Obiekty Sakralne w Niemczech
Lista 451 miejsc z kategorii Obiekty Sakralne w Niemczech — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 299 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Kloster Bethlehem Koblenz, Weissenau Abbey, Steinfeld Abbey.
-
Holy Cross Church
Erfurt
Kościół Świętego Krzyża w Vieselbach to neogotycka świątynia ewangelicka w Vieselbach, dzielnicy Erfurtu w Turyngii. Jej charakterystyczną cechą jest połączenie młodej, XIX-wiecznej nawy z wieżą, która pochodzi z wcześniejszego kościoła. Jak wygląda historia kościoła? Poprzednik obecnej budowli powstał mniej więcej w połowie XVI wieku. Pod koniec XIX stulecia jego stan techniczny był już tak zły, że rada parafialna zdecydowała się na przebudowę. Starą nawę rozebrano, ale zachowano wieżę o wysokości 49 metrów, która do dziś góruje nad zabudową wsi. Nową nawę wzniesiono w stylu neogotyckim w latach 1894–1895. Poświęcenie odbyło się we wrześniu 1895 roku. Dzięki temu wnętrze i bryła kościoła reprezentują typową dla końca XIX wieku estetykę historyzmu, a stara wieża nadaje całości wyraźnie starszy, wiejski rys. Co warto zobaczyć na miejscu? Najstarszym zachowanym elementem wyposażenia jest dzwon z 1522 roku. Przypisuje się go erfurckiemu ludwisarzowi Heinrichowi Zieglerowi. Dzwon jest więc starszy od pierwszego kościoła z połowy XVI wieku i przypomina o jeszcze wcześniejszych dziejach parafii. Od lat 90. XX wieku prowadzono prace remontowe, które w dużej mierze przywróciły budynkowi pierwotny wygląd z czasów budowy. Dla miłośników architektury sakralnej to dobry przykład tego, jak wiejskie parafie w Turyngii odnawiały swoje świątynie pod koniec XIX wieku. Do kogo należy kościół i czy odbywają się tu koncerty? Kościół należy do parafii Vieselbach w okręgu kościelnym Weimar, w ramach Ewangelickiego Kościoła w Niemczech Środkowych. Od 2016 roku jest jednym z miejsc cyklu „Sommerkonzerte in Erfurter Dorfkirchen", czyli letnich koncertów w wiejskich kościołach Erfurtu. Warto sprawdzić aktualny program, jeśli planujesz wizytę latem. Jak zaplanować wizytę? Vieselbach leży na wschodnim skraju Erfurtu, więc kościół najlepiej połączyć z wycieczką poza ścisłe centrum miasta. Świątynia jest czynna jako kościół parafialny, dlatego godziny wejścia mogą zależeć od nabożeństw i wydarzeń; przed przyjazdem warto zapytać w parafii. Sama sylwetka z wysoką wieżą jest dobrze widoczna z zewnątrz i stanowi ciekawy punkt dla osób zainteresowanych architekturą neogotycką oraz dziejami podmiejskich wsi Turyngii. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano obecny kościół? Nawę wzniesiono w latach 1894–1895, a poświęcono ją we wrześniu 1895 roku. Czy wieża jest średniowieczna? Wieża ma 49 metrów i pochodzi z wcześniejszego kościoła z XVI wieku; zachowano ją przy przebudowie. Co jest tu najstarsze? Dzwon z 1522 roku, przypisywany Heinrichowi Zieglerowi z Erfurtu. Czy odbywają się tu koncerty? Tak, od 2016 roku kościół bierze udział w letnim cyklu koncertów w wiejskich kościołach Erfurtu.
-
St Lamberti Church
Oldenburg
Kościół św. Lamberta (St. Lamberti-Kirche) to główny kościół luterański w centrum Oldenburga w Dolnej Saksonii i najbardziej rozpoznawalna budowla starego miasta. Wysoka ceglana wieża góruje nad okolicą rynku i jest widoczna z wielu ulic centrum. Co wyróżnia kościół św. Lamberta? Kościół zaskakuje kontrastem między zewnętrzem a wnętrzem. Fasada jest neogotycka: wysoka wieża zachodnia i cztery mniejsze wieżyczki narożne nadają jej wygląd klasycznej średniowiecznej hali. Po wejściu do środka okazuje się jednak, że wnętrze ma plan okrągły i zwieńcza je szklana kopuła. Najwyższa wieża ma około 86 metrów, co czyni ją najwyższym budynkiem w Oldenburgu. Krótka historia Pierwszy kościół na tym miejscu pochodzi z XII wieku. Stała tu romańska budowla jednonawowa. W kolejnych stuleciach świątynię kilkakrotnie przebudowywano. W 1795 roku rozebrano ją, zostawiając tylko zewnętrzne mury, a w środku wzniesiono okrągły kościół ze szklaną kopułą. Stąd wynika różnica między wyglądem zewnętrznym a wnętrzem. W 1813 roku zburzono osobno stojącą dzwonnicę, by zrobić więcej miejsca na rynku. Przez pewien czas kościół nie miał żadnej wieży, a poeta Heinrich Heine kpił z niego, porównując budynek do teatru. W XIX wieku kościół otrzymał neogotycki wygląd, z wysoką wieżą i narożnymi wieżyczkami, które dziś współtworzą panoramę miasta. Kolejny remont przeprowadzono w latach 2007–2009. Gdzie leży i jak dojść? Kościół św. Lamberta stoi w historycznym centrum Oldenburga, tuż przy placu rynkowym. Z deptaków łatwo do niego dojść pieszo, a większość zabytków starego miasta leży w odległości kilku minut spaceru. Czy warto zwiedzić? Tak, zwłaszcza jeśli lubisz architekturę. Nietypowe okrągłe wnętrze pod kopułą jest głównym powodem, by wejść do środka, i zaskakuje większość odwiedzających, którzy spodziewają się podłużnej nawy. Z placu rynkowego ceglana wieża jest świetnym tematem do zdjęć. Najczęstsze pytania Czy w kościele św. Lamberta nadal odbywają się nabożeństwa? Tak. To główny kościół luterański w centrum Oldenburga. Jak wysoka jest wieża? Najwyższa wieża ma około 86 metrów i jest najwyższym budynkiem w mieście. Dlaczego wnętrze jest okrągłe? W 1795 roku starszy kościół rozebrano, zostawiając zewnętrzne mury, a w nich zbudowano okrągłą świątynię ze szklaną kopułą. Kiedy powstał pierwszy kościół? Pierwsza świątynia pochodzi z XII wieku i była romańską budowlą jednonawową. Czy warto oglądać tylko z zewnątrz? Nie. Fasada robi wrażenie, ale bardziej niezwykłe jest okrągłe wnętrze z kopułą. Co jest w pobliżu? Rynek i historyczne deptaki Oldenburga leżą tuż obok, więc kościół łatwo włączyć w spacer po starym mieście. Ile czasu przeznaczyć na wizytę? Na obejrzenie wnętrza i zdjęcia wieży z rynku wystarczy zwykle około pół godziny, a potem można ruszyć dalej na spacer po starówce.
-
Peter-Pauls-Kirche
Coswig
Peter-Pauls-Kirche w Coswig to ewangelicki kościół w saksońskim mieście Coswig, w pobliżu Drezna. Nazwą Peter-Pauls-Kirche określa się w mieście dwa sąsiadujące ze sobą budynki: średniowieczną Starą Kirche z końca XV wieku oraz większą, neorenesansową Nową Kirche z początku XX wieku. Oba obiekty opowiadają historię miejscowości, która z wsi stała się dużym ośrodkiem przemysłowym. Jak powstał pierwszy kościół? Pierwszy kościół w Coswig zbudowano w 1497 roku dzięki hojnej darowiźnie rycerza Nickela von Karrasa. Poświęcono go dwóm apostołom, świętym Piotrowi i Pawłowi, stąd nazwa, która przetrwała do dziś. Nabożeństwa ewangelickie odbywają się w nim od 1539 roku, czyli od czasu reformacji w Saksonii. W latach 1611–1612 świątynię powiększono, a w 1735 roku rozbudowano jej empory, czyli galerie dla wiernych. Dlaczego powstała nowa świątynia? Pod koniec XIX wieku Coswig było już dużą, uprzemysłowioną wsią, a stary kościół okazał się za ciasny dla rosnącej wspólnoty. Zdecydowano o budowie nowej, większej świątyni w bezpośrednim sąsiedztwie. Kamień węgielny położono w 1901 roku, a budowę poprowadził saksoński architekt Woldemar Kandler (1866–1929). Kościół wzniesiono głównie w stylu neorenesansowym, a jego poświęcenie odbyło się w 1903 roku. Wnętrze ukształtował drezdeński malarz historyczny Ludwig Otto. Wieża ma około 60 metrów wysokości i jest wyraźnym akcentem w panoramie miasta. Co ciekawe, planowano rozbiórkę starego kościoła. Ostatecznie ocalił go sprzeciw Królewsko-Saksońskiego Stowarzyszenia Ochrony Zabytków, dzięki czemu dziś można zobaczyć oba budynki obok siebie. Co warto zobaczyć w środku i wokół? Chrzcielnica z 1718 roku. Piaskowcowa chrzcielnica pochodzi ze starego kościoła i została przeniesiona do nowego. Nowa świątynia przejęła też po starej wezwanie Piotra i Pawła. Organy. Instrument zbudowali w 1903 roku bracia Jehmlich, znana drezdeńska firma organmistrzowska. W 1917 roku 63 piszczałki prospektowe trzeba było oddać na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. Organy odnowiono, a ich ponowne poświęcenie odbyło się w 2015 roku. Plac przed kościołem. Przestrzeń przed nową świątynią zaprojektował na nowo w 2003 roku, na stulecie kościoła, Heinz Koop. Stary kościół. Zachowana późnogotycka świątynia z XV wieku to jeden z najstarszych budynków w mieście i dobry punkt odniesienia do porównania dwóch epok budownictwa sakralnego. Dla kogo ta wizyta? Miejsce spodoba się osobom zainteresowanym architekturą przełomu XIX i XX wieku, historią Saksonii oraz muzyką organową. Kościół jest też dobrym przystankiem podczas wycieczki po okolicach Drezna i Miśni, w dolinie Łaby. Warto sprawdzić wcześniej, czy świątynia jest otwarta, ponieważ jest to czynny kościół parafialny, a godziny zwiedzania zależą od nabożeństw i wydarzeń wspólnoty. Najczęstsze pytania Czy w Coswig są dwa kościoły o tej samej nazwie? Tak. Stara Peter-Pauls-Kirche pochodzi z 1497 roku, a nowa została poświęcona w 1903 roku. Nowa przejęła nazwę i chrzcielnicę starej. Kto zaprojektował nowy kościół? Architektem był Woldemar Kandler, a wnętrze zaprojektował Ludwig Otto z Drezna. Jak wysoka jest wieża? Ma około 60 metrów. Jakiego wyznania jest kościół? Jest to kościół ewangelicki, a nabożeństwa w tym miejscu odprawia się od 1539 roku. Co się stało z organami podczas I wojny światowej? W 1917 roku 63 piszczałki prospektowe przekazano na cele zbrojeniowe.
