Obiekty Sakralne w Niemczech
Lista 451 miejsc z kategorii Obiekty Sakralne w Niemczech — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 299 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Kloster Bethlehem Koblenz, Weissenau Abbey, Steinfeld Abbey.
-
Kościół Zofii w Berlinie
Berlin
Kościół Zofii w Berlinie (niem. Sophienkirche) to protestancka świątynia w dzielnicy Mitte, w zabytkowej okolicy Spandauer Vorstadt. Zbudowana na początku XVIII wieku, jest jednym z najważniejszych śladów dawnego, barokowego Berlina i dobrym przystankiem na spacerze po okolicy Hackescher Markt. Skąd wzięła się nazwa kościoła? Świątynię ukończono w latach 1712–1713 jako kościół parafialny Spandauer Vorstadt, ówczesnego przedmieścia rozwijającego się poza dawnymi murami miasta. Patronką i fundatorką była królowa Zofia Luiza, ostatnia żona pruskiego króla Fryderyka I. Od jej imienia pochodzi nazwa kościoła. Autorstwo projektu przypisuje się Philippowi Gerlachowi. Jak wygląda kościół i jego wieża? Największą ozdobą budowli jest smukła wieża o wysokości około 69 metrów. Wzniósł ją według projektu Johanna Friedricha Graela w latach 1732–1734. To jedyna zachowana barokowa wieża kościelna w Berlinie, dlatego stanowi ważny punkt orientacyjny w panoramie tej części miasta. Wnętrze i bryła nie zostały jednak zachowane w pierwotnej postaci. W latach 1891–1892 kościół przebudowano według projektu Friedricha Schulzego, a prace prowadziła pracownia Kyllmann & Heyden pod nadzorem Kurta Berndta. Dzięki temu świątynia łączy barokowy rdzeń z późniejszymi, XIX-wiecznymi zmianami. Gdzie znajduje się kościół i jak do niego trafić? Kościół stoi przy Große Hamburger Straße 29/30, w pobliżu Hackescher Markt i uliczki Sophienstraße. Jest to jedna z najbardziej klimatycznych części Mitte: wąskie ulice, dziedzińce, galerie i kawiarnie. Spacer od stacji Hackescher Markt zajmuje kilka minut, więc kościół łatwo połączyć ze zwiedzaniem Hackesche Höfe i Wyspy Muzeów. Dlaczego warto go odwiedzić? Zobaczysz jedyną zachowaną barokową wieżę kościelną w Berlinie. Poznasz historię przedmieścia, które powstawało za panowania pierwszych pruskich królów. Wokół świątyni znajduje się teren, na którym zachowały się groby, a z okolicą wiążą się też wydarzenia z ostatnich dni II wojny światowej, gdy w pobliskiej Sophienstraße toczyły się walki uliczne. To spokojne miejsce w sercu turystycznej części miasta, dobre na chwilę odpoczynku od zgiełku. Najczęstsze pytania Czy Kościół Zofii to ten sam obiekt co Sophienkirche? Tak. „Kościół Zofii" to polska nazwa, a Sophienkirche to nazwa niemiecka, pod którą znajdziesz go na mapach i tablicach. W której dzielnicy leży? W dzielnicy Mitte, w rejonie zwanym Spandauer Vorstadt. Kto był patronką kościoła? Królowa Zofia Luiza, ostatnia żona Fryderyka I. Czy to czynny kościół? Tak, to protestancka świątynia parafialna; przed wizytą wnętrza sprawdź aktualne godziny otwarcia na stronie parafii. Co jest tu najcenniejsze? Barokowa wieża, uznawana za jedyną zachowaną tego typu w Berlinie.
-
Kościół św. Szczepana w Moguncji
Mainz
Kościół św. Szczepana w Moguncji (niem. St. Stephan) to gotycki kościół halowy, który góruje nad miastem ze wzgórza w pobliżu katedry. Zna go cały świat dzięki dziewięciu witrażom Marca Chagalla, jedynym, jakie ten artysta zaprojektował dla kościoła w Niemczech. Świątynia należy do najważniejszych zabytków Moguncji, zaraz obok katedry. Jak wygląda historia kościoła? Początki sięgają roku 990. Arcybiskup Willigis, ten sam, który zainicjował budowę moguncjańskiej katedry, ufundował na wzgórzu kolegiatę pod wezwaniem św. Szczepana. Pierwotna budowla była romańska. W latach 1267–1340 zastąpiono ją gotyckim kościołem, a prace trwały ponad czterdzieści lat. Powstała w ten sposób jedna z najstarszych gotyckich hal w rejonie Górnego Renu. W czasie II wojny światowej, podczas bombardowań Moguncji, kościół został poważnie zniszczony. Sklepienia nawy głównej i prezbiterium nie dały się uratować. Zastąpiono je płaskim drewnianym stropem, dlatego wnętrze wygląda dziś skromniej niż typowa gotycka hala ze sklepieniem żebrowym. Dlaczego wszyscy jadą tu na witraże Chagalla? Historia witraży zaczyna się w 1973 roku. Proboszcz parafii, Klaus Mayer, zwrócił się do Marca Chagalla z pytaniem, czy artysta zaprojektowałby szklane okna dla jego kościoła. Chagall, żydowski malarz rosyjskiego pochodzenia, był wtedy człowiekiem w podeszłym wieku, a mimo to podjął się zadania. Prace trwały do 1985 roku, gdy mając 98 lat, Chagall ukończył ostatnie z dziewięciu okien. Projekt traktowano jako gest pojednania niemiecko-żydowskiego. To nadaje miejscu wyjątkowe znaczenie: w kościele wzniesionym ku czci chrześcijańskiego męczennika świadectwo wspólnego dziedzictwa biblijnego zostawił artysta żydowskiego pochodzenia. Witraże ilustrują sceny ze Starego i Nowego Testamentu, a ich dominującym kolorem jest intensywny błękit. Gdy światło przechodzi przez szkło, wnętrze wypełnia się niebieską poświatą, która zmienia się w ciągu dnia. Co warto wiedzieć przed wizytą? Kościół odwiedza rocznie około 200 tysięcy osób, więc w sezonie bywa tłoczno. Najlepiej przyjść w słoneczny dzień, kiedy kolory witraży są najbardziej intensywne. Wejście na teren świątyni pozwala dostrzec kontrast między surową, gotycką bryłą a kolorową grą światła. Zwiedzanie łatwo połączyć z wizytą w katedrze i spacerem po Starym Mieście, bo oba miejsca dzieli niewielka odległość. To nadal czynny kościół parafialny, więc należy zachować ciszę i szacunek. Najczęstsze pytania Kiedy powstał kościół św. Szczepana w Moguncji? Pierwsza budowla pochodzi z 990 roku. Obecny gotycki kościół wzniesiono w latach 1267–1340. Kto zaprojektował witraże? Marc Chagall. Zlecenie wyszło od proboszcza Klausa Mayera w 1973 roku, a ostatnie z dziewięciu okien artysta ukończył w 1985 roku. Dlaczego sklepienie jest płaskie? Oryginalne sklepienia zniszczono podczas bombardowań w czasie II wojny światowej. Nie udało się ich odbudować, więc zastąpiono je drewnianym stropem. Czy to jedyny kościół z witrażami Chagalla w Niemczech? Tak, to jedyny niemiecki kościół, dla którego Chagall zaprojektował okna. Czy warto tu przyjść, jeśli nie interesuje mnie sztuka? Tak. Sama atmosfera wnętrza, wypełnionego niebieskim światłem, robi wrażenie także na osobach, które na co dzień nie oglądają witraży, a ponadto kościół ma bogatą, tysiącletnią historię.
-
Kościół św. Katarzyny w Oppenheim
Oppenheim
Kościół św. Katarzyny w Oppenheim (niem. Katharinenkirche) to jedna z najważniejszych gotyckich budowli sakralnych w Niemczech. Stoi nad Renem, w miasteczku Oppenheim w Nadrenii-Palatynacie, w krainie winiarskiej Rheinhessen. Świątynia pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej uchodzi za najznakomitszy kościół gotycki na odcinku Renu między Strasburgiem a Kolonią. Dlaczego warto zobaczyć kościół św. Katarzyny w Oppenheim? Dla miłośników architektury to obowiązkowy punkt na trasie wzdłuż Renu. Kościół pokazuje, jak wyglądała dojrzała gotyka w Nadrenii, a jego ażurowe, wysokie wnętrze robi wrażenie nawet na kimś, kto widział już wiele katedr. Do tego dochodzi towarzyszący mu zespół: dziedziniec, ogrody, kaplica i słynna kostnica. Historia kościoła Pierwsza świątynia powstała w stylu romańskim, w górnej części miasta. W średniowieczu mistrzowie budowlani epoki gotyku przebudowali ją i rozbudowali. Za pewną datę początku nowej budowy przyjmuje się rok 1317, kiedy przy kościele ustanowiono kolegiatę (Katharinenstift). Środkowa część z czterema przęsłami, uznawana przez badaczy za wzorcowy przykład gotyku niemieckiego, powstała właśnie w tym okresie. Budowa trwała długo, a kolejne etapy przynosiły nowe elementy dekoracji. W 1565 roku w Oppenheim wprowadzono reformację. Od tamtej pory kościół św. Katarzyny jest protestancką świątynią parafialną. Jego dzieje opisał m.in. Hildebrand Gurlitt w pracy doktorskiej z 1930 roku „Baugeschichte der Katharinenkirche in Oppenheim”, do dziś cytowanej jako podstawowe opracowanie. Co zobaczyć w środku i wokół? Witraże Kościół słynie z kolorowych przeszklień. Wyróżnia się rozeta oraz Okno Stworzenia (Schöpfungsfenster) w chórze zachodnim, przy którym pracował Heinz Hindorf. Witraże doczekały się osobnych opracowań naukowych: Walther Möller w 1938 roku zajął się heraldyką w szkle, a Ivo Rauch w 1994 roku opisał całość barwnego oszklenia. Kaplica św. Michała i kostnica Przy kościele stoi Michaelskapelle z kostnicą (Beinhaus). Spoczywa tam ok. 20 tysięcy mieszkańców miasta z lat 1400–1750, a obiekt uchodzi za największą taką kostnicę w Niemczech. Szkielety pochodzą z prac budowlanych i wykopalisk archeologicznych. To miejsce dla osób, które lubią mroczniejsze ciekawostki historii. Dziedziniec i ogrody Cały zespół otacza wysoki mur. Wewnątrz znajdują się cmentarz kościelny, ogrody, sklepione pomieszczenia i zabudowania gospodarcze, dzięki czemu miejsce ma spokojny, niemal klasztorny charakter. Jak zaplanować wizytę? Oppenheim jest niewielkie, więc kościół łatwo połączyć ze spacerem po starówce i winiarniach regionu. Na zwiedzanie samej świątyni i kostnicy warto zarezerwować około godziny. Godziny otwarcia i ewentualne opłaty sprawdź przed wyjazdem na stronie parafii, bo zmieniają się w zależności od sezonu i wydarzeń. Najczęstsze pytania W jakim stylu zbudowano kościół św. Katarzyny w Oppenheim? Przede wszystkim w gotyku. Wcześniejsza budowla była romańska, a gotycka przebudowa nadała kościołowi obecny, rozpoznawalny kształt. Kiedy rozpoczęto gotycką budowę? Za pewny punkt odniesienia uznaje się rok 1317, w którym założono przy kościele kolegiatę. Czy to kościół katolicki? Nie. Po wprowadzeniu reformacji w 1565 roku jest to kościół protestancki. Co to jest kostnica przy kościele? To Beinhaus przy kaplicy św. Michała, w którym zgromadzono szczątki około 20 tysięcy dawnych mieszkańców Oppenheim. Czy w kościele są ciekawe witraże? Tak. Najbardziej znane są rozeta i Okno Stworzenia w chórze zachodnim.
