu starego miasta w Badenii-Wirtembergii. Od 1926 roku nosi honorowy tytuł Münster. Uchodzi za najstarszy kościół halowy epoki gotyku w południowych Niemczech i jest jednym z najważniejszych zabytków regionu. Czym wyróżnia się ten kościół? Budowla jest przykładem gotyckiego kościoła halowego, w którym nawa główna i nawy boczne mają zbliżoną wysokość. Dzięki temu wnętrze sprawia wrażenie przestronnego i jednolitego, a światło rozlewa się równomiernie pod sklepieniami. Chór ma plan halowy, zamknięty wielobocznie, a kaplice włączono w jego przestrzeń: zewnętrzna ściana dolnej kondygnacji chóru przylega bezpośrednio do filarów, więc wnętrze tworzy zwartą całość. Kościół jest ściśle związany z rodziną Parlerów, słynnych budowniczych późnego średniowiecza. Prace prowadził tu Heinrich Parler z Kolonii, a dzieło kontynuował jego syn Johann. Gmünd bywa określany jako początek działalności tego rodu, którego członkowie pracowali później przy wielkich budowlach środkowej Europy. Jak powstawał kościół? Gotycka świątynia stanęła na miejscu wcześniejszego kościoła romańskiego. Budowę datuje się ogólnie na lata od początku XIV wieku do początku XVI wieku. Nowa nawa osiągnęła wysokość poprzedniej budowli około 1350 roku, a kamień węgielny pod chór położono w 1351 roku. Około 1380 roku warsztat Parlerów opuścił Gmünd, a wysoki ołtarz konsekrowano dopiero w 1410 roku. Poważnym wydarzeniem było zawalenie się romańskich wież w 1497 roku podczas prac nad sklepieniem. Od tamtej pory dzwony wiszą w osobnej dzwonnicy obok kościoła. Co warto zobaczyć w środku? Grób Pański (Heiliges Grab) z okolic 1350 roku, jeden z najcenniejszych elementów wyposażenia. Ołtarz św. Sebalda w kaplicy chrzcielnej, pochodzący z 1510 roku. Portale chóru, datowane od 1351 roku, ze średniowiecznym detalem rzeźbiarskim. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży w centrum Schwäbisch Gmünd, więc najłatwiej połączyć go ze spacerem po starym mieście. Warto wejść do środka, żeby docenić proporcje hali i oglądać rzeźbione detale z bliska. Jako czynna parafia świątynia służy przede wszystkim wiernym, dlatego podczas nabożeństw zwiedzanie bywa ograniczone, a w ciągu roku odbywają się tu także koncerty muzyki kościelnej. Aktualne godziny otwarcia sprawdź przed wizytą na stronie miasta. Najczęstsze pytania Czy Gmünder Münster to to samo co Kościół Świętego Krzyża? Tak. To jedna świątynia, niemiecka nazwa to Heilig-Kreuz-Münster. Dlaczego kościół nazywa się Münster? Tytuł honorowy Münster otrzymał w 1926 roku. Z jakiej epoki pochodzi budowla? To gotyk, a budowa trwała wiele dziesięcioleci, od XIV wieku w stronę XVI wieku. Kto był architektem? Prace łączy się z rodziną Parlerów, a w szczególności z Heinrichem Parlerem z Kolonii. Czy kościół jest czynny? Tak, to parafialna świątynia rzymskokatolicka, z regularnymi nabożeństwami i wydarzeniami muzycznymi.
-
Liebfrauenkirche (Duisburg)
Duisburg
Liebfrauenkirche w Duisburgu to powojenny kościół w centrum miasta, który dziś pełni funkcję kościoła kultury. Betonowa bryła z lat 50. i 60. XX wieku należy do najciekawszych przykładów architektury sakralnej tamtej epoki w Zagłębiu Ruhry i przyciąga miłośników modernizmu oraz brutalizmu. Jaka jest historia Liebfrauenkirche w Duisburgu? Pierwszy kościół pod tym wezwaniem powstał w końcu XIX wieku. Duisburg przeżywał wtedy gwałtowny rozwój przemysłowy, a wraz z nim rosła liczba katolickich mieszkańców, dla których potrzebna była nowa świątynia. Podczas II wojny światowej budynek został poważnie zniszczony. Po wojnie zdecydowano o budowie nowego kościoła. Decyzje zapadły w połowie lat 50., a prace trwały pod koniec dekady i na początku lat 60. XX wieku. Autorem projektu był architekt Toni Hermanns. Jak wygląda budynek? Liebfrauenkirche zbudowano ze żelbetu, w duchu brutalizmu: surowy beton, wyraźne, ciężkie formy i brak ozdobników. Kościół ma układ dwukondygnacyjny. Na froncie widać relief przedstawiający płonący krzew, czyli biblijny motyw spotkania Mojżesza z Bogiem. Ten symbol stał się później także nazwą fundacji opiekującej się obiektem. Dla osób, które lubią architekturę powojenną, to ciekawy przystanek. Budynek nie próbuje być „ładny" w tradycyjnym