-
Spitalkirche
Bayreuth
Spitalkirche w Bayreuth to luterański kościół przy Maximilianstraße, w samym centrum miasta, należący do miejscowej fundacji szpitalnej. Jest wpisany na listę zabytków Bawarii. Ma barokową fasadę, która zdobi jedną z głównych ulic Bayreuth, a jej dzieje sięgają średniowiecza. Jak powstała Spitalkirche? Kościół wyrósł przy dawnym szpitalu miejskim, czyli instytucji, w której opiekowano się ubogimi, chorymi i starszymi mieszkańcami. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1398 roku. Szpital ufundowali burgrabiowie norymberscy, ówcześni panowie miasta. W 1430 roku świątynię poważnie zniszczyły najazdy husytów. Odbudowę prowadził mistrz budowlany Oswald z Bambergu, a kościół poświęcono w 1439 roku. Był to gotycki obiekt o trzech nawach z drewnianymi emporami. W latach 1576–1577 wnętrze odnowiono w duchu renesansu. Barokowa przebudowa z XVIII wieku Dzisiejszy wygląd kościół zawdzięcza połowie XVIII wieku. Wiosną 1748 roku położono kamień węgielny pod nowy budynek, zaprojektowany przez nadwornego architekta Josepha Saint-Pierre'a. Prace zakończono latem 1750 roku uroczystym poświęceniem. Rzeźbiarskie elementy fasady są dziełem nadwornego rzeźbiarza Johanna Gabriela Räntza, który wykonał też ołtarz z amboną. Wewnątrz zachowały się obrazy na emporach autorstwa miejskiego malarza Eliasa Brendla z 1637 roku, przeniesione ze starszej budowli, więc są śladem wcześniejszych wieków świątyni. Spitalkirche na tle barokowego Bayreuth Bayreuth kojarzy się z Richardem Wagnerem, ale równie ważna jest tu epoka margrabiny Wilhelminy, siostry Fryderyka Wielkiego. Zespół barokowych budowli z jej czasów znalazł się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Saint-Pierre pracował przy wielu ważnych realizacjach w mieście, takich jak Opera Margrabiów, Schlosskirche i Nowy Zamek. Spitalkirche pokazuje, że ten sam architekt projektował też budowle codziennego użytku, związane z życiem zwykłych mieszkańców. Czy warto wejść do środka? Dla miłośników architektury i historii miasta to przystanek niemal po drodze, bo kościół stoi przy ulicy, którą i tak przechodzi większość turystów. Warto zwrócić uwagę na fasadę z rzeźbami, a w środku na ołtarz z amboną i malowane empory. W kościele odbywają się również koncerty i wydarzenia kulturalne, więc przed wizytą dobrze sprawdzić aktualny program. Godziny otwarcia bywają ograniczone, bo jest to czynna świątynia parafialna. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Spitalkirche? Przy Maximilianstraße w centrum Bayreuth, w Górnej Frankonii w Bawarii. Kiedy zbudowano obecny kościół? Barokowy budynek powstał w latach 1748–1750 według projektu Josepha Saint-Pierre'a. Czy kościół jest średniowieczny? Początki są średniowieczne, a gotycki kościół poświęcono w 1439 roku, ale dzisiejsza budowla jest barokowa. Do jakiego wyznania należy? Jest to kościół luterański, należący do fundacji szpitalnej miasta. Kto wykonał rzeźby na fasadzie? Nadworny rzeźbiarz Johann Gabriel Räntz. Czy w pobliżu są inne zabytki? Tak, w Bayreuth znajdziesz wiele barokowych obiektów z czasów margrabiny Wilhelminy, w tym Operę Margrabiów i Nowy Zamek.
-
Bazylika św. Małgorzaty w Düsseldorfie
Düsseldorf
Bazylika św. Małgorzaty w Düsseldorfie to późnoromańska świątynia w dzielnicy Gerresheim, we wschodniej części miasta. Dawny kościół kolegiacki żeńskiego stowarzyszenia kanoniczek od 1982 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej, a dziś służy jako kościół parafialny. To jeden z najważniejszych zabytków sakralnych Düsseldorfu, położony z dala od turystycznej Altstadt. Jak powstała bazylika św. Małgorzaty? Początki wspólnoty w Gerresheim sięgają IX wieku. Według tradycji frankijski możnowładca Gerricus założył tu w 870 roku fundację dla kobiet, od której wywodzi się nazwa dzisiejszej dzielnicy. Obecny budynek jest znacznie młodszy. Budowę rozpoczęto około 1220 roku za opatki Gudy von Berg, a prace trwały do około 1230 roku. Poświęcenie kościoła datuje się zwykle na 1236 rok. Dzięki temu wnętrze i bryła powstały w stosunkowo krótkim czasie, co tłumaczy spójny wygląd elewacji. Co wyróżnia architekturę? Świątynia jest filarową bazyliką w stylu przejściowym, typowym dla Nadrenii na przełomie romanizmu i gotyku. Elewacje zachowały jednolity, późnoromański charakter. Wnętrze jest bardziej zróżnicowane: obok elementów romańskich widać dodatki wczesno- i późnogotyckie, dodawane w kolejnych stuleciach. Szczególną uwagę zwraca wielki krzyż za ołtarzem, większy od naturalnych rozmiarów. Pochodzi z epoki ottońskiej i jest pozostałością po wcześniejszej budowli, która stała w tym miejscu przed obecną bazyliką. To jeden z najstarszych elementów wyposażenia i dobry powód, by zajrzeć do środka. Od kolegiaty do parafii Kościół należał do klasztoru żeńskiego w Gerresheim, później obsługiwali go kanonicy. Jako kolegiata żeńskiej fundacji funkcjonował do 1803 roku, kiedy w Nadrenii zlikwidowano wspólnoty tego typu. Od XVIII wieku pełni też rolę kościoła parafialnego i nadal jest sercem życia religijnego dzielnicy. W 1982 roku otrzymał tytuł bazyliki mniejszej. Jak zwiedzać? Bazylika leży w Gerresheim, w pobliżu dawnego założenia klasztornego, i dobrze łączy się ze spacerem po historycznej części dzielnicy. Najlepiej zaplanować czas na obejrzenie zarówno jednolitej bryły z zewnątrz, jak i zróżnicowanego wnętrza z krzyżem ottońskim. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny otwarcia i informacje o ewentualnych remontach wnętrza na stronach parafii lub lokalnej informacji turystycznej. Najczęstsze pytania Czy bazylika św. Małgorzaty jest w centrum Düsseldorfu? Nie, znajduje się w dzielnicy Gerresheim, na wschód od centrum miasta. Dojazd z centrum zajmuje zwykle kilkanaście minut transportem publicznym. Z jakiego okresu pochodzi budowla? Z pierwszej połowy XIII wieku: budowę rozpoczęto około 1220 roku, a poświęcenie odbyło się w 1236 roku. Jaki to styl? Późnoromański, w odmianie przejściowej, z elementami gotyckimi we wnętrzu. Co oznacza tytuł bazyliki mniejszej? To honorowy tytuł nadawany przez papieża ważnym kościołom. Gerresheim otrzymało go w 1982 roku. Co jest najstarsze w środku? Wielki krzyż ottoński za ołtarzem, pochodzący jeszcze z poprzedniej budowli.