-
Kościół św. Piotra w Dortmundzie
Dortmund
Kościół św. Piotra w Dortmundzie (Petrikirche) to ewangelicko-augsburska świątynia w samym centrum miasta, przy ulicy Westenhellweg, czyli głównym deptaku handlowym Dortmundu. Wśród sklepów i wystaw stoi tu gotycki kościół halowy, a w jego wnętrzu znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków sztuki flamandzkiej w Niemczech. Co warto wiedzieć o budowli? Budowę rozpoczęto w 1322 roku. Kościół należy do westfalskich miejskich kościołów halowych w stylu wysokiego gotyku: nawy mają zbliżoną wysokość, dzięki czemu wnętrze jest jasne i przestrzenne. Od 2007 roku parafia św. Piotra tworzy wspólną gminę z parafiami Nicolai i Martin, po ich połączeniu pod nazwą St. Petri-Nicolai. Czym jest słynny ołtarz? Największą atrakcją jest antwerpski ołtarz skrzydłowy z 1521 roku. Zamówili go dortmundzcy franciszkanie u Jana Gillisza Wrage'a w Antwerpii, z przeznaczeniem do własnego kościoła klasztornego. Po sekularyzacji kościół franciszkański rozebrano na początku XIX wieku, a ołtarz kupiła parafia św. Piotra i do dziś pozostaje on w jej wnętrzu. Po zamknięciu skrzydeł widać scenę adoracji Eucharystii. Po otwarciu ukazuje się 36 obrazów. Ołtarz ma około 5,6 metra wysokości i 7,40 metra szerokości z rozłożonymi skrzydłami, uchodzi za największy zachowany ołtarz antwerpski. W czasie drugiej wojny światowej wywieziono go z miasta do bezpiecznego składu, a do Dortmundu wrócił w 1954 roku. Jak wygląda zwiedzanie? Kościół leży w ścisłym centrum, kilka kroków od sklepów, kawiarni i przystanków komunikacji miejskiej, więc łatwo go włączyć w spacer po starówce. Wnętrze można zwiedzać jako krótki przystanek, ale ołtarzowi warto poświęcić więcej czasu: setki detali figur i scen wynagradzają uważne oglądanie. Po gruntownej renowacji świątynia została ponownie udostępniona zwiedzającym w 2023 roku. Prace konserwatorskie wspiera stowarzyszenie przyjaciół kościoła, które zbiera datki na restaurację. Najczęstsze pytania Gdzie stoi kościół św. Piotra w Dortmundzie? Przy ulicy Westenhellweg, w centrum miasta, w strefie handlowej. Do jakiego wyznania należy? To kościół ewangelicko-augsburski (luterański). Co jest w nim najcenniejsze? Antwerpski ołtarz skrzydłowy z 1521 roku z 36 obrazami, uznawany za największy zachowany ołtarz tego typu. Skąd ołtarz trafił do kościoła? Zamówili go franciszkanie z Dortmundu do swojego kościoła klasztornego. Gdy ten rozebrano, ołtarz nabyła parafia św. Piotra. Kiedy zaczęto budować kościół? W 1322 roku, w stylu gotyckim. Dla miłośników historii sztuki i architektury sakralnej to obowiązkowy punkt podczas pobytu w Zagłębiu Ruhry. Warto go połączyć ze spacerem po pobliskich ulicach centrum Dortmundu. Przy planowaniu wizyty pamiętaj, że to czynny kościół parafialny, więc godziny otwarcia i możliwość wejścia do środka mogą zależeć od nabożeństw i wydarzeń w gminie. Dla osób, które lubią zestawiać miejsca na jednej trasie, kościół jest dobrym uzupełnieniem spaceru po pobliskich zabytkach Dortmundu: dzięki położeniu przy głównej ulicy handlowej trudno go ominąć, a wnętrze zapewnia spokojny kontrast wobec miejskiego zgiełku na zewnątrz.
-
Cerkiew św. Aleksego w Lipsku
Leipzig
Cerkiew św. Aleksego w Lipsku to prawosławna świątynia stojąca przy ulicy Philipp-Rosenthal-Straße we wschodniej części miasta, w dzielnicy Reudnitz-Thonberg. Została zbudowana jako pomnik poległych rosyjskich żołnierzy i należy do jurysdykcji eparchii berlińskiej i niemieckiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w Lipsku, bo wśród niemieckiej zabudowy wyrasta tu fragment dawnej rosyjskiej architektury sakralnej. Dlaczego powstała cerkiew w Lipsku? W 1813 roku pod Lipskiem rozegrała się Bitwa Narodów, w której wojska rosyjskie walczyły po stronie koalicji przeciw Napoleonowi. Z okazji setnej rocznicy tych wydarzeń, w latach 1912–1913, wzniesiono cerkiew jako miejsce pamięci o rosyjskich żołnierzach, którzy zginęli w walkach. Świątynia nosi wezwanie św. Aleksego, metropolity moskiewskiego, i bywa nazywana Rosyjską Cerkwią Pamięci. Obok monumentalnego Pomnika Bitwy Narodów jest jednym z najważniejszych lipskich upamiętnień tamtej bitwy. Kto zaprojektował cerkiew i jak wygląda? Projekt przygotował w 1912 roku architekt Władimir Pokrowski. Budowla jest swobodnym nawiązaniem do cerkwi w moskiewskim Kołomienskoje, dzięki czemu przypomina dawne rosyjskie świątynie o wysokiej, strzelistej bryle zwieńczonej namiotowym dachem. Smukła wieża sprawia, że cerkiew widać z daleka. Wnętrze zdobi ikonostas, czyli ścianka z ikonami oddzielająca nawę od prezbiterium. Kto ją sfinansował? Cerkiew powstała dzięki rosyjskim fundatorom. Miasto Lipsk przekazało pod jej budowę grunt nieodpłatnie, co pokazuje, że projekt był traktowany jako wspólny gest pamięci. Renowacje w ostatnich latach Obiekt przechodził w ostatnich dekadach kolejne prace konserwatorskie. W 2012 roku rozpoczęła się renowacja wieży. Później zajęto się wnętrzem: po trzech latach restauracji ikon i ikonostasu w listopadzie 2018 roku ikonostas został ponownie poświęcony. W pracach przy ikonach pomagali także studenci z Moskwy. Informacje praktyczne Adres: Philipp-Rosenthal-Straße 51 A, Lipsk. Cerkiew jest czynną świątynią parafialną, więc wizytę warto zaplanować poza nabożeństwami i zachować spokój, jak w każdym miejscu kultu. Dojazd z centrum miasta jest prosty komunikacją miejską, a w pobliżu znajdują się pozostałe punkty związane z Bitwą Narodów, m.in. pomnik, więc oba miejsca można łatwo połączyć w jednym spacerze. Najlepsze zdjęcia wychodzą z zewnątrz, z przeciwległej strony ulicy, gdzie widać całą sylwetkę budowli. Najczęstsze pytania Czy cerkiew jest czynna? Tak, to działająca parafia prawosławna, która odprawia nabożeństwa. Kiedy została zbudowana? W latach 1912–1913, w setną rocznicę Bitwy Narodów. Kto ją zaprojektował? Architekt Władimir Pokrowski. Na jakim wzorze oparto jej wygląd? Na cerkwi w Kołomienskoje pod Moskwą, choć jest to swobodna interpretacja, a nie dokładna kopia. Cerkiew św. Aleksego to dobry przystanek dla osób zainteresowanych historią napoleońską, architekturą sakralną i śladami rosyjskiej obecności w Saksonii.
-
Church in Rechlin Nord
Rechlin
Kościół w Rechlin Nord to klasycystyczna świątynia w niewielkiej miejscowości Rechlin, położonej w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w okolicach jeziora Müritz. Budynek ma nietypowe dzieje: był kościołem wiejskim, magazynem, garnizonową świątynią lotnictwa i halą sportową, a dziś znów służy wspólnocie parafialnej i mieszkańcom. Jak powstał kościół w Rechlin Nord? O budowie świątyni dla Rechlin myślano na długo, zanim zapadła decyzja o jej wzniesieniu. Prace prowadzono w latach 1816–1832, w stylu klasycystycznym, charakterystycznym dla północnoniemieckiej architektury sakralnej tamtego okresu. Ołtarz znajduje się od strony zachodniej, co jest odstępstwem od najczęstszego układu, a empora organowa po stronie wschodniej nie zachowała się do dziś. Jakie były losy kościoła w XX wieku? W 1917 roku budynek przejął skarb Rzeszy Niemieckiej. Wtedy w Rechlin organizowano ośrodek badań i prób technologii lotniczej, a wioska szybko stała się ważnym punktem dla niemieckiego lotnictwa. Kościół bywał używany jako hala magazynowa, a w 1935 roku został ponownie poświęcony jako kościół garnizonowy Luftwaffe. Po II wojnie światowej obiekt pozostał w rękach wojska: korzystała z niego Narodowa Armia Ludowa NRD, a później Bundeswehra. W tym okresie wnętrze pełniło także funkcję sali sportowej. Przez dziesięciolecia nie odbywały się w nim regularne nabożeństwa. Jak świątynia wróciła do wspólnoty? Przełom nastąpił po zjednoczeniu Niemiec. W 1992 roku w kościele odprawiono pierwsze świąteczne nabożeństwo od 46 lat. W 1993 roku powstało stowarzyszenie wspierające odnowę budynku, „Kirche Rechlin-Nord”. Po remoncie Bundeswehra przekazała świątynię w 1996 roku Kościołowi krajowemu. W tym samym roku pracę rozpoczął pierwszy pastor, Armin Schmersow. Co dzieje się w kościele dziś? Obiekt jest żywym miejscem lokalnej społeczności. Odbywają się w nim nabożeństwa, koncerty i jarmarki, a stowarzyszenie nadal działa na rzecz budynku. Kościół bywa także punktem programu wydarzeń organizowanych w regionie Müritz. Dla kogo to miejsce? Wizyta spodoba się osobom zainteresowanym historią XX wieku, architekturą klasycystyczną i nietypowymi losami zabytków. Warto połączyć ją z wycieczką po okolicy Rechlin, gdzie funkcjonuje muzeum techniki lotniczej, oraz z wypoczynkiem nad jeziorami. Kościół stoi w północnej części miejscowości, stąd nazwa Rechlin Nord, odróżniająca go od dawnych zabudowań zakładowych. Najczęstsze pytania W jakim stylu zbudowano kościół? W klasycystycznym, w latach 1816–1832. Dlaczego był związany z wojskiem? W 1917 roku przejął go skarb państwa, gdy w Rechlin tworzono ośrodek prób lotniczych; w 1935 roku poświęcono go jako świątynię garnizonową Luftwaffe. Kiedy wrócił do Kościoła? W 1996 roku, po remoncie, Bundeswehra przekazała go Kościołowi krajowemu. Czy odbywają się tam wydarzenia? Tak, głównie nabożeństwa, koncerty i jarmarki; aktualne terminy warto sprawdzić lokalnie przed wizytą.