sensie, lecz pokazuje, jak w latach odbudowy myślano o wspólnocie, świetle i przestrzeni. Czym jest dziś Kulturkirche Liebfrauen? Kościół został zakwalifikowany jako zabytek w 2005 roku. W 2013 roku przestał pełnić funkcję zwykłej parafialnej świątyni i został otwarty jako kościół kultury. Prowadzi go fundacja Brennender Dornbusch („Płonący Krzew"). W środku odbywają się wydarzenia artystyczne, a obiekt bywał też miejscem festiwalu Ruhrtriennale, czyli dużego festiwalu sztuki w regionie. Dla kogo jest to miejsce? dla miłośników architektury XX wieku i fotografii betonowych brył, dla osób zainteresowanych historią odbudowy miast po wojnie, dla uczestników wydarzeń kulturalnych w Duisburgu, dla turystów, którzy chcą zobaczyć mniej oczywiste miejsca w mieście przemysłowym. Najczęstsze pytania Czy Liebfrauenkirche w Duisburgu jest nadal czynnym kościołem parafialnym? Nie w tradycyjnym rozumieniu. Od 2013 roku działa jako kościół kultury, a program zależy od wydarzeń organizowanych przez fundację. Kto zaprojektował obecny budynek? Architekt Toni Hermanns, a konstrukcja powstała po zniszczeniu starszego kościoła w czasie wojny. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, wpisano go na listę zabytków w 2005 roku. Czy można wejść do środka? Dostępność zależy od programu wydarzeń, dlatego przed wizytą sprawdź aktualne informacje u organizatora. Jaki styl reprezentuje budynek? To powojenny modernizm w odmianie brutalistycznej, z surowego betonu zbrojonego.
-
St.-Johannis-Kirche
Visselhövede
St.-Johannis-Kirche w Visselhövede to główny kościół luterański miasteczka w Dolnej Saksonii, w powiecie Rotenburg (Wümme). Jego początki sięgają średniowiecza, a w jednym budynku widać ślady kilku epok: od gotyckiej bryły z kamienia polnego po barokowe i renesansowe wyposażenie wnętrza. Jaka jest historia kościoła? Pierwsza wzmianka o kościele w Visselhövede pochodzi z roku 1184. Kościół należy do najstarszych w dawnej diecezji Verden. Masywną, gotycką budowlę poświęcono 3 marca 1358 roku. Z czasem rosnąca liczba mieszkańców parafii wymusiła rozbudowę: w 1736 roku dostawiono od północy nową część nawy. Reformacja ugruntowała się w parafii ostatecznie od 1631 roku, dlatego kościół służy ewangelikom od prawie czterech stuleci. Co warto zobaczyć na zewnątrz? Charakterystyczna jest wolno stojąca dzwonnica, wzniesiona w 1799 roku obok kościoła. Zestawienie surowej, kamiennej bryły gotyckiej z późniejszą dobudówką i oddzielną wieżą dobrze oddaje wielowarstwową historię budowli. To typowy przykład północnoniemieckiego kościoła wiejsko-miejskiego, wokół którego przez wieki toczyło się życie lokalnej wspólnoty. Jak wygląda wnętrze? Wnętrze nadają ton dwa elementy z różnych epok. Pierwszy to barokowy ołtarz z 1771 roku. Drugi to rzeźbiona w stylu renesansowym ambona z 1641 roku. Uwagę zwraca też prospekt organowy, zaprojektowany w latach 1779–1780 przez Georga Wilhelma Wilhelmy'ego. Obecne organy zbudowała w 1922 roku firma Emil Hammer Orgelbau. Czy kościół jest nadal parafialny? Tak. Parafia św. Jana tworzy dziś wraz z parafiami z Brockel (Heilig-Kreuz) i Kirchwalsede (św. Bartłomieja) region kościelny Visselhövede. Należy on do okręgu kościelnego Rotenburg/Wümme w Ewangelicko-Luterańskim Kościele Krajowym Hanoweru. Świątynia jest więc czynna, a nie tylko zabytkowa, co dobrze widać, gdy odbywają się w niej nabożeństwa i koncerty. Najczęstsze pytania Z jakiego okresu pochodzi kościół? Obecna gotycka budowla została poświęcona w 1358 roku, a pierwsza wzmianka o kościele w miejscowości pochodzi z 1184 roku. Czym wyróżnia się wnętrze? Barokowym ołtarzem z 1771 roku i renesansową amboną z 1641 roku. Kiedy powstała dzwonnica? Wolno stojąca dzwonnica pochodzi z 1799 roku. Do jakiego Kościoła należy parafia? Do Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Krajowego Hanoweru, w okręgu Rotenburg/Wümme. Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników architektury sakralnej, historii regionu i spokojnych spacerów po centrum Visselhövede. Warto połączyć wizytę z przejściem po miasteczku, które leży między Bremą a Hamburgiem, na skraju Wrzosowisk Lüneburskich.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.