-
St. Matthew (Coburg)
Coburg
Kościół św. Mateusza w Coburgu (St. Matthäus) stoi w dzielnicy Neuses i jest jedną z najstarszych świątyń na obrzeżach miasta. Budowla figuruje na bawarskiej liście zabytków pod numerem D-4-63-000-603. Dla podróżnych jadących szlakiem przez Górną Frankonię to spokojny przystanek poza zatłoczonym centrum, z historią sięgającą późnego średniowiecza. Jaka jest historia kościoła? Pierwsza wzmianka o kościele w Neuses pochodzi z 1412 roku. Była to wtedy świątynia filialna parafii w pobliskim Meeder, z własnym kapelanem. Po reformacji miejscowość usamodzielniła się kościelnie: w 1535 roku Neuses stało się odrębną parafią, niezależną od Meeder. W 2012 roku wspólnota parafialna obchodziła 600-lecie istnienia kościoła, co pokazuje, jak mocno budowla wrosła w lokalną tożsamość. Jak wygląda budynek? Obecny kształt świątyni to efekt przebudowy z lat 1784–1786. Wnętrze przekształcono wówczas w kościół halowy w stylu typowym dla margrabiów, czyli powściągliwym, jasnym i funkcjonalnym, nastawionym na kazanie i wspólne śpiewanie. Starszą częścią jest wieża po wschodniej stronie. Jej jądro pochodzi z XIII lub XIV wieku i do dziś dominuje nad bryłą kościoła. Zestawienie średniowiecznej wieży z osiemnastowieczną nawą to główna ciekawostka architektoniczna tego miejsca. Co jeszcze warto zobaczyć na miejscu? Na przykościelnym cmentarzu znajduje się grób Friedricha Rückerta, poety i orientalisty związanego z Coburgiem, oraz jego żony Luise. Dla miłośników literatury niemieckiej to powód, by zajrzeć do Neuses. Rückert jest autorem wierszy, które inspirowały kompozytorów, a jego nazwisko często pojawia się w opowieściach o kulturalnej przeszłości regionu. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół św. Mateusza? W coburskiej dzielnicy Neuses, na północ od starego miasta. Z centrum dojedziesz tam samochodem lub rowerem w kilkanaście minut. Czy to ta sama świątynia co kościół w Ketschendorfie? Nie. W Ketschendorfie od 1969 roku działa osobny kościół św. Łukasza. Kościół św. Mateusza należy do Neuses. Kto jest pochowany na cmentarzu przy kościele? Poeta Friedrich Rückert i jego żona Luise. Do jakiego wyznania należy kościół? To świątynia ewangelicka, a parafia działa samodzielnie od 1535 roku. Czy warto tu przyjechać? Jeśli interesują cię zabytki sakralne Frankonii, grób Rückerta i połączenie średniowiecznej wieży z barokową przebudową, tak. Wizyta zajmuje zwykle około godziny razem ze spacerem po cmentarzu. Wskazówki dla odwiedzających Kościół jest częścią życia parafialnego, więc godziny otwarcia zależą od nabożeństw i ustaleń wspólnoty. Najlepiej zajrzeć przy okazji niedzielnego nabożeństwa ewangelickiego albo zapytać o wejście w biurze parafii. Okolica nadaje się na spokojny spacer, a sam Coburg z zamkiem Veste Coburg leży tuż obok i łatwo połączyć obie wizyty w jednym dniu.
-
Schlosskirche
Bayreuth
Schlosskirche w Bayreuth (Kościół Zamkowy, nazywany też kościołem Matki Bożej, „Unsere Liebe Frau”) to barokowa świątynia z XVIII wieku, związana z dworem margrabiów brandenbursko-kulmbachsko-bayreuthskich. Dziś jest jedynym katolickim kościołem margrabiowskim w Górnej Frankonii i zarazem miejscem spoczynku jednej z najsłynniejszych mieszkanek miasta, margrabiny Wilhelminy. Jak powstał kościół zamkowy w Bayreuth? W 1753 roku pożar zniszczył Stary Zamek razem z kaplicą dworską. Margrabia Fryderyk i jego żona Wilhelmina postanowili odbudować świątynię na tym samym miejscu. Budowę prowadzono w latach 1753–1756 według projektu Josepha Saint-Pierre'a, nadwornego architekta. Kościół poświęcono w 1758 roku, a więc w czasie, gdy dwór w Bayreuth przeżywał szczyt rozkwitu kulturalnego. Dlaczego warto zobaczyć grobowiec margrabiów? Pod emporą organową znajduje się książęca krypta. Wilhelmina zmarła zaledwie kilka miesięcy po poświęceniu kościoła i została pochowana właśnie tutaj. Spoczęli tu również jej mąż, margrabia Fryderyk, oraz córka Fryderyka. Dla miłośników historii Bayreuth to jeden z najważniejszych punktów na szlaku śladów margrabiny, obok Opery Margrabiów i Nowego Zamku. Jak zmieniał się kościół po epoce margrabiów? Na początku XIX wieku, gdy dawna świątynia dworska straciła swoją funkcję, stała się kościołem parafialnym dla rosnącej społeczności katolickiej miasta. Z biegiem czasu większość barokowego wyposażenia została utracona, dlatego wnętrze wygląda dziś skromniej, niż mógłby sugerować jego dworski rodowód. W sierpniu 1886 roku w Schlosskirche odprawiono requiem po śmierci Franciszka Liszta, który zmarł w Bayreuth. Przy organach zasiadał wówczas Anton Bruckner. To wydarzenie przypomina, że miasto było ważnym ośrodkiem muzycznym jeszcze przed festiwalami wagnerowskimi. Co warto wiedzieć przed wizytą? Kościół należy do sieci tzw. kościołów margrabiowskich (Markgrafenkirchen), czyli świątyń powstałych z inicjatywy władców dawnego księstwa Bayreuth. Jest czynną świątynią parafialną, więc podczas nabożeństw zwiedzanie bywa ograniczone. Zachowaj ciszę i skromny ubiór. Obiekt figuruje w bawarskim rejestrze zabytków pod numerem D-4-62-000-331. Położenie w centrum pozwala połączyć wizytę ze spacerem po Starym Mieście i innymi miejscami związanymi z Wilhelminą. Najczęstsze pytania Czy Schlosskirche jest kościołem katolickim czy protestanckim? Zbudowano ją dla dworu protestanckich margrabiów, ale od początku XIX wieku to kościół katolicki. Jako jedyny z kościołów margrabiowskich regionu ma dziś taki charakter. Kto jest pochowany w krypcie? Margrabia Fryderyk, margrabina Wilhelmina i ich córka Fryderyka. Kiedy powstał obecny kościół? Został zbudowany w latach 1753–1756 po pożarze Starego Zamku i poświęcony w 1758 roku. Czy wstęp jest płatny? Kościół jest czynną świątynią parafialną; aktualne godziny otwarcia warto sprawdzić na miejscu lub na stronie parafii. Z czym jeszcze połączyć wizytę? Z Operą Margrabiów, wpisaną na listę UNESCO, oraz Nowym Zamkiem, dawną rezydencją Wilhelminy.
-
Maria Geburt (Aschaffenburg)
Aschaffenburg
Kościół Maria Geburt (Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) stoi w Aschaffenburgu, w dzielnicy Schweinheim. To neogotycka świątynia halowa z końca XIX wieku, a jej wnętrze od kilkudziesięciu lat jest przykładem zderzenia tradycyjnej architektury ze współczesną sztuką. Gdzie znajduje się kościół i czym jest? Świątynia leży w Schweinheim, jednej z dzielnic Aschaffenburga w Dolnej Frankonii (Bawaria). Jest katolickim kościołem parafialnym należącym do diecezji würzburskiej. Wezwanie nawiązuje do święta Narodzenia Marii, obchodzonego 8 września. Jak powstał obecny budynek? Starszy kościół w Schweinheim pochodził z XVII wieku. Pod koniec XIX stulecia jego stan techniczny był już tak zły, że w 1892 roku nakazano zamknięcie budynku ze względów bezpieczeństwa. Parafia podjęła decyzję o budowie nowej świątyni. Kamień węgielny położono w czerwcu 1894 roku. Prace prowadzono pod kierunkiem proboszcza Johanna Georga Schweinfesta i zakończono w ciągu około roku. Kościół poświęcono 8 września 1895 roku, w dniu święta Narodzenia Marii, czyli w dniu własnego wezwania. Powstał w stylu neogotyckim, jako kościół halowy, w którym nawy mają zbliżoną wysokość i tworzą jedną przestrzeń. Jak zmieniało się wnętrze? Wnętrze kościoła przechodziło kolejne przekształcenia. Po Soborze Watykańskim II zrezygnowano z ołtarza głównego, a ołtarz ustawiono bliżej wiernych, tak aby liturgia była odprawiana przodem do wspólnoty. W 1961 roku kościół poddano „odgotyzacji", czyli usunięto część neogotyckich elementów wystroju, co było wówczas częstą praktyką w Niemczech. Najgłębsza zmiana nastąpiła w 1999 roku. Nową aranżację wnętrza oparto na całościowej koncepcji wiedeńskiego artysty Leo Zogmayera. Zamiast dekoracyjnego historyzmu pojawiła się oszczędna, nowoczesna forma, w której światło i przestrzeń odgrywają główną rolę. Zestawienie neogotyckiej bryły z minimalistycznym wnętrzem sprawia, że kościół jest ciekawym przystankiem dla osób interesujących się sztuką sakralną. Dla kogo to miejsce? miłośnicy architektury sakralnej i współczesnej sztuki w przestrzeni kościoła, osoby poznające mniej oczywiste dzielnice Aschaffenburga poza zamkiem i centrum, uczestnicy nabożeństw, bo kościół jest czynny jako świątynia parafialna. Historię parafii i przebudowę z 1999 roku opisano w publikacji wydanej przez wspólnotę w 2019 roku. Najczęstsze pytania Kiedy poświęcono kościół? 8 września 1895 roku, w święto Narodzenia Marii. W jakim stylu jest budynek? Bryła jest neogotycka, to kościół halowy, a wnętrze przebudowano współcześnie. Kto zaprojektował obecną aranżację wnętrza? Koncepcję z 1999 roku przygotował wiedeński artysta Leo Zogmayer. Czy to ten sam kościół co w centrum miasta? Nie, leży w dzielnicy Schweinheim, kilka kilometrów od historycznego centrum, więc warto zaplanować dojazd. Czy można zwiedzać wnętrze? Kościół jest czynny jako parafialny, więc zwiedzanie najlepiej planować poza godzinami nabożeństw i z szacunkiem dla wiernych.