-
Kościół Mariacki w Neubrandenburgu
Neubrandenburg
Kościół Mariacki w Neubrandenburgu to dawna gotycka świątynia luterańska, która po zniszczeniach wojennych zyskała drugie życie jako sala koncertowa. Dziś, znana jako Konzertkirche, łączy średniowieczną ceglaną bryłę ze współczesnym wnętrzem i należy do najciekawszych budowli miasta w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Jak wygląda historia tego kościoła? Budowę rozpoczęto niedługo po założeniu miasta w połowie XIII wieku. Kościół należy do dorobku północnoniemieckiego gotyku ceglanego, czyli stylu typowego dla regionów wokół Bałtyku, gdzie zamiast kamienia używano wypalanej cegły. Szczególnie cenny jest wschodni szczyt świątyni, wznoszony pod koniec XIII wieku i uchodzący za jeden z najstarszych przykładów takiego rozwiązania w tym kręgu architektury. Przez stulecia budynek służył miejscowej wspólnocie luterańskiej. Przełom nastąpił pod koniec kwietnia 1945 roku, gdy pożar objął śródmieście Neubrandenburga. Kościół ucierpiał ogromnie: wypaliło się wnętrze, a przetrwały głównie zewnętrzne mury i ściany wieży. Jak ruina stała się salą koncertową? Parafii nie było stać na odbudowę kościoła jako miejsca kultu, więc obiekt przez dziesięciolecia stał jako ruina. W 1975 roku budynek przejęło miasto i zaczęło planować jego adaptację na salę koncertową. Prace postępowały etapami, a otwarcie odbudowanego obiektu nastąpiło w 2001 roku. Nowe wnętrze projektowano z szacunkiem dla historycznej struktury. Nowoczesne elementy wykonano w betonie, dzięki czemu wyraźnie odróżniają się od starej cegły i nie udają zabytku. Za wnętrza odpowiadało biuro fińskiego architekta Pekki Salminena. Kontrast surowego betonu i średniowiecznych murów jest dziś główną ozdobą budynku. Co warto wiedzieć przed wizytą? Sala koncertowa mieści około 850 widzów i jest ceniona za dobrą akustykę. Odbywają się tu koncerty muzyki klasycznej i inne wydarzenia kulturalne. Wieża o wysokości około 90 metrów to najwyższa budowla w mieście, widoczna z daleka na tle zabudowy. Wystawa w wieży od 2003 roku przybliża gotyk ceglany regionu, co jest dobrym uzupełnieniem zwiedzania miasta z jego średniowiecznymi murami obronnymi. Gdzie leży kościół? Świątynia stoi w centrum Neubrandenburga, w pobliżu głównego placu miejskiego, więc łatwo włączyć ją w spacer po starówce. Najczęstsze pytania Czy w Kościele Mariackim odbywają się nabożeństwa? Nie. Po zniszczeniach z 1945 roku budynek nie wrócił do funkcji sakralnej i służy jako sala koncertowa. Kiedy otwarto odbudowany obiekt? W 2001 roku, po wieloletniej adaptacji ruiny rozpoczętej w latach siedemdziesiątych XX wieku. Dlaczego wnętrze jest betonowe? Architekci świadomie zestawili nowe betonowe elementy ze starą cegłą, aby pokazać, co jest historyczne, a co współczesne. Czy można wejść na wieżę lub obejrzeć wystawę? W wieży działa wystawa o gotyku ceglanym regionu. Godziny i zasady wstępu warto sprawdzić przed wizytą u operatora obiektu. Czy warto odwiedzić kościół bez biletu na koncert? Tak, sama bryła budynku i kontrast ceglanych murów z nowoczesnym dodatkiem robią wrażenie także z zewnątrz, a w programie wizyty łatwo połączyć ją z resztą centrum miasta.
-
Apollinaris Church
Remagen
Kościół św. Apolinarego (Apollinariskirche) w Remagen to rzymskokatolicki kościół pielgrzymkowy, który stoi na wzgórzu nad miastem, w dolinie Renu w Nadrenii-Palatynacie. Neogotycka budowla z XIX wieku jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów widokowych w okolicy, a z jej ogrodu rozciąga się widok na rzekę i okoliczne wzgórza. Jak wygląda historia tego miejsca? Wzgórze, dziś nazywane Apollinarisberg, ma za sobą długą historię jako miejsce kultu. W V i VI wieku znano je jako Martinsberg, od frankijskiej kaplicy poświęconej św. Marcinowi. Później kaplicę zastąpił romański kościół. W 1110 roku benedyktyni z opactwa Michaelsberg w Siegburgu, na prośbę mieszkańców Remagen, założyli tu prepozyturę, czyli niewielką filię klasztorną. Wzgórze wiązano też ze starszym, rzymskim miejscem kultu, co czyni je ciekawym stanowiskiem dla miłośników historii antycznej. Obecny kościół pochodzi z XIX wieku i został wzniesiony w stylu neogotyckim. Takie budowle powstawały wtedy nad Renem w czasach romantycznego zainteresowania średniowieczem, a sama dolina Renu jest do dziś kojarzona z tym nurtem. Kim był św. Apolinary? Patron kościoła to Apolinary z Rawenny, według tradycji pierwszy biskup tego włoskiego miasta i męczennik. Jego kult sprawił, że wzgórze przyciągało pielgrzymów, a kościół do dziś pełni funkcję miejsca pielgrzymkowego. Wnętrze ozdobiono cyklami malowideł, które opowiadają o życiu Jezusa, życiu Maryi oraz o dziejach samego św. Apolinarego. Co warto zobaczyć na miejscu? Wnętrze kościoła z cyklami malarskimi, w których przeplatają się sceny z Nowego Testamentu i legenda patrona. Zabudowania klasztorne przylegające do kościoła, nawiązujące do tradycji osadnictwa zakonnego na wzgórzu. Ogród z widokiem na Ren, dobry na krótki odpoczynek po podejściu. Panoramę doliny – wzgórze wznosi się ponad miastem, więc widać stąd zarówno zabudowę Remagen, jak i bieg rzeki. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży tuż przy Remagen, więc łatwo połączyć go ze spacerem po mieście i nad Renem. Dojście prowadzi pod górę, dlatego warto włożyć wygodne buty. Okolica jest popularna wśród spacerowiczów i wędrowców, a trasa wzdłuż Renu pozwala zrobić z wizyty kilkugodzinną wycieczkę. Ponieważ to czynny kościół pielgrzymkowy, obowiązuje strój i zachowanie stosowne do miejsca kultu, a w czasie nabożeństw zwiedzanie wnętrza może być ograniczone. Godziny otwarcia warto sprawdzić na stronie miasta lub parafii przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Apolinarego? Na wzgórzu Apollinarisberg nad Remagen, w Nadrenii-Palatynacie, w Niemczech. W jakim stylu jest kościół? Obecna budowla jest neogotycka i pochodzi z XIX wieku. Czemu kościół nosi imię św. Apolinarego? To patron związany z Rawenną, według tradycji pierwszy biskup tego miasta. Jego kult uczynił z miejsca cel pielgrzymek. Co jest w środku? Cykle malowideł o życiu Jezusa, życiu Maryi i historii św. Apolinarego. Czy warto tu przyjść dla widoków? Tak. Ogród i wzgórze oferują widok na dolinę Renu, a spacer z miasta zajmuje niewiele czasu. Czy kościół jest czynny? Tak, to rzymskokatolicki kościół pielgrzymkowy, więc zwiedzanie może zależeć od nabożeństw i pór dnia. Dla osób zainteresowanych historią regionu Apollinariskirche to dobry przystanek: łączy ślady rzymskie, średniowieczną tradycję zakonną i romantyczną neogotycką architekturę XIX wieku w jednym miejscu, tuż nad Renem.
-
Kościół Getsemani w Berlinie
Berlin
Kościół Getsemani w Berlinie Kościół Getsemani w Berlinie (niem. Gethsemanekirche) to luterańska świątynia w dzielnicy Prenzlauer Berg, w północnej części miasta. Zbudowano ją na przełomie XIX i XX wieku, ale w pamięci Niemców zapisała się przede wszystkim jako jedno z miejsc, z których w 1989 roku wyszedł pokojowy opór wobec władz NRD. Dziś to zarazem czynny kościół parafialny i punkt na trasie każdego, kto interesuje się podziałem Niemiec. Kto zaprojektował kościół i jak wygląda? Budowa trwała od 1891 do 1893 roku. Projekt przygotował August Orth, berliński architekt i urzędnik budowlany, uznawany za jednego z ważniejszych twórców kościołów protestanckich swojej epoki. Świątynię uważa się za szczytowe osiągnięcie jego dorobku sakralnego. Poświęcono ją w lutym 1893 roku. Budynek łączy formy neoromańskie i neogotyckie. Z zewnątrz robi wrażenie ceglanej, surowej bryły, a wnętrze jest jasne i wysokie, nakryte rozległym sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Kościół stoi przy Stargarder Straße, w spokojnej części Prenzlauer Berg, wśród kamienic typowych dla tej dzielnicy. Uchodzi za najstarszy kościół ewangelicki w Prenzlauer Bergu. Dlaczego kościół Getsemani jest ważny w historii NRD? W 1989 roku, gdy w Niemczech Wschodnich rosło niezadowolenie z rządów partii komunistycznej, kościoły były jedynymi miejscami, gdzie opozycja mogła spotykać się względnie otwarcie. Getsemani stało się jednym z takich ośrodków. Zbierały się tu grupy pokojowe, ekologiczne i kościelne, a na początku października 1989 roku wezwały do czuwania modlitewnego w murach świątyni. Kolejne spotkania i modlitwy o pokój przyciągały coraz więcej ludzi. Po zgromadzeniu na początku listopada 1989 roku z kościoła wyruszył spontaniczny pochód ulicami Prenzlauer Berg, w tym wzdłuż Schönhauser Allee. Wydarzenia te weszły do opowieści o pokojowej rewolucji, która doprowadziła do upadku muru berlińskiego. Co warto wiedzieć przed wizytą? Lokalizacja: Prenzlauer Berg, w sąsiedztwie dzielnicowych uliczek z kawiarniami i sklepami. Charakter miejsca: działający kościół, więc zachowaj ciszę i sprawdź, czy nie trwa nabożeństwo. Dla kogo: dla miłośników architektury ceglanej, historii najnowszej i spacerów po mniej turystycznym Berlinie. Tablice i pamiątki: miejsce jest związane z upamiętnieniem wydarzeń 1989 roku, a w okolicy znajdziesz też stelę z informacjami historycznymi. Najczęstsze pytania Czy kościół Getsemani jest czynny? Tak, jest siedzibą parafii ewangelickiej Prenzlauer Berg Nord i służy wspólnocie na co dzień. Kto zaprojektował świątynię? August Orth, który prowadził budowę w latach 1891–1893. Czym kościół zapisał się w historii? Był miejscem opozycyjnych spotkań i modlitw o pokój w 1989 roku, tuż przed upadkiem muru berlińskiego. W jakim stylu został zbudowany? Jest to budowla neoromańsko-neogotycka z cegły, z jasnym wnętrzem pod sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Czy warto tu zajrzeć, jeśli nie jestem wierzący? Tak. Dla wielu odwiedzających liczy się przede wszystkim historia 1989 roku i architektura.
-
Catholic Church of the Holy Trinity, Budenheim
Katolicki kościół Świętej Trójcy w Budenheim (Dreifaltigkeitskirche) to parafialna świątynia katolickiej wspólnoty w Budenheim, gminie w Nadrenii-Palatynacie, leżącej tuż przy Moguncji. Kościół należy do diecezji Moguncji i stoi w samym centrum miejscowości, przy ulicy Gonsenheimer Straße. To przykład powojennej architektury sakralnej, który zastąpił starszą świątynię nad torami kolejowymi. Jak wygląda kościół i co go otacza? Budowla powstała na początku lat sześćdziesiątych XX wieku. Projekt przygotował architekt Laubach. Prace przypadły na czas, gdy proboszczem był Peter Hohenadel. Bryła jest surowa i oszczędna, a wnętrze opiera się na prostocie wynikającej z tej architektury. Obok kościoła znajdują się dom parafialny imienia Margot Försch (Margot-Försch-Haus) oraz przedszkole KiTa Regenbogen. Dzięki temu miejsce pełni funkcję zwykłego, żywego centrum wspólnoty, a nie tylko zabytku do obejrzenia z zewnątrz. Dlaczego zbudowano nowy kościół? Wcześniej parafia korzystała z kościoła św. Pankracego, wzniesionego około 1734 roku i konsekrowanego w 1747 roku. Gdy wspólnota mocno się rozrosła, budynek okazał się za mały. Utrudnieniem były też brak nagłośnienia, konieczność remontów oraz ruch pociągów tuż za murami, który zakłócał nabożeństwa. Dlatego zdecydowano o budowie nowej świątyni pod wezwaniem Świętej Trójcy. Jeszcze starszy, średniowieczny kościół parafialny stał w pobliżu dworu Altmünsterhof. Co zobaczyć w środku? Wnętrze zaprojektował artysta z Kolonii, Hermann Gottfried. Jego dziełem jest obraz ołtarzowy na ścianie chóru, zatytułowany „Festmahl der Völker" („Uczta narodów"). Kompozycja nawiązuje do surowej architektury kościoła, a wśród przedstawionych postaci widać św. Pankracego, patrona parafii, co łączy nowy kościół z dawną świątynią. Ciekawostką jest wieża dzwonna. Pierwotnie ją planowano, lecz nigdy jej nie zbudowano, więc sylwetka kościoła pozostała bez wysokiego akcentu. Dla kogo to miejsce? Kościół leży przy szlaku Jakubowym (Jakobsweg), więc może być przystankiem dla pielgrzymów i pieszych turystów. Zainteresuje także osoby lubiące architekturę lat sześćdziesiątych i sztukę sakralną tego okresu. Wizyta nie zajmuje wiele czasu; najlepiej połączyć ją ze spacerem po Budenheim i okolicy Moguncji. Pamiętaj, że jest to czynny kościół parafialny, więc w trakcie nabożeństw należy zachować ciszę i szacunek dla wiernych. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół Świętej Trójcy w Budenheim? Na początku lat sześćdziesiątych XX wieku, w latach 1960–1961. Kto jest autorem wystroju wnętrza? Artysta z Kolonii, Hermann Gottfried, który namalował m.in. obraz ołtarzowy „Festmahl der Völker". Dlaczego zastąpił kościół św. Pankracego? Z powodu rosnącej liczby parafian, potrzebnych remontów, braku nagłośnienia i hałasu pociągów jadących tuż obok starej świątyni. Czy kościół ma wieżę dzwonną? Wieżę zaplanowano, ale nigdy jej nie zrealizowano. Czy jest na szlaku pielgrzymim? Tak, kościół leży przy szlaku Jakubowym.
-
Evangelical Apostle Paul Church
Berlin
Kościół Świętego Pawła Apostoła (Apostel-Paulus-Kirche) to ewangelicka świątynia w berlińskiej dzielnicy Schöneberg, wzniesiona z czerwonej cegły przy ulicy Akazienstraße. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych budynków sakralnych w tej części miasta i do dziś pełni funkcję kościoła parafialnego. Jak powstał kościół? Plany budowy nowej świątyni pojawiły się w 1887 roku. Schöneberg liczył wtedy około 30 tysięcy mieszkańców, a jedynym kościołem była dawna wiejska świątynia w starej części osady. Rosnące miasto potrzebowało większego miejsca modlitwy. Projekt powierzono architektowi Franzowi Schwechtenowi, który zaprojektował budowlę w stylu północnoniemieckiego gotyku ceglanego, nazywanego marchijskim. Kamień węgielny położono w maju 1892 roku, a poświęcenie odbyło się w grudniu 1894 roku. W uroczystości uczestniczyła para cesarska. Wnętrze mieści około 1500 osób, co czyni kościół jedną z większych świątyń w Berlinie. Co warto wiedzieć o architekturze? Bryła wyróżnia się surową, ceglaną elewacją i wysoką wieżą, która dominuje nad okolicznymi kamienicami. To klasyczny przykład historyzmu końca XIX wieku, nawiązującego do średniowiecznych wzorów. We wnętrzu widać późniejszą przebudowę: w latach 1960–1961 jego wystrój przeprojektował Werner Gabler. W 1964 roku firma C. F. Schmidt zainstalowała organy, zastępując wcześniejszy instrument firmy Sauer. Jaka jest historia parafii? Parafia Apostel Paulus uzyskała samodzielność od parafii Alt-Schöneberg dopiero w 1913 roku. Szczególnie zapisał się w jej dziejach pastor Eitel-Friedrich von Rabenau, który pełnił posługę w latach 1923–1954. W grudniu 1941 roku, gdy kierownictwo niemieckiego Kościoła ewangelickiego domagało się wykluczenia Żydów z nabożeństw i wydarzeń kościelnych, w tym kościele nadal przyjmowano osoby noszące żółtą gwiazdę. Już w listopadzie 1932 roku w radzie parafialnej tylko jedna trzecia głosów padła na ruch Deutsche Christen, co pokazuje, że wspólnota nie poddawała się łatwo ideologii nazistowskiej. Kościół przetrwał drugą wojnę światową bez poważniejszych zniszczeń, co w Berlinie nie było regułą. Dziś parafia należy do okręgu kościelnego Schöneberg w Ewangelickim Kościele Berlina, Brandenburgii i Śląskiej Górnych Łużyc. Czy warto tu zajrzeć? Kościół stoi na Akazienstraße, jednej z bardziej urokliwych ulic Schönebergu, pełnej kawiarni, sklepów i targowych straganów. Wizytę łatwo połączyć ze spacerem po okolicy. Świątynia bywa także miejscem koncertów i wydarzeń kulturalnych, więc przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i program. Najczęstsze pytania W jakim stylu zbudowano kościół? W stylu gotyku ceglanego, zwanego marchijskim, według projektu Franza Schwechtena. Kiedy został poświęcony? W grudniu 1894 roku, w obecności pary cesarskiej. Czy kościół został zniszczony w czasie wojny? Nie, przetrwał drugą wojnę światową stosunkowo nieuszkodzony. Wnętrze przebudowano dopiero w latach 1960–1961. Ile osób może pomieścić? Około 1500 osób. Czym zasłużył się pastor von Rabenau? W czasach nazizmu nie wykluczył z życia kościoła osób noszących żółtą gwiazdę, wbrew naciskom władz kościelnych.
-
Kościół św. Andrzeja w Düsseldorfie
Düsseldorf
Kościół św. Andrzeja w Düsseldorfie (niem. Andreaskirche) to rzymskokatolicka świątynia w dzielnicy Altstadt, czyli w historycznym centrum miasta. Dawny kościół jezuitów, od 1972 roku pełni funkcję kościoła klasztornego dominikanów. To jedno z najważniejszych miejsc związanych z dawnymi władcami księstwa, bo na jego tyłach stoi mauzoleum, w którym chowano członków dynastii Wittelsbachów. Skąd się wziął kościół św. Andrzeja? Świątynia powstała z inicjatywy jezuitów, którzy osiedlili się w Düsseldorfie kilka lat wcześniej. Budowa przypadła na czas wojny trzydziestoletniej. Prace rozpoczęto w 1622 roku, a nawę ukończono około 1629 roku. Prezbiterium wydłużono około 1650 roku. W 1708 roku kościół otrzymał tytuł kościoła dworskiego (Hofkirche), co podkreśla jego związek z książęcym dworem. Po rozwiązaniu zakonu jezuitów w 1773 roku budynek służył jako kościół parafialny. W 1972 roku trafił do dominikanów, którzy do dziś prowadzą tu życie zakonne. Co warto wiedzieć o mauzoleum Wittelsbachów? Z kościołem związana jest dynastia Wittelsbachów, a konkretnie linia Pfalz-Neuburg. Już książę Wolfgang Wilhelm chciał spocząć w rodzinnej krypcie przy tym kościele. Gdy w 1716 roku zmarł elektor Jan Wellem (Johann Wilhelm), pochowano go najpierw w krypcie. Jego następca, Karol Filip, zlecił budowę osobnego mauzoleum. Wzniósł je w latach 1716–1717 wenecki budowniczy Simon del Sarto. Okazały sarkofag przeniesiono tam do nowej grobowej kaplicy. Budowla ma plan centralny: na zewnątrz dwunastoboczny, wewnątrz sześcioboczny. Spoczywają w niej sarkofagi siedmiu członków książęcego rodu Pfalz-Neuburg, wśród nich cynowy sarkofag Jana Wellema. Obecny kształt mauzoleum zawdzięcza przebudowie z XIX wieku. Wnętrze i zniszczenia wojenne Barokowy ołtarz główny został zniszczony podczas wojny. Zastąpił go w 1960 roku ołtarz zaprojektowany przez Ewalda Mataré, znanego rzeźbiarza związanego z Düsseldorfem. Dzięki temu we wnętrzu spotykają się barokowa architektura i powojenna sztuka sakralna. Jak zwiedzać? Kościół leży w samym sercu Altstadt, wśród wąskich uliczek, kawiarni i zabytkowych kamienic, więc łatwo włączyć go w spacer po starówce. Najlepiej połączyć wizytę z innymi miejscami dawnej rezydencji książąt, bo kościół pokazuje, jak wielką rolę odgrywał Düsseldorf za czasów Jana Wellema. Najczęstsze pytania Kto dziś opiekuje się kościołem? Od 1972 roku jest to kościół klasztorny dominikanów. Kto jest pochowany w mauzoleum? Siedmiu członków rodu Pfalz-Neuburg, w tym Jan Wellem, którego sarkofag jest cynowy. Gdzie leży kościół? W dzielnicy Altstadt w Düsseldorfie, w historycznym centrum miasta. Czy ołtarz jest oryginalny? Nie. Barokowy ołtarz zniszczono w czasie wojny, a obecny, dzieło Ewalda Mataré, pochodzi z 1960 roku. Dlaczego kościół jest ważny dla historii miasta? Był kościołem jezuitów i dworu książęcego, a jego mauzoleum jest miejscem spoczynku władców z dynastii Wittelsbachów, którzy rządzili Düsseldorfem.