-
Kościół św. Mikołaja w Lipsku
Leipzig
Kościół św. Mikołaja w Lipsku (niem. Nikolaikirche) to świątynia w samym sercu starego miasta, przy placu Nikolaikirchhof 3. Dla wielu Niemców jest czymś więcej niż zabytkiem: to miejsce, z którego jesienią 1989 roku wyszedł pokojowy protest, który przyczynił się do upadku komunistycznego reżimu NRD. Czym jest kościół św. Mikołaja i gdzie go znaleźć? Kościół stoi w centrum Lipska, w odległości krótkiego spaceru od rynku i dworca głównego. Wokół rozciąga się plac Nikolaikirchhof, a okoliczne uliczki prowadzą do najważniejszych punktów śródmieścia. Dojście pieszo nie wymaga planowania, bo świątynię łatwo zauważyć nawet z pewnej odległości. Jak wyglądała historia budowli? Początki kościoła sięgają około połowy XII wieku, kiedy wzniesiono go jako romańską budowlę z dwiema wieżami. Z tego okresu pochodzi najstarsza część konstrukcji. Na początku XVI wieku świątynię rozbudowano i powiększono w stylu gotyckim, dzięki czemu powstała duża, halowa nawa. Kolejne stulecia dołożyły elementy barokowe, a największa zmiana nastąpiła w drugiej połowie XVIII wieku. W latach 1784–1797 wnętrze przebudował lipski architekt Johann Carl Friedrich Dauthe. Nadał mu styl klasycystyczny, który odróżnia to miejsce od większości średniowiecznych kościołów w regionie. Zamiast ciężkiego, ciemnego wnętrza gotyckiego zobaczysz jasną, harmonijną przestrzeń o delikatnych barwach. Kolumny zwieńczone ozdobnymi kapitelami przypominają stylizowane palmy, co jest najczęściej zapamiętywanym elementem wystroju. Dlaczego kościół jest ważny w historii najnowszej? Od początku lat osiemdziesiątych XX wieku w kościele odbywały się cotygodniowe modlitwy o pokój. Z czasem w poniedziałkowe wieczory zaczęli przychodzić ludzie niezadowoleni z sytuacji w kraju, a nabożeństwa przerodziły się w spontaniczne, pokojowe demonstracje. Zgromadzenia rozpoczynały się o godzinie 17 i wychodziły na pobliskie ulice oraz plac, który wówczas nosił imię Karola Marksa. Skala protestów rosła z tygodnia na tydzień. W szczytowym momencie na ulice Lipska wyszło ponad 70 tysięcy osób. Zasada była prosta: bez przemocy, ze świecami w rękach. Poniedziałkowe demonstracje stały się jednym z symboli pokojowej rewolucji 1989 roku, a samo miejsce kojarzone jest z postacią pastora Christiana Führera, który wspierał te spotkania. Co warto zobaczyć w środku? Klasycystyczną nawę z charakterystycznymi kolumnami, projekt Dauthego. Romańskie i gotyckie ślady w bryle zewnętrznej, w tym wieże. Pamiątki po pokojowej rewolucji, w tym upamiętnienie wydarzeń z 1989 roku na placu przed kościołem. Warto zajrzeć także na zewnątrz, bo plac Nikolaikirchhof jest częścią historii protestów. Najczęstsze pytania Czy kościół jest czynny? Tak, to działająca świątynia, w której nadal odbywają się nabożeństwa i modlitwy o pokój. Zwiedzający są mile widziani poza czasem nabożeństw. Aktualne godziny sprawdź przed wizytą u parafii. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na spokojne obejrzenie wnętrza i placu wystarczy zwykle od 30 do 60 minut. Dlaczego kościół św. Mikołaja jest tak znany? Przede wszystkim ze względu na rolę w wydarzeniach jesieni 1989 roku, gdy poniedziałkowe modlitwy o pokój przerodziły się w masowe, pokojowe manifestacje. Czy to dobry punkt na spacer po Lipsku? Tak. Leży w ścisłym centrum, więc łatwo połączyć wizytę z zabytkami śródmieścia. Kościół św. Mikołaja łączy w jednym miejscu architekturę kilku epok i ważny rozdział historii Europy. To przystanek, który warto uwzględnić w planie zwiedzania Lipska, nawet jeśli masz tylko jeden dzień na miasto.
-
Wallfahrtskirche Hl. Blut (Erding)
Erding
Wallfahrtskirche Hl. Blut w Erding to barokowy kościół pielgrzymkowy na obrzeżach miasta Erding w Górnej Bawarii, położony na wschód od Monachium. Przez stulecia przyciągał wiernych z całej okolicy, a dziś jest jednym z najważniejszych zabytków sakralnych regionu, choć jego stan techniczny budzi poważne troski. Jaka jest historia kościoła? Pielgrzymki do Erding po raz pierwszy wspomina dokument z 1360 roku. Pierwotnie czczono tu rzeźbę Chrystusa, z której pięciu ran miała płynąć krew. Kult Świętej Krwi jest więc starszy od późniejszej legendy o sprofanowanej hostii, osadzonej w roku 1417, według której pewien chłop miał dopuścić się świętokradztwa, a hostia zaczęła krwawić. Opowieść ta ugruntowała renomę miejsca i sprawiła, że napływ pielgrzymów rósł. Pierwszą świątynią była skromna gotycka kaplica drewniana. W XVII wieku zastąpiono ją obecnym, barokowym kościołem. Budowę opóźniła wojna trzydziestoletnia. Autorem projektu uchodzi mistrz budowlany Hans Kogler. Kto opiekował się pielgrzymami? Opiekę duszpasterską sprawowały kolejno zakony. Bartolomici zajmowali się miejscem od połowy XVII wieku do sekularyzacji w 1803 roku. W XX wieku kościół powierzono kapucynom, którzy pozostali tu do 1982 roku. Od 1992 roku w Erding mieszkają paulini, czyli zakon z tradycją pielgrzymkową, kojarzony z sanktuarium w Częstochowie. Dzięki nim miejsce nadal żyje modlitwą i wydarzeniami religijnymi. Dlaczego kościół był zamknięty? W listopadzie 2015 roku obiekt zamknięto ze względów bezpieczeństwa, gdy w murach w okolicy empory pojawiły się pęknięcia, a konstrukcji groziło zawalenie. W grudniu 2019 roku powstało stowarzyszenie wspierające kościół, które zbiera fundusze na renowację. Remont dofinansowano także ze środków federalnych, a szacowany koszt prac sięga około 15 milionów euro. Przed wizytą warto więc sprawdzić aktualny stan dostępności wnętrza, bo zakres prac i terminy się zmieniają. Co zobaczyć w okolicy? Kościół stoi blisko centrum Erding, więc łatwo połączyć wizytę ze spacerem po starówce z zabytkowymi bramami i wieżami. Miasto jest też znane z term Therme Erding oraz z lotniska Monachium, położonego kilkanaście kilometrów dalej. Sam kościół z zewnątrz robi wrażenie barokową bryłą i spokojnym otoczeniem, idealnym na krótką chwilę wytchnienia. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? W Erding w Górnej Bawarii, kilkadziesiąt kilometrów na wschód od Monachium. Czy można wejść do środka? Od 2015 roku kościół wymagał zamknięcia z powodu pęknięć w murach. Zanim pojedziesz, sprawdź na stronie parafii lub stowarzyszenia wsparcia, czy wnętrze jest dostępne. Kto dziś opiekuje się miejscem? Od 1992 roku zakon paulinów. Od kiedy trwają pielgrzymki? Pierwsza wzmianka pochodzi z 1360 roku, a legenda o hostii z 1417 roku.