-
Kościół św. Lamberta w Düsseldorfie
Düsseldorf
Kościół św. Lamberta w Düsseldorfie (Basilika St. Lambertus) to rzymskokatolicka bazylika w sercu düsseldorfskiej Starówki, w Nadrenii Północnej-Westfalii. Gotycka świątynia z XIV wieku od stuleci wyznacza charakter miejskiej panoramy, a jej skręcona w śrubę wieża jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. Jak wygląda historia kościoła? Kościół stoi na miejscu wcześniejszej budowli. Parafia św. Lamberta uzyskała pełne prawa parafialne w 1206 roku, a w 1288 roku przy kościele powołano kapitułę kolegiacką, co podniosło jego rangę wśród świątyń regionu. Starsze, drewniane konstrukcje padały ofiarą pożarów, dlatego zdecydowano się na solidną budowlę w stylu gotyckim. Prace posuwały się w XIV wieku, a świątynię konsekrowano w 1394 roku. Za czasów księcia Wilhelma I do Düsseldorfu sprowadzono z Remagen relikwie św. Apolinarego. Świętego zaczęto czcić jako patrona miasta, a jego relikwie spoczywają w kościele do dziś. Dzięki temu świątynia stała się celem pielgrzymek, a w mieście do dziś żywe są związane z nim tradycje. Dlaczego wieża jest skręcona? Największą ciekawostką jest hełm wieży, którego skręt widać z daleka. Mieszkańcy opowiadają, że to sprawka diabła, który miał się tu zjawić i wykręcić iglicę. Bardziej przyziemne wyjaśnienie wskazuje na użycie świeżego, niedosuszonego drewna przy odbudowie hełmu, które z czasem się skręciło. Po zniszczeniach drugiej wojny światowej, gdy hełm odbudowywano, mieszkańcy tak przywiązali się do jego kształtu, że zachowano charakterystyczny skręt. Co warto zobaczyć w środku i przy wejściu? Relikwie św. Apolinarego w ołtarzu głównym, związane z patronem Düsseldorfu. Sarkofag elektora Jana Wilhelma, władcy, który rządził swoimi ziemiami z Düsseldorfu. Pochowany w tej świątyni, jest jedną z najważniejszych postaci w dziejach miasta. Jako następca tronu odwiedził kościół już w 1679 roku w towarzystwie ojca. Zachodni portal z lat pięćdziesiątych XX wieku, dzieło rzeźbiarza Ewalda Matarégo. To współczesny akcent we wnętrzu gotyckiej bryły, pokazujący, że kościół żył i zmieniał się także po wojnie. W lipcu 1974 roku papież nadał kościołowi honorowy tytuł bazyliki mniejszej (basilica minor), stąd obecna nazwa Basilika St. Lambertus. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży w Altstadt, w miejscu, które wielu turystów odwiedza przy okazji spaceru po starym mieście. Niedaleko znajdują się nadreńskie bulwary, rynek z ratuszem i liczne piwiarnie, w których serwuje się lokalne piwo Altbier. Wnętrze zwiedza się spokojnie w kilkanaście minut, ale warto zostać dłużej, by obejrzeć detale gotyckiej architektury i światło padające przez witraże. Obowiązują zasady zachowania w miejscu kultu: cisza podczas nabożeństw i strój nieodsłaniający zbyt wiele. Godziny otwarcia zmieniają się zależnie od liturgii, więc najlepiej sprawdzić aktualny grafik parafii przed wizytą. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Lamberta? W düsseldorfskiej Starówce (Altstadt), w pobliżu Renu i rynku. Z jakiej epoki pochodzi świątynia? Jest to budowla gotycka z XIV wieku, konsekrowana w 1394 roku, wzniesiona w miejscu starszego kościoła. Dlaczego wieża jest skręcona? Według popularnego wyjaśnienia winne jest niedosuszone drewno użyte do hełmu, a według legendy sprawił to diabeł. Skręt zachowano także po powojennej odbudowie. Kto jest patronem miasta związanym z tym kościołem? Św. Apolinary, którego relikwie sprowadzono z Remagen i przechowuje się w kościele. Czy to katedra? Nie, to bazylika mniejsza, tytuł otrzymała w 1974 roku. Czy wstęp jest płatny? Wizyta w kościele jest zwykle bezpłatna, ale należy uszanować charakter miejsca kultu.
-
Vineyard Church Pillnitz
Dresden
Vineyard Church Pillnitz, znany po niemiecku jako Weinbergkirche „Zum Heiligen Geist", to barokowy kościół ewangelicki w drezdeńskiej dzielnicy Pillnitz. Nazwa nawiązuje do położenia w dawnej Królewskiej Winnicy. To zabytkowa świątynia, która od lat należy do charakterystycznych punktów krajobrazu nad Łabą. Dlaczego warto zobaczyć ten kościół? Budowla jest pierwszym zrealizowanym projektem kościelnym Matthäusa Daniela Pöppelmanna, architekta znanego przede wszystkim z drezdeńskiego Zwingeru. Dla osób zainteresowanych historią architektury baroku to dobry powód, by zajrzeć do Pillnitz poza samym zamkiem. Kościół stoi w otoczeniu winnic i jest częścią krajobrazu kulturowego Doliny Łaby w Dreźnie. Jaka jest historia kościoła? Wcześniej na tym miejscu stała starsza świątynia. W 1579 roku Christoph von Loß zabiegał u konsystorza w Dreźnie o zgodę na prywatny kościół, który służyłby zarówno do nabożeństw, jak i jako miejsce pochówku. Kamień węgielny pod tzw. kościół zamkowy w Pillnitz położono 8 maja 1594 roku. Powstał późnogotycki budynek z wieżą o wysokości około 30 metrów, ukończony w 1596 roku. Obecna budowla barokowa pochodzi z lat 1723–1727. Konsystorz zgodził się na rozbiórkę starszego kościoła pod warunkiem, że w Pillnitz stanie nowy. Upadek i odnowa W drugiej połowie XX wieku kościół popadł w poważną ruinę. Dopiero po zjednoczeniu Niemiec zainteresowano się nim na nowo. W 1990 roku powstała grupa mieszkańców, Interessengemeinschaft Weinbergkirche Pillnitz, a kościół gruntownie odnowiono w latach 90. Dziś Kościół jest chroniony jako zabytek kultury. Należy do ewangelicko-luterańskiej parafii Drezno-Hosterwitz-Pillnitz, powstałej z połączenia parafii Pillnitz i Hosterwitz, więc nadal jest czynną świątynią, a nie tylko eksponatem. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? W dzielnicy Pillnitz w Dreźnie, we wschodniej części miasta nad Łabą, w pobliżu zamku Pillnitz. Kto go zaprojektował? Matthäus Daniel Pöppelmann; to jego pierwszy zrealizowany kościół. Z jakiego okresu pochodzi obecny budynek? Z lat 1723–1727, w stylu barokowym. Poprzedni, późnogotycki kościół z 1596 roku został rozebrany. Czy to czynny kościół? Tak, należy do parafii ewangelicko-luterańskiej Drezno-Hosterwitz-Pillnitz. Czy można połączyć wizytę ze zwiedzaniem zamku? Tak, Pillnitz to dzielnica słynna z zamku, a kościół leży w tej samej okolicy, więc dobrze wpisuje się w spacer po okolicy. Godziny otwarcia wnętrza warto sprawdzić u parafii przed wizytą. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników baroku, historii Saksonii i spokojnych miejsc poza głównym szlakiem turystycznym Drezna. Kościół łatwo połączyć ze spacerem po Pillnitz i widokiem na winnice, a jego dzieje, od prywatnej świątyni rodu von Loß po powojenne zaniedbanie i odbudowę, dobrze pokazują, jak zmieniał się ten fragment doliny Łaby przez kilka stuleci. To także przykład tego, jak lokalna społeczność potrafi uratować zabytek: inicjatywa mieszkańców z 1990 roku pomogła przywrócić mu dawny blask. Warto zwrócić uwagę na proporcje bryły i jej związek z otaczającym krajobrazem, bo właśnie to położenie wśród winnic nadało kościołowi nazwę.
-
Lutherkirche
Radebeul
Lutherkirche w Radebeul to zabytkowy kościół ewangelicki w saksońskim mieście Radebeul, tuż przy Dreźnie, w dolinie Łaby. Neorenesansowa budowla z początku lat 90. XIX wieku należy do najważniejszych obiektów sakralnych w mieście i jest wpisana na listę zabytków. Jak powstała Lutherkirche? Pod koniec XIX wieku Radebeul szybko się zaludniało. Wille i osiedla rosły na stokach winnic, a mieszkańcy dotąd należeli do parafii w Kaditz, po drugiej stronie dzisiejszej granicy Drezna. Narastała potrzeba własnej świątyni i własnej wspólnoty. Odpowiedzią była budowa nowego kościoła, a w listopadzie 1892 roku poświęcono go dla świeżo utworzonej parafii obejmującej Radebeul, Serkowitz i Oberlößnitz. Prace budowlane trwały na przełomie lat 1891 i 1892, a uroczystość poświęcenia odbyła się pod koniec 1892 roku. Kto zaprojektował kościół? Autorami projektu są drezdeńscy architekci Rudolf Schilling i Julius Wilhelm Gräbner, działający jako biuro Schilling & Graebner. Lutherkirche była ich pierwszym kościołem. Później biuro zyskało renomę dzięki kolejnym budowlom sakralnym, m.in. kościołowi Christuskirche w drezdeńskiej dzielnicy Strehlen. W Radebeul można więc zobaczyć początek drogi pracowni, która ukształtowała krajobraz kościelny Saksonii. Jak wygląda budynek? Kościół nawiązuje do niemieckiego renesansu z XVI wieku. To typowy dla historyzmu wybór: zamiast form gotyckich architekci sięgnęli po motywy renesansowe, kojarzone z epoką Marcina Lutra. Dobrze to pasuje do wezwania świątyni, choć nazwę Lutherkirche budynek otrzymał dopiero w 1934 roku, po gruntownym remoncie wnętrza. Wcześniej funkcjonował pod inną nazwą. Dlaczego warto tu zajrzeć? To przykład historyzmu w architekturze sakralnej Saksonii, powstały w czasie, gdy Radebeul przeobrażało się z podmiejskiej osady w zamożne miasto willowe. Kościół jest pierwszym dziełem znanego drezdeńskiego duetu architektów. Leży w Radebeul, które łączy zwiedzanie z dobrą bazą wypadową do Drezna, winnic Lößnitz i zamków nad Łabą. Budowla jest nadal czynnym ośrodkiem życia parafialnego. W 2016 roku ruszyła przy niej budowa nowego domu parafialnego, a kamień węgielny wmurowano w niedzielę zielonoświątkową. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Lutherkirche? W Radebeul w Saksonii, na północno-zachodnich obrzeżach Drezna. Kiedy zbudowano kościół? W latach 1891–1892. Poświęcenie odbyło się w listopadzie 1892 roku. Kto go zaprojektował? Rudolf Schilling i Julius Wilhelm Gräbner, czyli biuro Schilling & Graebner. W jakim stylu jest budowla? W duchu neorenesansu, nawiązującego do niemieckiego renesansu XVI wieku. Czy to zabytek? Tak, kościół jest objęty ochroną konserwatorską. Skąd nazwa? Nazwę Lutherkirche, od Marcina Lutra, kościół nosi od 1934 roku, od czasu dużej renowacji wnętrza. Lutherkirche warto włączyć do spaceru po Radebeul, jeśli interesuje cię architektura XIX wieku, historia saksońskiego protestantyzmu albo początki znanej drezdeńskiej pracowni architektonicznej.