-
convent church Neuwerk
Mönchengladbach
Kościół klasztorny Neuwerk (Klosterkirche Neuwerk) to jedna z najstarszych budowli sakralnych w Mönchengladbach, położona w dzielnicy Neuwerk na zachód od centrum miasta. Po opactwie, które wyrasta ponad śródmieście, jest drugim najstarszym zachowanym obiektem w mieście i ważnym świadectwem średniowiecznego życia zakonnego nad Dolnym Renem. Jak powstał klasztor w Neuwerk? Klasztor benedyktynek założono około 1135 roku z inicjatywy opactwa w Gladbach, które zapewniło żeńskiej wspólnocie dochody z folwarku. Nazwa dzielnicy pochodzi od łacińskiego określenia „novum opus", czyli „nowe dzieło", i przetrwała do dziś w niemieckiej formie Neuwerk. Pierwotną niewielką kaplicę zastąpiła większa świątynia, której budowę rozpoczęto około 1160 roku, a zakończono w 1175 roku. Zachodnią część założenia dobudowano w latach 1170–1182. W XIII i XV wieku kościół otrzymał sklepienia i kolejne przekształcenia, dlatego w jego bryle widać nawarstwienie epok. Co działo się z kościołem później? Konwent rozwiązano w 1802 roku w czasie sekularyzacji. Od 1804 roku świątynia pełniła funkcję kościoła parafialnego, a rolę tę zachowała do połowy lat 60. XX wieku, gdy w pobliżu wzniesiono nowy kościół parafialny. W 1889 roku w zabudowaniach klasztornych franciszkanki otworzyły szpital, a w 1961 roku zespół przejęły siostry salwatorianki. Kościół poddano restauracji w latach 1965–1974. Czy można tu wejść i co zobaczyć? Obiekt nadal służy do celów liturgicznych, a oprócz nabożeństw gości wydarzenia kulturalne i koncerty. Dla miłośników architektury romańskiej i historii regionu to ciekawy przystanek poza turystycznym centrum Mönchengladbach. Warto połączyć wizytę ze spacerem po okolicy dzielnicy i zwiedzaniem opactwa w centrum miasta, aby porównać oba najstarsze zabytki. Godziny otwarcia i terminy koncertów najlepiej sprawdzić przed wyjazdem na stronie miasta lub parafii. Dlaczego warto się tu zatrzymać? Kościół pokazuje, jak z niewielkiej fundacji sprzed prawie dziewięciu stuleci wyrósł zespół, który przez kolejne epoki zmieniał funkcje: od klasztoru żeńskiego, przez kościół parafialny i szpital, po miejsce modlitwy sióstr i wydarzeń kulturalnych. Taka ciągłość użytkowania jest rzadkością i dobrze tłumaczy, dlaczego budowla przetrwała do naszych czasów. Spacer wokół murów i wizyta we wnętrzu pozwalają zrozumieć, jak wyglądało życie wspólnoty zakonnej w średniowieczu. Najczęstsze pytania Jak stary jest kościół klasztorny Neuwerk? Klasztor założono około 1135 roku, a budowę obecnego kościoła zakończono w 1175 roku. Skąd wzięła się nazwa Neuwerk? Pochodzi od łacińskiego „novum opus", czyli „nowe dzieło". Czy kościół nadal jest używany? Tak, odbywają się w nim nabożeństwa, a także wydarzenia kulturalne i koncerty. Kiedy rozwiązano konwent? W 1802 roku, w ramach sekularyzacji. Kto dziś zajmuje zespół klasztorny? Od 1961 roku zespół przejęły siostry salwatorianki, wcześniej, od 1889 roku, działał tu szpital prowadzony przez franciszkanki. Jak dojechać? Dzielnica Neuwerk leży na zachód od centrum Mönchengladbach i jest dobrze połączona z miastem komunikacją miejską oraz drogami, a kościół łatwo odnaleźć w jej centralnej części.
-
Kościół św. Pawła w Monachium
München
Kościół św. Pawła w Monachium (niem. Paulskirche) to neogotycka świątynia rzymskokatolicka w dzielnicy Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt, niedaleko Theresienwiese, gdzie odbywa się Oktoberfest. Jej smukła wieża należy do charakterystycznych elementów panoramy zachodniej części centrum miasta. Czym jest kościół św. Pawła? To parafialny kościół, który od początku służył mieszkańcom Ludwigsvorstadt, a dziś należy do parafii św. Edyty Stein. Budowla powstała w duchu neogotyku, czyli stylu, który w drugiej połowie XIX wieku wracał do wzorców średniowiecznych katedr: strzelistych form, ostrych łuków i pionowego układu brył. Dla turysty to dobry przykład tego, jak Monachium budowało swoje nowe dzielnice w epoce historyzmu. Kto zaprojektował kościół i kiedy go zbudowano? Projekt przygotował Georg von Hauberrisser, architekt znany także jako twórca Nowego Ratusza na Marienplatz. Wybrano go w konkursie architektonicznym. Kamień węgielny położył w 1892 roku arcybiskup Antonius von Thoma, a budowa trwała do 1906 roku. Kościół stał się pierwszym kościołem parafialnym w Ludwigsvorstadt. Jak kościół przetrwał wojnę? Podczas II wojny światowej świątynia została poważnie uszkodzona w nalotach, szczególnie w grudniu 1944 roku. W latach 50. XX wieku odbudowano ją i urządzono wnętrze zgodnie z ówczesnym gustem. Dlatego obecny wygląd łączy dziewiętnastowieczną architekturę z powojenną odbudową. Wydarzenie z 1960 roku W historii kościoła zapisał się także wypadek lotniczy. 17 grudnia 1960 roku samolot Convair C-131D Samaritan, który niedawno wystartował z lotniska Monachium-Riem, uderzył w wieżę kościoła. Wieża ma około 97 metrów wysokości (318 stóp), co pokazuje, jak wysoko wznosi się ponad okoliczną zabudowę. Co zobaczyć na miejscu? zewnętrzną bryłę i wysoką wieżę, widoczne z daleka, zwłaszcza od strony Theresienwiese, neogotyckie detale architektury w dzielnicy, w której dominuje zabudowa miejska z przełomu XIX i XX wieku, wnętrze, które odzwierciedla powojenną odbudowę z lat 50. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży w Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt, w pobliżu Theresienwiese, więc łatwo połączyć go ze spacerem po tej części Monachium. Najlepiej odwiedzić go poza czasem Oktoberfestu, gdy okolica jest spokojniejsza, a na zwiedzanie architektury jest więcej miejsca. Ponieważ to czynny kościół parafialny, warto zachować ciszę i unikać wchodzenia w trakcie nabożeństw. Godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na miejscu lub w informacji parafialnej. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół św. Pawła w Monachium? Georg von Hauberrisser, który zaprojektował też Nowy Ratusz na Marienplatz. W jakim stylu jest kościół? W stylu neogotyckim. Kiedy powstał? Kamień węgielny położono w 1892 roku, a budowę zakończono w 1906 roku. Czy kościół ucierpiał podczas wojny? Tak, został poważnie uszkodzony w nalotach, szczególnie w grudniu 1944 roku, a w latach 50. go odbudowano. Gdzie się znajduje? W dzielnicy Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt, w pobliżu Theresienwiese.
-
kościół św. Jana
Stuttgart
Kościół św. Jana (Johanneskirche) w Stuttgarcie to ewangelicka świątynia stojąca na półwyspie jeziora Feuersee, w dzielnicy Stuttgart-West. Neogotycka budowla jest jednym z najbardziej malowniczych kościołów miasta i ulubionym tłem fotografii nad wodą. Mieszkańcy często nazywają ją „Notre-Dame Stuttgartu". Jak powstał kościół św. Jana w Stuttgarcie? Początki sięgają 1858 roku, kiedy w mieście założono towarzystwo budowy kościoła. Projekt przygotował architekt Christian Friedrich von Leins. Prace trwały od połowy lat 60. XIX wieku do 1876 roku. Za wzór posłużyły wielkie europejskie katedry gotyckie, dlatego bryła ma smukłą wieżę, strzeliste proporcje i bogatą kamienną dekorację. Dlaczego kościół stoi na palach? Świątynię wzniesiono na półwyspie wśród podmokłego terenu. Aby zapewnić jej stabilność, w grunt wbito około 660 drewnianych pali. Samo jezioro Feuersee powstało w XVIII wieku jako sztuczny zbiornik wodny, a dziś jest spokojnym miejscem spacerów w środku miasta. Dlaczego wieża nie ma szpica? Podczas II wojny światowej kościół został mocno zbombardowany. Odbudowę prowadzono po wojnie. Wieży nie wieńczy już oryginalny hełm. W jego miejscu urządzono platformę z balustradą, która pełni funkcję przestrogi przed wojną. Ten brak szpica jest dziś jednym z rozpoznawalnych elementów sylwetki kościoła. Co warto zobaczyć? Widok od strony jeziora – najlepszy kadr powstaje z brzegu Feuersee, gdzie wieża odbija się w wodzie. Neogotycką fasadę i wieżę – typowe dla XIX-wiecznego historyzmu sterczyny, maswerki i ostrołukowe okna. Wnętrze – po zniszczeniach wojennych zachowało odbudowany charakter; warto zajrzeć, gdy kościół jest otwarty. Okolicę – Stuttgart-West to kameralna dzielnica z kawiarniami i spokojnymi uliczkami, idealna na krótki spacer. Jak zaplanować wizytę? Kościół leży niedaleko centrum, więc łatwo połączyć go ze zwiedzaniem miasta. Na obejście jeziora i obejrzenie budowli z zewnątrz wystarczy kilkanaście minut, a z wejściem do środka około pół godziny. Godziny otwarcia i ewentualne wydarzenia (np. koncerty) warto sprawdzić wcześniej na stronie parafii lub miasta. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Jana w Stuttgarcie jest ewangelicki? Tak, to świątynia ewangelicka. Kto go zaprojektował? Christian Friedrich von Leins, architekt aktywny w XIX-wiecznym Stuttgarcie. Dlaczego nazywa się go „Notre-Dame Stuttgartu"? Przydomek nawiązuje do gotyckiego stylu budowli, inspirowanego wielkimi katedrami Europy. Czy wieża ma oryginalny szczyt? Nie. Szpic zniszczyły bombardowania, a w jego miejscu jest platforma z balustradą. Czy wstęp jest płatny? Do obejrzenia budowli z zewnątrz nie potrzeba biletu; warunki wejścia do wnętrza zależą od aktualnych godzin otwarcia.
-
Kościół św. Marcina w Weingarten
Weingarten
Kościół św. Marcina w Weingarten to jedna z największych barokowych świątyń na północ od Alp. Stoi w mieście Weingarten w Badenii-Wirtembergii, w południowych Niemczech, i od wieków wyznacza panoramę całej okolicy. Dawny kościół klasztorny benedyktynów dziś pełni funkcję katolickiej świątyni parafialnej, a zarazem jednego z najważniejszych zabytków Górnej Szwabii. Jaka jest historia kościoła św. Marcina w Weingarten? Początki sięgają XI wieku, kiedy w Weingarten powstało opactwo benedyktyńskie związane z rodem Welfów. Przez kolejne stulecia kościół był sercem klasztoru, a opactwo należało do znaczących ośrodków religijnych i politycznych regionu. Starsza, romańska budowla została w XVIII wieku w dużej mierze zastąpiona nową, barokową. Obecny kształt świątynia otrzymała w pierwszej połowie XVIII wieku, a prace prowadzono od około 1715 roku. Projekt związany jest z nazwiskiem Franza Beera, a freski wykonał Cosmas Damian Asam, jeden z czołowych malarzy południowoniemieckiego baroku. Na początku XIX wieku opactwo zostało zlikwidowane w czasie sekularyzacji, a ziemie przeszły pod władzę Wirtembergii. Kościół klasztorny stał się wówczas katolicką świątynią parafialną. Zabudowania klasztorne mają dziś inne zastosowania, natomiast sama świątynia pozostała otwarta dla wiernych i zwiedzających. Co zobaczyć w środku i na zewnątrz? Bryła kościoła jest monumentalna: rozległa nawa, kopuła i dwie wieże nadają jej wygląd godny katedry. Dzięki rozmiarom bywa nazywana „szwabskim Bazyliką św. Piotra". Wnętrze zachwyca typowym dla baroku przepychem: jasną przestrzenią, bogatymi stiukami i malowidłami sklepień. Warto zwrócić uwagę na barokowe organy, uchodzące za jedne z najsłynniejszych w Europie i często wykorzystywane podczas koncertów. Świątynia nosi też tytuł bazyliki mniejszej, nadany jej w połowie XX wieku. W praktyce zwiedza się ją więc jako „Basilika Weingarten", pod taką nazwą znajdziesz ją na tablicach i w przewodnikach. Jak zwiedzać i kiedy przyjechać? Kościół leży w centrum miasta, tuż przy dawnych zabudowaniach klasztornych, więc łatwo połączyć wizytę ze spacerem po Weingarten. Do środka wchodzi się swobodnie poza czasem nabożeństw; wtedy zwiedzanie jest ograniczone, a obowiązuje cisza i skromny strój. Najlepsze światło we wnętrzu bywa przed południem. Miłośnicy muzyki powinni sprawdzić terminy koncertów organowych, które pozwalają usłyszeć instrument w pełnej krasie. Weingarten leży niedaleko Jeziora Bodeńskiego i Rawensburga, dlatego kościół dobrze wpisuje się w jednodniową wycieczkę po regionie. Najczęstsze pytania Czy kościół św. Marcina w Weingarten jest klasztorny? Przez wieki był kościołem benedyktyńskiego opactwa. Po sekularyzacji na początku XIX wieku stał się kościołem parafialnym. Z jakiej epoki pochodzi obecna budowla? Pierwsza świątynia powstała w XI wieku, ale dzisiejszy barokowy kształt pochodzi z pierwszej połowy XVIII wieku. Kto namalował freski? Freski wykonał Cosmas Damian Asam, wybitny malarz epoki baroku. Czy to bazylika? Tak, świątynia ma status bazyliki mniejszej i tak jest powszechnie określana. Czy można wejść do środka? Tak, jako działający kościół jest zwykle dostępny dla zwiedzających, z wyjątkiem czasu nabożeństw i wydarzeń specjalnych.
-
Kościół św. Piotra w Moguncji
Mainz
Kościół św. Piotra w Moguncji Kościół św. Piotra w Moguncji to rokokowa świątynia rzymskokatolicka, uznawana za jedną z najważniejszych budowli rokokowych w mieście. Dawna kolegiata jest dziś kościołem parafialnym parafii śś. Piotra i Emmerana. Dlaczego warto zobaczyć ten kościół? Moguncja kojarzy się głównie z romańską katedrą i Gutenbergiem, jednak Peterskirche pokazuje inne oblicze miasta: elegancką, jasną architekturę XVIII wieku, powstałą w czasach, gdy Moguncja była stolicą elektorów-arcybiskupów. Dla miłośników sztuki sakralnej to jeden z najczystszych przykładów rokoka w tej części Nadrenii. Jaka jest historia kościoła? Początki sięgają X wieku. Na północ od dawnych murów miejskich działała tu kolegiata z klasztorem pod wezwaniem apostoła Piotra. Jej założenie wiąże się z rokiem 944 i arcybiskupem Fryderykiem. Przez wieki wspólnota kanoników współtworzyła życie religijne miasta. Obecny budynek to dzieło połowy XVIII wieku. Prace budowlane trwały od 1749 do 1756 roku, a autorem projektu był Johann Valentin Thoman. Jak wygląda architektura? Kościół ma formę barokowej świątyni halowej o trzech przęsłach. Fasadę wieńczą dwie wieże, które nadają budowli charakterystyczną sylwetkę. Styl łączy ciężar późnego baroku z lekkością i ozdobnością rokoka, co widać w kształtowaniu wnętrza i w dekoracji. Co działo się z kościołem w XIX i XX wieku? Kolegiata została zlikwidowana 4 lipca 1802 roku w trakcie sekularyzacji, gdy władze francuskie i potem niemieckie przejmowały dobra kościelne. Świątynia nie zniknęła jednak z krajobrazu: przekształciła się w kościół parafialny i tę funkcję pełni do dzisiaj. Najcięższą próbą były naloty z czasów II wojny światowej. Bombardowanie zniszczyło fasadę wieżową, a nawa spłonęła. Po wojnie budowlę odbudowano, dzięki czemu można ją dziś oglądać jako ważny zabytek miasta. Rocznica 250-lecia kościoła w 2006 roku została upamiętniona publikacją jubileuszową, a o utrzymanie obiektu dba także stowarzyszenie wspierające kościół. Jak zwiedzać? Kościół leży w Moguncji, stolicy kraju związkowego Nadrenia-Palatynat, w odległości spaceru od centrum. Najlepiej połączyć wizytę ze zwiedzaniem starego miasta, katedry i muzeum Gutenberga. Jako czynna parafia świątynia służy przede wszystkim wiernym, dlatego podczas nabożeństw warto zachować ciszę i ograniczyć zwiedzanie. Godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na stronie parafii przed przyjazdem. Najczęstsze pytania W jakim stylu zbudowano kościół św. Piotra? Jest to rokoko z elementami późnego baroku, z dwuwieżową fasadą i halowym układem wnętrza. Kiedy powstał obecny budynek? Budowę rozpoczęto w 1749 roku, a zakończono w 1756 roku. Kto zaprojektował kościół? Autorem projektu był Johann Valentin Thoman. Czy kościół był kolegiatą? Tak. Wcześniej działała tu kolegiata św. Piotra, zlikwidowana w 1802 roku. Dziś to kościół parafialny parafii śś. Piotra i Emmerana. Czy kościół ucierpiał podczas wojny? Tak. W czasie II wojny światowej zniszczeniu uległa fasada wieżowa, a nawa została strawiona przez pożar.