-
Kościół Marii Panny w Dreźnie
Dresden
Kościół Marii Panny w Dreźnie (niem. Frauenkirche) to barokowy kościół luterański stojący na drezdeńskim Neumarkt, jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków protestanckiej architektury sakralnej w Europie. Jego kamienna kopuła od wieków wyznacza panoramę miasta, a historia budowli – od świetności, przez zagładę, po odbudowę – stała się symbolem pojednania. Czym wyróżnia się ten kościół? Świątynia jest, obok katedry w Strasburgu, największym budynkiem na świecie wzniesionym z piaskowca. Jej kopuła uchodzi za najokazalszą konstrukcję tego typu wykonaną z kamienia wśród kościołów położonych na północ od Alp. Bryła o centralnym planie, z wysoką, wypukłą kopułą, od razu przyciąga wzrok, gdy idzie się od strony Łaby w stronę starego miasta. Kto zaprojektował kościół i kiedy powstał? Autorem projektu był drezdeński architekt George Bähr. Budowę prowadzono w pierwszej połowie XVIII wieku, a świątynia stała się wyrazem pozycji luteranizmu w Saksonii. Zamiast tradycyjnego, podłużnego kościoła powstał budynek na planie zbliżonym do centralnego, w którym wierni mieli widzieć ołtarz i kazalnicę z każdego miejsca. Taki układ był ważny dla wspólnotowego charakteru nabożeństw protestanckich. Co stało się w 1945 roku? W nocy z 13 na 14 lutego 1945 roku, podczas alianckich nalotów na Drezno, miasto zostało zniszczone w ogromnej części. Kościół początkowo wytrzymał ogień, jednak wysoka temperatura osłabiła kamień i filary podtrzymujące kopułę. 15 lutego konstrukcja runęła, a z budowli został stos gruzu. Dlaczego ruiny stały tak długo? Przez kolejne dziesięciolestwa pozostałości kościoła nie zostały odbudowane. Władze NRD pozostawiły hałdę kamieni w centrum miasta jako pomnik przestrogi przed wojną. Dopiero po zjednoczeniu Niemiec podjęto decyzję o odtworzeniu świątyni. Prace rozpoczęto w latach 90. XX wieku; część odzyskanych oryginalnych kamieni wmurowano z powrotem w nową budowlę, dzięki czemu na elewacji widać ciemniejsze, nadpalone elementy obok jasnego, nowego piaskowca. Kiedy kościół został ponownie otwarty? Zewnętrzna bryła została ukończona w 2004 roku, a wnętrze rok później. Uroczyste poświęcenie odbyło się 30 października 2005 roku. Odbudowa była możliwa dzięki wsparciu wielu darczyńców z Niemiec i z zagranicy, a sam projekt uznawano za wyjątkowy gest pojednania po wojnie. Co warto zobaczyć na miejscu? Fasadę i kopułę – najlepiej obejrzeć je z placu Neumarkt, gdzie w otoczeniu odbudowanych kamienic widać pełną skalę budowli. Wnętrze – jasne, wielokondygnacyjne, z galeriami wokół nawy i bogatą, pastelową dekoracją. Wymieszane kamienie – ciemne, stare fragmenty widoczne w murach to dowód, że część materiału pochodzi z oryginału. Widok z kopuły – po wejściu na górę można obejrzeć panoramę Drezna i dachy starego miasta. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Kościół Marii Panny w Dreźnie? Na placu Neumarkt, w historycznym centrum Drezna, w pobliżu Łaby i Zamku Królewskiego. Czy to kościół luterański? Tak, jest to świątynia luterańska, w której odbywają się nabożeństwa, koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Czy kościół to oryginał, czy rekonstrukcja? To rekonstrukcja, w której wykorzystano część oryginalnych kamieni odzyskanych z gruzowiska. Dlatego łączy dawny wygląd z nowoczesną techniką budowlaną. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na obejrzenie wnętrza i okolicy wystarczy zwykle od godziny do półtorej, a z wejściem na kopułę nieco więcej. Dlaczego ten kościół jest tak ważny? Łączy wybitną architekturę barokową z historią zniszczenia i odbudowy. Dla wielu osób jest symbolem pamięci o wojnie i pojednania, a dla turystów jednym z głównych punktów obowiązkowych w Dreźnie. Kościół Marii Panny dobrze wpisuje się w spacer po Dreźnie: stąd blisko do tarasów nad Łabą, Zwingeru i opery Sempera, a cała trasa mieści się w jednym spokojnym dniu zwiedzania.
-
Kościół św. Marcina w Brunszwiku
Braunschweig
Kościół św. Marcina w Brunszwiku (niem. Martinikirche) to dawny kościół farny Starego Miasta, jedna z najważniejszych świątyń miasta i dobry przykład tego, jak w jednym budynku spotykają się architektura romańska i gotycka. Stoi przy zachodniej pierzei Rynku Starego Miasta (Altstadtmarkt), w samym centrum Brunszwiku. Jak powstał kościół św. Marcina? Budowę rozpoczęto około 1190 roku. Zamierzano wznieść romański kościół główny i targowy dla Starego Miasta. Wzorem dla trójnawowej bazyliki filarowej była katedra św. Błażeja (Dom St. Blasii) w tym samym mieście. Co zostało z romanizmu, a co jest gotyckie? Między około 1250 a 1400 rokiem świątynię przebudowano na gotycki kościół halowy. Z fazy romańskiej przetrwały jednak ważne elementy: część zachodnia, nawa środkowa, transept oraz dawne łuki prezbiterium. Dzięki temu na jednym budynku widać dwie epoki. Charakterystyczną cechą gotyckich dobudówek są liczne szczyty (tzw. szczyty jarzmowe) na zewnętrznych ścianach, które nadają bryle rytm i wyróżniają ją na tle okolicznych budynków. Co zobaczyć w środku? Wnętrze zawiera elementy z różnych stuleci: wczesnobarokowe organy, ważny element wyposażenia, ołtarz główny z 1728 roku, chrzcielnicę z XV wieku, chór (prezbiterium) z XVII wieku. To dobre miejsce, by prześledzić, jak kolejne pokolenia dopisywały własne warstwy do średniowiecznej budowli. Rynek Starego Miasta wokół kościoła Kościół leży przy Altstadtmarkt, który wytyczono w XII wieku jako centrum Starego Miasta. Prostokątny plan placu jest powiązany z układem przestrzennym i architekturą świątyni. Na rynku od ponad 700 lat prowadzi się handel, więc wizyta w kościele łatwo łączy się ze spacerem po okolicy i oglądaniem otaczającej zabudowy. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Marcina w Brunszwiku? Przy zachodniej stronie Rynku Starego Miasta (Altstadtmarkt) w centrum Brunszwiku, w Dolnej Saksonii. Z jakiej epoki pochodzi kościół? Budowę zaczęto około 1190 roku w stylu romańskim. W latach około 1250–1400 przekształcono go w gotycki kościół halowy. Czym wyróżnia się ten kościół? Łączy romańską bazylikę (nawa środkowa, transept, część zachodnia) z gotyckimi dobudowami i szczytami jarzmowymi oraz zawiera wyposażenie od XV do XVIII wieku. Czy to nadal kościół parafialny Starego Miasta? Historycznie pełnił funkcję kościoła farnego Starego Miasta. Aktualne godziny nabożeństw i zwiedzania warto sprawdzić przed wizytą na miejscu lub na stronach parafii. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? Sam Altstadtmarkt oraz katedrę św. Błażeja, która posłużyła za wzór dla budowniczych kościoła św. Marcina. Dla kogo ta wizyta? Dla miłośników architektury średniowiecznej, którzy chcą zobaczyć, jak romańska bryła została rozbudowana w duchu gotyku, oraz dla każdego, kto zwiedza Stare Miasto w Brunszwiku i szuka spokojnego wnętrza z zabytkowym wyposażeniem.
-
Kościół św. Mateusza w Berlinie
Berlin
Kościół św. Mateusza w Berlinie (niem. Matthäuskirche) to neoromańska świątynia na południowym skraju dzielnicy Tiergarten, w okręgu Mitte. Stoi w sercu Kulturforum i jest dziś jedynym zabytkowym budynkiem w tym zespole instytucji kultury. Dla wielu odwiedzających to zaskakujący widok: wśród nowoczesnych gmachów muzeów i filharmonii ceglana, historyczna bryła przypomina o dawnej zabudowie tej okolicy. Kto zaprojektował kościół? Autorem projektu jest Friedrich August Stüler, uczeń Karla Friedricha Schinkla i jeden z najważniejszych architektów Prus XIX wieku. Budowę ukończono w 1846 roku, z myślą o mieszkańcach osiedlających się wówczas na południowym skraju Tiergartenu. Kościół uchodzi za jedną z najpiękniejszych budowli sakralnych Stülera, co czyni go ciekawym punktem dla miłośników architektury XIX wieku. Jaki styl reprezentuje? Kościół jest utrzymany w stylu neoromańskim. Ten kierunek, popularny w XIX wieku, sięgał do form średniowiecznego budownictwa romańskiego i łączył je z ówczesnym podejściem do projektowania. Na tle szkła i betonu sąsiednich budynków Kulturforum świątynia wyróżnia się wyraźnie odmienną, historyczną estetyką. Co stało się z kościołem w czasie wojny? W okresie nazistowskim nad budowlą zawisła groźba: kościół miał ustąpić miejsca monumentalnemu projektowi Germania. Wybuch wojny przerwał te plany. Świątynia przetrwała II wojnę światową, ale jako ruina. Odbudowa i wnętrze W latach 1956–1960 kościół odrestaurowano pod kierunkiem architekta Jürgena Emmericha. Zewnętrzna bryła nawiązuje do oryginału Stülera, natomiast wnętrze ma nowoczesny charakter. Ten kontrast, historyczna fasada i współczesne wnętrze, jest jednym z powodów, dla których warto tu zajrzeć. Ciekawostka historyczna W 1931 roku w tym kościele wyświęcono na pastora luterańskiego Dietricha Bonhoeffera, znanego teologa. To dodatkowy powód, dla którego miejsce interesuje osoby zainteresowane historią Berlina i XX wieku. Co dziś dzieje się w kościele? Świątynia nadal pełni funkcję kościoła: odbywają się w niej nabożeństwa. Poza tym bywa przestrzenią wystaw, wieczorów z literaturą i koncertów, dzięki czemu naturalnie wpisuje się w kulturalny charakter całej okolicy. Warto sprawdzić aktualny program przed wizytą. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Mateusza? Na południowym skraju Tiergartenu, w dzielnicy Mitte, w obrębie Kulturforum, w pobliżu Potsdamer Platz. Kto go zaprojektował i kiedy powstał? Zaprojektował go Friedrich August Stüler; budowę zakończono w 1846 roku. Czy to oryginalna budowla? Kościół został zniszczony w czasie wojny i odbudowany w latach 1956–1960. Z zewnątrz odwołuje się do oryginału, wnętrze jest nowoczesne. Czy odbywają się tu wydarzenia kulturalne? Tak, oprócz nabożeństw bywają tu wystawy, spotkania literackie i koncerty. Dlaczego warto go zobaczyć? Bo to jedyny zabytkowy budynek Kulturforum, dzieło ucznia Schinkla, z ciekawą historią wojenną i powojenną.