-
Kościół Mariacki w Lubece
Lübeck
Kościół Mariacki w Lubece (niem. Marienkirche) to jeden z najważniejszych gotyckich kościołów północnych Niemiec i symbol potęgi dawnej Hanzy. Stoi w samym sercu Starego Miasta, tuż obok ratusza i miejskiego rynku, a jego dwie strzeliste wieże dominują nad panoramą miasta. Dlaczego warto go zobaczyć? Kościół wznoszono od połowy XIII wieku do połowy XIV wieku. Ufundowali go mieszczanie, czyli bogaci kupcy hanzeatyccy, którzy chcieli pokazać, że ich miasto jest równie ważne jak biskupia katedra. Świątynia należy do pierwszych wielkich dzieł gotyku ceglanego. Jej forma posłużyła jako wzór dla ponad 70 kościołów w rejonie Morza Bałtyckiego, od Szlezwiku-Holsztynu po wybrzeża Skandynawii i Pomorza. Dzięki temu Lubeka stała się jednym z ośrodków, z których ten styl rozchodził się po całym regionie. Kościół jest częścią lubeckiego Starego Miasta wpisanego w 1987 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Co wydarzyło się w 1942 roku? W nocy z 28 na 29 marca 1942 roku, w Niedzielę Palmową, brytyjskie lotnictwo zbombardowało Lubekę. Pożar objął około jednej piątej centrum miasta, w tym katedrę i kościół św. Piotra. Kościół Mariacki spłonął niemal doszczętnie. Dzwony spadły z wież i rozbiły się o posadzkę. Do dziś leżą tam, gdzie upadły, jako pomnik wojny i pamiątka tamtej nocy. Wielu zwiedzających uważa to miejsce za najbardziej poruszający punkt wizyty. Po wojnie kościół odbudowano, a z czasem odtworzono także jego wyposażenie. Organy i Dieterich Buxtehude Z kościołem związana jest historia muzyki. W 1668 roku organistą został tu Dieterich Buxtehude, jeden z najsłynniejszych kompozytorów północnoniemieckiego baroku. Grał na tak zwanych organach Tańca Śmierci (Totentanzorgel), na których według przekazów grywał także Johann Sebastian Bach. W kościele stały też wielkie organy z 1516 roku, uznawane za jedne z największych gotyckich organów na świecie. Oba instrumenty zniszczył pożar w 1942 roku. Dziś kościół słynie z koncertów organowych, a muzyka wciąż jest ważną częścią jego życia. Zegar astronomiczny W kaplicy Tańca Śmierci stoi zegar astronomiczny. To nie oryginał, lecz powojenna rekonstrukcja. Budowniczy Paul Behrens zaczął projekt w 1955 roku i pracował nad nim około dwunastu lat, nie mając do dyspozycji średniowiecznych planów. Zegar przypomina odwiedzającym o przemijaniu czasu. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Kościół Mariacki w Lubece? W centrum Starego Miasta, obok rynku i ratusza. Z większości atrakcji w centrum dojdziesz tu pieszo w kilka minut. Kiedy został zbudowany? Budowę prowadzono w latach 1250–1350. Co to są dzwony leżące na posadzce? To dzwony, które spadły podczas bombardowania w 1942 roku. Pozostawiono je w miejscu upadku jako pomnik zniszczeń wojennych. Czy kościół jest na liście UNESCO? Tak, jako element Starego Miasta w Lubece, wpisanego na listę w 1987 roku. Kto grał tu na organach? Dieterich Buxtehude, organista od 1668 roku, a według przekazów także Johann Sebastian Bach.
-
St. Maximilian
München
Kościół św. Maksymiliana (St. Maximilian) to neoromańska parafialna świątynia katolicka w Monachium, stojąca na wschodnim brzegu Izary, w dzielnicy Glockenbach, część Isarvorstadt. Wieże i bryła budowli są wyraźnie widoczne od strony rzeki, dlatego kościół uchodzi za jedną z charakterystycznych dominant nadizarskiej panoramy. Gdzie leży kościół św. Maksymiliana? Świątynia znajduje się bezpośrednio przy Izarze, na odcinku między mostem Reichenbachbrücke a mostem Wittelsbacherbrücke. Po drugiej stronie rzeki ciągną się zielone tereny nadrzeczne Isarauen, więc miejsce łączy architekturę sakralną z spacerem wzdłuż wody. Okolica to Glockenbachviertel, znane z kawiarni, małych sklepów i życia towarzyskiego, a do centrum starego miasta dojdziesz stąd pieszo w kilkanaście minut. Kto zaprojektował kościół i w jakim stylu? Projekt przygotował architekt Heinrich von Schmidt. Budowę prowadzono na przełomie XIX i XX wieku, a konsekrację kościoła przeprowadzono w 1901 roku. Samodzielna parafia powstała kilka lat później, w 1903 roku. Styl neoromański widać w półkolistych łukach, masywnych ścianach i wertykalnie podkreślonych wieżach. Taka forma była w Monachium popularna przy kościołach dzielnicowych, które wznoszono dla szybko rosnącej ludności miasta. Jak świątynia przetrwała II wojnę światową? W latach 1943–1944 kościół został poważnie uszkodzony podczas nalotów na Monachium. Odbudowę rozpoczęto w 1949 roku, a ponowna konsekracja odbyła się w 1953 roku. Dzięki temu świątynia wróciła do życia parafii i dziś stanowi ważny punkt dzielnicy, który pamięta zarówno rozwój miasta w czasach cesarstwa, jak i zniszczenia wojny. Czym wyróżnia się parafia? Od 1993 roku parafią kieruje proboszcz Rainer Maria Schießler, znany w Monachium z otwartego, mocno towarzyskiego stylu duszpasterstwa. Wspólnota organizuje nabożeństwa, wydarzenia dla mieszkańców dzielnicy i spotkania, które wychodzą poza samą liturgię. Dla odwiedzających to okazja, by zobaczyć kościół żyjący w codzienności miasta, a nie tylko zabytek. Czy można dziś zwiedzać wnętrze? Nie. Od okresu po Wielkanocy 2025 roku główny kościół jest zamknięty z powodu rozległego remontu i modernizacji zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ponowne otwarcie planowane jest na około 2027 rok. W tym czasie niedzielne msze odbywają się w kościele św. Antoniego (St. Anton) przy Kapuzinerstraße. Zewnętrzną sylwetkę budowli nadal można podziwiać z nabrzeża, choć miejsce może być otoczone rusztowaniami lub ogrodzeniem robót. Najczęstsze pytania Jak dojść do kościoła św. Maksymiliana? Najłatwiej spacerem wzdłuż Izary, między mostami Reichenbachbrücke i Wittelsbacherbrücke. Z Glockenbachviertel jest to kilka minut pieszo. Kiedy został zbudowany? Budowa trwała na przełomie XIX i XX wieku, konsekracja odbyła się w 1901 roku, a parafię ustanowiono w 1903 roku. W jakim stylu jest kościół? W stylu neoromańskim, według projektu Heinricha von Schmidta. Czy kościół jest otwarty dla zwiedzających? Obecnie nie, ze względu na remont. Planowane ponowne otwarcie to około 2027 rok. Msze niedzielne odprawiane są w kościele św. Antoniego przy Kapuzinerstraße. Czy warto przyjść mimo zamknięcia? Tak, jeśli planujesz spacer po nadbrzeżu Izary: widok kościoła od strony rzeki i okolice mostów są atrakcyjne niezależnie od tego, czy wnętrze jest dostępne.
-
Kościół Trzech Króli w Dreźnie
Dresden
Kościół Trzech Króli w Dreźnie (niem. Dreikönigskirche) to barokowa świątynia luterańska w prawobrzeżnej części miasta, na osiedlu Innere Neustadt. Jej wysoka wieża jest jednym z rozpoznawalnych akcentów Nowego Miasta, a wnętrze po odbudowie pełni dziś rolę domu kościelnego i sali wydarzeń. Jak powstał kościół w Dreźnie-Neustadt? Parafia pod wezwaniem Trzech Króli jest wzmiankowana już w 1421 roku jako kościół parafialny Altendresden, czyli dawnego miasta po prawej stronie Łaby. Budowla została zniszczona w 1429 roku podczas najazdu husytów, a w 1685 roku padła ofiarą wielkiego pożaru miasta. Po nim zdecydowano o budowie nowej świątyni w innym miejscu, ponieważ dawny kościół zagradzał trasę nowej głównej ulicy. Decyzję podjął August Mocny. Projekt barokowego kościoła przygotował Matthäus Daniel Pöppelmann, twórca Zwingeru. Po jego śmierci w 1734 roku kierownictwo budowy przejął George Bähr, znany z drezdeńskiej Frauenkirche, i to on ukształtował wnętrze. Źródła różnie podają czas budowy, ale prace przypadają na lata 30. XVIII wieku. Około 88-metrowa wieża z piaskowca dobudowana została dopiero około stu dwudziestu lat później, w połowie XIX wieku. Co stało się z kościołem w czasie wojny? W lutym 1945 roku, podczas nalotów na Drezno, kościół wypalił się doszczętnie. Ocalały przede wszystkim fasada i wieża. W czasach NRD odbudowa długo nie wchodziła w grę, a wcześniej pojawiały się nawet plany rozbiórki. Zgodę na odbudowę wydano dopiero w 1977 roku. Prace zakończyły się w 1990 roku, a ostateczne wykończenie w roku następnym. Jak wygląda kościół dzisiaj? Odbudowa nie przywróciła dawnego układu. Wnętrze zostało zmniejszone, a liczba miejsc spadła z około 3000 do około 460. Dzięki temu budynek mógł przyjąć nową funkcję. Obecnie mieści Haus der Kirche, czyli Dom Kościoła, z salami konferencyjnymi i wystawienniczymi oraz biurami administracji kościelnej. Odbywają się tu nabożeństwa, wystawy, kongresy i koncerty. Czy warto tu przyjść? Kościół leży w sercu barokowej dzielnicy Neustadt, kilka kroków od głównej ulicy i niedaleko Złotego Jeźdźca nad Łabą, więc łatwo połączyć go ze spacerem po tej okolicy. To dobre miejsce dla osób interesujących się architekturą baroku i powojenną historią Drezna. Warto zwrócić uwagę na kontrast między historyczną fasadą i wieżą a nowocześnie zaaranżowanym wnętrzem. Przed wizytą sprawdź godziny otwarcia i program wydarzeń na stronie parafii, bo dostępność wnętrza zależy od zajęć w budynku. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował kościół? Plany przygotował Matthäus Daniel Pöppelmann, a budowę po jego śmierci prowadził George Bähr. Kiedy kościół został odbudowany? Zgoda zapadła w 1977 roku, a świątynię poświęcono w 1990 roku po odbudowie rozpoczętej w latach 80. Czy kościół jest dziś czynny? Tak. Służy nabożeństwom, a także wystawom, kongresom i wydarzeniom jako Haus der Kirche. Ile osób mieści wnętrze? Po odbudowie około 460 miejsc, wcześniej około 3000.