-
St. Anna in Düren
Düren
Kościół św. Anny w Düren (Annakirche) to parafialny kościół w zachodnich Niemczech, w niewielkim mieście między Akwizgranem a Kolonią. Jest jednym z najważniejszych miejsc kultu św. Anny w kraju i jednocześnie jedną z najciekawszych powojennych budowli sakralnych w regionie. Dlaczego warto tu zajrzeć? To miejsce łączy dwa wątki: wielowiekową tradycję pielgrzymkową i śmiałą architekturę XX wieku. Jeśli interesuje cię, jak Niemcy odbudowywały swoje świątynie po wojnie, albo jak wygląda żywy kult średniowiecznego pochodzenia, kościół w Düren dobrze pokazuje oba te zjawiska na jednym przykładzie. Wejście do środka zajmuje niewiele czasu, ale zostawia wrażenie surowego, skupionego wnętrza. Jaka jest historia kościoła? Początki chrześcijańskiej obecności w tym miejscu sięgają wczesnego średniowiecza. Wspomina się kaplicę w Düren już w VIII wieku, z której później rozwinął się kościół pod wezwaniem św. Marcina. Przełom nastąpił na początku XVI wieku, gdy do miasta trafiła relikwia głowy św. Anny, matki Maryi. Stało się to około 1500 roku, a w 1506 roku decyzja papieska pozwoliła pozostawić ją w Düren. Wokół relikwii zbudowano kosztowny relikwiarz, a kościół otrzymał nowe wezwanie. Rozgłos przyszedł szybko. Już w pierwszych latach po przybyciu relikwii do Düren ściągały tłumy pątników. Miasto stało się znaczącym celem pielgrzymek w Nadrenii. Świątynia przeżyła później trudne chwile. W 1543 roku została poważnie uszkodzona podczas ostrzału artyleryjskiego. Największą stratą była jednak druga wojna światowa: gotycki kościół, który stał tu wcześniej, uległ zniszczeniu. Relikwia przetrwała. Jak wygląda obecna budowla? Obecny kościół powstał w latach 1954-1956 według projektu Rudolfa Schwarza, cenionego architekta i teoretyka budownictwa sakralnego. Wzniesiono go na pozostałościach dawnej świątyni i, co szczególnie ciekawe, świadomie wkomponowano w nową bryłę część gruzu po zniszczonym kościele. To nie tylko rozwiązanie praktyczne, lecz także symboliczny gest: pamięć o zniszczeniu stała się częścią murów. To siódma budowla kościelna w tym miejscu. Styl jest modernistyczny, powściągliwy, oparty na prostych formach i surowych materiałach. Nie znajdziesz tu bogatej dekoracji typowej dla gotyku czy baroku. Skromność wnętrza ma sprzyjać skupieniu, a relikwia św. Anny pozostaje dla wiernych centralnym punktem miejsca. Kościół uchodzi dziś za ważny przykład powojennej architektury w Niemczech. Czy kościół nadal jest miejscem pielgrzymek? Tak. Coroczna pielgrzymka do św. Anny trwa do dziś. Pod koniec lipca w Düren odbywa się festyn ku czci patronki, uznawany za jedną z największych imprez ludowych w regionie. Jeśli planujesz wizytę w tym czasie, licz się z tłumem i świątecznym klimatem w całym centrum, jednak jeśli wolisz ciszę, wybierz inny termin. Jak zwiedzać? Kościół leży w centrum miasta, więc łatwo połączyć go ze spacerem po Düren. Godziny otwarcia i dostępność wnętrza warto sprawdzić przed wyjazdem na stronie parafii, bo podczas nabożeństw zwiedzanie bywa ograniczone. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował obecny kościół? Rudolf Schwarz, w latach 1954-1956. Co jest największą atrakcją kościoła? Relikwia głowy św. Anny oraz modernistyczna architektura z elementami gruzu dawnej świątyni. Czy to zabytek średniowieczny? Nie w całości. Tradycja kultu pochodzi z początku XVI wieku, ale gotycki kościół zniszczono podczas wojny, a obecny budynek jest powojenny. Kiedy odbywa się święto św. Anny? Pod koniec lipca, w ramach dużego festynu w Düren. Czy to dobry przystanek w podróży po regionie? Tak, zwłaszcza dla miłośników architektury, historii kościelnej i spokojnych miejsc kultu poza głównymi szlakami turystycznymi.
-
Christ Church (Düren)
Düren
Christuskirche w Düren (Kościół Chrystusa) to ewangelicki kościół z lat pięćdziesiątych XX wieku, jeden z najważniejszych przykładów powojennej architektury sakralnej w mieście Düren w Nadrenii Północnej-Westfalii. Powstał w miejscu, w którym wcześniej stał inny kościół zniszczony w czasie wojny, i do dziś jest rozpoznawalnym punktem w krajobrazie miasta. Jak powstała Christuskirche? Na tym samym miejscu stała wcześniej reformowana Auferstehungskirche (Kościół Zmartwychwstania), zbudowana w latach 1841–1844 przy Schenkelstraße. Została zniszczona podczas nalotu 16 listopada 1944 roku, kiedy Düren doznało ogromnych zniszczeń wojennych. Po wojnie gmina postanowiła zbudować nową świątynię. W 1952 roku rozstrzygnięto konkurs architektoniczny, który wygrali düsseldorfscy architekci Helmut Hentrich i Hubert Petschnigg. Kamień węgielny położono 26 kwietnia 1953 roku, a uroczyste otwarcie odbyło się 4 kwietnia 1954 roku. Jak wygląda kościół? Budynek ma plan krzyża. To budowla centralna o czterech jednakowo długich ramionach, które zwężają się ku zewnętrznym końcom. Układ ten wyraża ideę wspólnoty zgromadzonej wokół jednego środka: stół Wieczerzy Pańskiej stoi w centrum, a nie przy ścianie, jak w wielu tradycyjnych kościołach. Wyposażenie liturgiczne, czyli stół wieczerzy, ambonę i chrzcielnicę, wykonał rzeźbiarz Gerhard Marcks, jeden z ważnych niemieckich artystów XX wieku. Wyróżnia się też wolno stojąca wieża dzwonna. W chwili otwarcia była to najwyższa wolno stojąca wieża kościelna w Niemczech, co w okresie odbudowy miało wymiar symboliczny: miasto podnosiło się z gruzów, a nowa świątynia miała być widoczna z daleka. Gmina i ochrona zabytkowa Ewangelicka wspólnota w Düren powstała w 1886 roku z połączenia gmin reformowanej i luterańskiej. Christuskirche jest jej głównym kościołem, który zastąpił zburzoną świątynię reformowaną. Od 1991 roku obiekt jest objęty ochroną jako zabytek, co potwierdza jego znaczenie dla historii architektury powojennych Niemiec. Dlaczego warto zobaczyć Christuskirche? To czytelny przykład architektury lat pięćdziesiątych, tworzonej przez znane biuro Hentrich i Petschnigg. Plan centralny w kształcie krzyża z ołtarzem-stołem pośrodku wyraźnie odróżnia ją od kościołów wznoszonych przed wojną. Rzeźbiarskie wyposażenie Gerharda Marcksa dodaje wnętrzu wartości artystycznej. Historia budowli pokazuje, jak Düren odbudowywało się po 1944 roku. Najczęstsze pytania Kiedy otwarto Christuskirche w Düren? Uroczyste otwarcie odbyło się 4 kwietnia 1954 roku, a kamień węgielny położono rok wcześniej, 26 kwietnia 1953 roku. Kto zaprojektował kościół? Düsseldorfscy architekci Helmut Hentrich i Hubert Petschnigg, zwycięzcy konkursu z 1952 roku. Co stało na tym miejscu wcześniej? Reformowany Kościół Zmartwychwstania z lat 1841–1844, zniszczony w nalocie 16 listopada 1944 roku. Kto wykonał ambonę i chrzcielnicę? Rzeźbiarz Gerhard Marcks, autor także stołu Wieczerzy Pańskiej. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, od 1991 roku znajduje się pod ochroną konserwatorską.
-
Kościół Główny św. Michała w Hamburgu
Hamburg
Kościół Główny św. Michała w Hamburgu to ewangelicko-luterańska świątynia, którą mieszkańcy nazywają pieszczotliwie „Michel". Jest najbardziej znanym z pięciu głównych kościołów hamburskiego Starego Miasta i jednym z symboli całego miasta. Dlaczego Michel jest tak rozpoznawalny? Wysoka wieża zwieńczona smukłą miedzianą kopułą przez stulecia była pierwszym widokiem, jaki mieli marynarze płynący do Hamburga od strony morza. Wieża ma około 132 metrów wysokości i do dziś góruje nad zabudową centrum. Razem z kilkoma innymi wieżami tworzy w panoramie miasta rodzaj korony. Należą one do nielicznych budowli, które przetrwały zniszczenia wojenne, dlatego są świadkami szczególnej historii hanzeatyckiego miasta. Jaka jest historia kościoła? Pierwszy kościół wzniesiono w latach 1647–1669. W 1750 roku zniszczył go piorun. Rok później położono kamień węgielny pod drugą świątynię, zaprojektowaną w stylu barokowym. Wieża długo pozostawała nieukończona: w 1776 roku rada kościelna upomniała się o brakujący element, a prace zakończono dopiero w 1786 roku. W 1906 roku wybuchł pożar, który strawił budowlę. Przyczyną były prace z użyciem palnika przy miedzianym poszyciu drewnianej wieży. Odbudowa trwała w latach 1906–1912. Nowy kościół powstał według dawnych planów, ale konstrukcję wzmocniono stalą i betonem. Dzięki temu Michel zachował swój barokowy wygląd, a jednocześnie zyskał solidniejszy szkielet. Co warto zobaczyć w środku? Kościół uchodzi za jedną z najpiękniejszych protestanckich budowli barokowych północnych Niemiec. Wnętrze jest jasne i przestronne, a muzyka odgrywa tu ważną rolę. W kościele znajduje się pięć organów. Największe, wykonane przez firmę Steinmeyer, mają 85 rejestrów, pięć manuałów i 6674 piszczałki. Jest też instrument firmy Marcussen. W 2008 roku w krypcie zamontowano organy imienia Felixa Mendelssohna Bartholdy'ego. Czy można zwiedzać kryptę? Tak. Krypta kościoła skrywa ponad 2400 pochówków. Spoczywają w niej między innymi kompozytor i teoretyk muzyki Johann Mattheson oraz Carl Philipp Emanuel Bach, syn Johanna Sebastiana. Pomieszczenie odnowiono na początku XXI wieku i dziś służy nie tylko zwiedzającym, lecz także nabożeństwom i koncertom. Najczęstsze pytania Dlaczego kościół nazywa się Michel? To zdrobniała, potoczna forma imienia patrona, św. Michała. Hamburżanie używają jej jako synonimu świątyni i symbolu miasta. Jak wysoka jest wieża? Ma około 132 metrów i jest jedną z najbardziej charakterystycznych dominant panoramy Hamburga. Czy obecny kościół jest oryginalny? Nie w całości. Po pożarze z 1906 roku odbudowano go w latach 1906–1912 według dawnych planów, z użyciem stali i betonu. Czy odbywają się tu koncerty? Tak. Muzyka organowa jest wizytówką kościoła, a koncerty odbywają się także w krypcie. Jakiego wyznania jest kościół? Jest to kościół ewangelicko-luterański.
-
Bazylika św. Wita w Mönchengladbach
Mönchengladbach
Bazylika św. Wita w Mönchengladbach, nazywana też Mönchengladbacher Münster, to romańsko-gotycka świątynia rzymskokatolicka na wzgórzu Abteiberg, w sercu miasta w Nadrenii Północnej-Westfalii. Dawny kościół opactwa benedyktynów jest zarazem parafią św. Wita i najstarszym zabytkiem architektury w Mönchengladbach. Dla turysty to naturalny przystanek podczas spaceru po centrum. Jak powstało opactwo? Początki klasztoru sięgają 974 roku. Arcybiskup Kolonii Gero, wracając z Konstantynopola, ufundował na wzgórzu Gladbach opactwo, które obsadzili benedyktyni. Wspólnota mnichów działała tu aż do kasaty klasztoru w 1802 roku. Pierwsze wzmianki o opactwie św. Wita pochodzą z końca XI wieku, a budowa obecnego kościoła opactwnego zaczęła się około 1100 roku. Co warto zobaczyć w architekturze? Najstarszą zachowaną częścią kościoła jest krypta z końca XI wieku, poświęcona Matce Bożej. To najstarsze zachowane wnętrze w świątyni i najstarsza zachowana budowla w całym mieście. Krypta jest tylko częściowo zagłębiona w ziemi, dlatego prezbiterium wznosi się wyraźnie ponad nawą i prowadzą do niego schody. Nad kryptą stoi gotycka hala chórowa z zakrystią, konsekrowana przez Alberta Wielkiego w 1275 roku. Nawa i większość bryły mają charakter romański, a całość datuje się na XII i XIII wiek. Kontrast romańskiej masywności z gotyckim chórem to główna cecha tej budowli. Przebudowy i odbudowa W latach 1857–1862 kościół restaurowano pod kierunkiem Vincenza Statza. Usunięto wówczas barokową kopułę, a wieża została podwyższona w 1892 roku. W czasie II wojny światowej świątynia została zniszczona aż do murów zewnętrznych i odbudowano ją w latach 1947–1957. Tytuł bazyliki W latach 70. XX wieku kościół otrzymał od papieża Pawła VI honorowy tytuł bazyliki mniejszej. Stąd oficjalna nazwa Bazylika św. Wita. Otoczenie Dawne zabudowy opactwa służą dziś miastu. W kompleksie, którego budowa ruszyła w 1663 roku, mieści się ratusz zwany Rathaus Abtei, siedziba nadburmistrza. Dzięki temu wzgórze jest jednocześnie miejscem sakralnym i administracyjnym centrum miasta. Najczęstsze pytania Czym różni się Münster od bazyliki? To ta sama budowla. „Münster" to niemiecka nazwa dawnego kościoła klasztornego, a „bazylika" to tytuł honorowy nadany w XX wieku. Co jest najstarsze w kościele? Krypta z końca XI wieku, poświęcona Marii. Czy kościół przetrwał wojnę? Został zniszczony do murów zewnętrznych i odbudowany w latach 1947–1957. Gdzie jest położony? Na wzgórzu Abteiberg w centrum Mönchengladbach, obok dawnych budynków opactwa, w których urzęduje dziś miasto. Kto założył opactwo? Arcybiskup Kolonii Gero, w 974 roku.
-
Kirchenzentrum Olympiapark München
München
Kirchenzentrum Olympiapark München, znane także jako Ökumenisches Kirchenzentrum Frieden Christi lub Olympiakirche, to ekumeniczny ośrodek kościelny w północnej części Monachium, w sąsiedztwie Wioski Olimpijskiej. Powstał na potrzeby mieszkańców osiedla zbudowanego na Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972 roku i do dziś służy dwóm wspólnotom: katolickiej i ewangelickiej. Czym jest ten kościół? Obiekt jest wspólnym przedsięwzięciem dwóch kościołów: Archidiecezji Monachium i Freising oraz Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła w Bawarii. Takie rozwiązanie, w którym dwa wyznania dzielą jeden kompleks, było w Niemczech początku lat siedemdziesiątych odważnym krokiem i dobrze pasowało do ducha olimpijskiego osiedla, projektowanego jako nowoczesna, otwarta dzielnica mieszkaniowa. Kto go zaprojektował? Projekt przygotował duet architektów Bernhard Christ i Josef Karg. Ich zespół wygrał pierwszą nagrodę w konkursie zorganizowanym specjalnie na ten ośrodek. Josef Karg został zaproszony do udziału, ponieważ w tym czasie rozpoczynał pracę nad centrum kościelnym Christkönig w Straubingu. Kiedy został poświęcony? Uroczyste poświęcenie odbyło się 31 marca 1974 roku. Dokonali go wspólnie arcybiskup Julius Döpfner oraz biskup krajowy Hermann Dietzfelbinger, co dodatkowo podkreśliło ekumeniczny charakter miejsca. Ochrona zabytkowa Kirchenzentrum należy do budynków w Olympiaparku objętych ochroną jako zespół zabytkowy od 1998 roku. Dzięki temu jest ważnym świadectwem architektury i urbanistyki związanej z Igrzyskami 1972, obok słynnych obiektów sportowych parku. Gdzie leży i jak je odwiedzić? Ośrodek znajduje się w rejonie Olympiapark, na północ od centrum Monachium. To dobry punkt na spacer po dawnej Wiosce Olimpijskiej, połączony ze zwiedzaniem pozostałych obiektów parku. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i terminy nabożeństw u parafii, ponieważ kościół jest przede wszystkim miejscem życia wspólnot. Najczęstsze pytania Czy to ten sam obiekt co kościół ekumeniczny w Riem? Nie. Ekumeniczne centrum kościelne w dzielnicy Riem to osobny budynek, zaprojektowany w 2005 roku przez biuro Florian Nagler Architekten. Kto zbudował ośrodek? Archidiecezja Monachium i Freising wspólnie z Ewangelicko-Luterańskim Kościołem w Bawarii. Kiedy powstał? Został poświęcony 31 marca 1974 roku, niedługo po igrzyskach 1972. Czy jest chroniony jako zabytek? Tak, jako część zespołu zabudowy Olympiaparku, chronionego od 1998 roku. Kto jest autorem projektu? Bernhard Christ i Josef Karg, laureaci konkursu architektonicznego.
-
Kościół Zbawiciela w Poczdamie-Sacrow
Poczdam
Kościół Zbawiciela w Poczdamie-Sacrow (niem. Heilandskirche Sacrow) to ewangelicka świątynia stojąca tuż nad brzegiem Haweli, w parku przy pałacu Sacrow na północnym skraju Poczdamu. Z daleka budowla przypomina statek zakotwiczony przy brzegu, a jej smukła dzwonnica jest widoczna z wody i z przeciwległego brzegu jeziora Jungfernsee. Skąd się wziął kościół w Sacrow? Pomysłodawcą był król Prus Fryderyk Wilhelm IV. Posiadłość Sacrow kupił w październiku 1840 roku, a o kościele w tym miejscu myślał już wcześniej. Król sam naszkicował założenia projektu, a ich wykonanie powierzył swojemu architektowi, Ludwigowi Persiusowi (1803–1845). Budowa trwała od 1841 do 1844 roku, a poświęcenie odbyło się 21 lipca 1844 roku. Jak wygląda kościół Zbawiciela? Persius zaprojektował budynek w stylu arkadowym, nawiązującym do architektury włoskiej. Obok korpusu kościoła stoi wolno stojąca dzwonnica w formie kampanili. Fryderyk Wilhelm IV widział w takim kształcie nawiązanie do wczesnego chrześcijaństwa. Położenie na brzegu wody sprawia, że kościół jest częścią krajobrazu parkowego, a nie tylko osobnym obiektem sakralnym. Kościół na granicy dwóch Niemiec Do 1990 roku świątynia stała bezpośrednio na granicy niemiecko-niemieckiej. Zapory Muru Berlińskiego biegły przez teren przy kościele, więc przez dziesięciolecia budynek pozostawał w strefie granicznej i był trudno dostępny. Ta historia sprawia, że dziś miejsce ma podwójne znaczenie: jako dzieło pruskiej architektury XIX wieku i jako świadectwo podziału Niemiec. Dziedzictwo UNESCO Kościół należy do zespołu pałacowo-ogrodowego Poczdamu i Berlina wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To jeden z elementów krajobrazu kulturowego, który kształtowali królowie pruscy wraz z architektami i ogrodnikami nad Haweli. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół Zbawiciela w Sacrow? W dzielnicy Sacrow w Poczdamie, nad Haweli, w parku przy pałacu Sacrow. Kto zaprojektował kościół? Ludwig Persius, według wskazówek i szkiców króla Fryderyka Wilhelma IV. Kiedy powstał? Budowano go w latach 1841–1844, a poświęcono 21 lipca 1844 roku. Dlaczego mówi się o statku? Oglądany z oddali, na tle wody, kościół sprawia wrażenie statku przycumowanego do brzegu. Czy kościół ma związek z Murem Berlińskim? Tak. Do 1990 roku znajdował się przy granicy niemiecko-niemieckiej, a zapory muru biegły przez przylegający teren. Czy to część światowego dziedzictwa? Tak, wchodzi w skład wpisanego na listę UNESCO zespołu pałaców i parków Poczdamu. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników architektury XIX wieku, historii Prus i podziału Niemiec oraz dla osób szukających spokojnych widoków nad wodą. Warto połączyć wizytę ze spacerem po parku Sacrow i brzegiem Haweli, bo to właśnie widok kościoła od strony wody oddaje najlepiej zamysł jego twórców: budowlę, która ma wyglądać jak część krajobrazu, a nie jego przeciwieństwo.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.