-
Kościół Chrystusa w Moguncji
Mainz
Kościół Chrystusa w Moguncji (niem. Christuskirche) to neorenesansowa świątynia luterańska, której kopuła wznosi się nad śródmieściem miasta. Jest główną świątynią ewangelickiej parafii Moguncja-Innenstadt i jedną z najbardziej charakterystycznych budowli sakralnych miasta, obok katedry św. Marcina. Jak powstał kościół? Budowla powstała w latach 1896–1903 według projektu architekta Eduarda Kreyßiga. Poświęcono ją 2 lipca 1903 roku. Moguncja była przez wieki ośrodkiem katolickim, a miejscowi protestanci chcieli mieć własną, reprezentacyjną świątynię. Kościół miał stanowić ewangelicki odpowiednik wielkiej katedry i dobrze widoczny znak obecności tej wspólnoty w mieście. Jak wygląda budynek? Kreyßig sięgnął po wzorce włoskiego renesansu. Najważniejszym elementem bryły jest kopuła o wysokości około 80 metrów, widoczna z wielu punktów śródmieścia. Układ kościoła jest centralny i uporządkowany, a całość robi wrażenie okazałej i dostojnej budowli. Ciekawostką jest spór, jaki projekt wywołał wśród samych mieszkańców. Część krytyków uważała, że kopuła wygląda zbyt katolicko jak na świątynię luterańską, bo przecież protestantyzm wywodzi się z Niemiec. Inni chwalili harmonijny podział bryły i uroczysty charakter. Prasa w Moguncji podzieliła się w tej sprawie na dwa obozy. Wnętrze i losy po wojnie W czasie II wojny światowej kościół ucierpiał. Przy odbudowie mocno zmieniono wnętrze. Dawne wyposażenie usunięto, a w jego miejscu pojawiło się skromne urządzenie z lat 50. XX wieku. Późniejszy remont wnętrza przyniósł nową aranżację przestrzeni: zamiast ławek ustawiono krzesła, a ołtarz znalazł się pod kopułą. Dzięki temu wnętrze można elastycznie dostosować do nabożeństw, koncertów i innych wydarzeń. Muzyka w Christuskirche Kościół od dawna słynie z muzyki. Pierwotne organy firmy Steinmeyer uchodziły w swoim czasie za wyjątkowo duży instrument i dały początek tradycji muzyki kościelnej w tym miejscu. Obecne organy zbudowała w 1962 roku firma Förster & Nicolaus. Mają 44 rejestry na trzech manuałach i pedale. W kościele występują Bachchor i Bachorchester Mainz, czyli chór i orkiestra wykonujące przede wszystkim muzykę Jana Sebastiana Bacha. Zespoły te działają tu od 1954 roku. Tradycją są także nabożeństwa uniwersyteckie na początku semestru. Najczęstsze pytania Czy to kościół katolicki? Nie. To świątynia ewangelicko-luterańska, a w Moguncji jest swoistą przeciwwagą dla katolickiej katedry. Kto zaprojektował kościół? Autorem projektu był Eduard Kreyßig, a budowa trwała od 1896 do 1903 roku. W jakim stylu jest budowla? Jest neorenesansowa, inspirowana architekturą włoskiego renesansu, z okazałą kopułą wysoką na około 80 metrów. Czy w kościele odbywają się koncerty? Tak. Kościół jest znany z tradycji muzycznej, a regularnie występują tu Bachchor i Bachorchester Mainz. Gdzie znajduje się kościół? W centrum Moguncji w Nadrenii-Palatynacie, w Niemczech, w śródmieściu miasta, w pobliżu głównych atrakcji. Warto włączyć go do spaceru po mieście, zwłaszcza jeśli interesuje cię architektura XIX i XX wieku oraz muzyka organowa. Dlaczego warto go zobaczyć? Christuskirche pokazuje inną stronę Moguncji niż średniowieczna katedra i stare miasto. To przykład wielkiej architektury protestanckiej przełomu XIX i XX wieku, z kopułą będącą ważnym punktem orientacyjnym. Jeśli zwiedzasz miasto, warto sprawdzić wcześniej terminy koncertów i godziny otwarcia, bo wnętrze pełni funkcję żywego miejsca kultu i kultury.
-
Friedrichswerdersche Kirche
Berlin
Friedrichswerdersche Kirche to neogotycki kościół w centrum Berlina, zaprojektowany przez Karla Friedricha Schinkla. Dziś nie służy już wiernym, lecz mieści oddział Starej Galerii Narodowej z rzeźbą dziewiętnastowieczną. Czym jest Friedrichswerdersche Kirche? Budowla stoi w historycznej dzielnicy Friedrichswerder i uchodzi za pierwszy kościół neogotycki w Berlinie. Wzniesiono ją w latach 1824–1831 pod kierunkiem Schinkla, architekta znanego przede wszystkim z klasycyzmu. Dwuwieżowa bryła z cegły pokazuje, że potrafił on sięgnąć także po średniowieczne wzorce, a wnętrze nakrywają neogotyckie sklepienia żebrowe. Jak powstał kościół? Zlecenie wyszło od następcy tronu pruskiego, Fryderyka Wilhelma. Wcześniejsza świątynia, mieszcząca się w dawnym Reithaus i użytkowana wspólnie przez kilka wspólnot, popadła w ruinę, więc potrzebny był nowy budynek. Dla wielu badaczy to jedno z najbardziej autorskich dzieł Schinkla. Dzieje po wojnie Podczas wojny budowla została zniszczona i przez wiele lat stała jako ruina. W latach osiemdziesiątych XX wieku przystosowano ją do funkcji muzealnych, a od 1987 roku działa tu filia Starej Galerii Narodowej. Co można zobaczyć w środku? Stała ekspozycja nosi tytuł „Ideal i forma" i prezentuje rzeźbę XIX wieku z zasobów Nationalgalerie. Wśród prac są posągi przeniesione ze Starego Muzeum, przedstawiające postaci związane z berlińską szkołą rzeźby, między innymi Rauch, Schadow i Winckelmann, a także trzy wizerunki samego Schinkla. Do znanych dzieł należy „Grupa księżniczek" Schadowa. Warto zwrócić uwagę na samo wnętrze: jasna nawa ze sklepieniami żebrowymi tworzy tło dla marmurowych figur, a architektura i rzeźba oglądane razem dobrze oddają ducha epoki Schinkla. Schinkel poza klasycyzmem Schinkel kojarzy się głównie z klasycystycznymi gmachami, dlatego ten kościół jest ciekawym uzupełnieniem jego dorobku. Ceglane ściany, dwie wieże i gotyckie motywy pokazują, że architekt potrafił łączyć nowoczesne podejście do konstrukcji z odwołaniami do średniowiecza. To właśnie z tego powodu budynek bywa pierwszym przystankiem dla osób śledzących ślady Schinkla w stolicy. Czy warto odwiedzić to miejsce? Tak, jeśli interesuje cię architektura XIX wieku, rzeźba lub spokojniejsza alternatywa dla największych berlińskich muzeów. Kościół leży w pobliżu Wyspy Muzeów i Unter den Linden, więc łatwo włączyć go do spaceru po centrum. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Friedrichswerdersche Kirche? Karl Friedrich Schinkel, który kierował też budową w latach 1824–1831. Czy to nadal czynny kościół? Nie. Budynek pełni funkcję muzeum rzeźby, oddziału Starej Galerii Narodowej od 1987 roku. Jaki styl reprezentuje budynek? Neogotyk. Uważa się go za pierwszy kościół w tym stylu w Berlinie. Co jest eksponowane we wnętrzu? Rzeźby XIX wieku z kolekcji Nationalgalerie, w tym prace berlińskiej szkoły rzeźby. Czy muszę sprawdzić godziny otwarcia? Tak. Przed wizytą zajrzyj na stronę Staatliche Museen zu Berlin, aby poznać aktualne godziny otwarcia.
-
Church of the Resurrection
Stuttgart
Kościół Zmartwychwstania (Auferstehungskirche) w Stuttgarcie-Botnangu to ewangelicki kościół parafialny w zachodniej dzielnicy miasta, który łączy późnośredniowieczne korzenie z powojenną odbudową. Dla wielu mieszkańców Botnangu jest symbolem tego, jak lokalna wspólnota podniosła się z ruin. Jak powstał kościół w Botnangu? Początki świątyni sięgają XV wieku, kiedy w Botnangu stanęła kaplica. Mieszkańcy wznieśli ją własnym sumptem pośrodku cmentarza przykościelnego, który był wówczas pierwszym cmentarzem wsi. W 1483 roku kaplicę podniesiono do rangi kościoła parafialnego, co oznaczało pełnoprawną samodzielność duszpasterską osady. Reformacja i kolejne przebudowy W 1534 roku Księstwo Wirtembergii przyjęło reformację, a wraz z nim cała okolica, także Botnang, przeszła na protestantyzm. Budowla pozostała prosta i skromna. W 1667 roku dodano do niej schody, a w 1754 roku wzniesiono drewnianą wieżę. Przez następne stulecia kościół służył wsi, która z czasem stała się częścią Stuttgartu. Zniszczenie w 1944 roku i odbudowa Najcięższy moment w dziejach świątyni przyszedł w lipcu 1944 roku. Nalot lotniczy spowodował pożar, który strawił kościół aż do murów obwodowych. W latach 1953–1954 architekt Willi Knörzer odbudował go w dużej mierze na dawnym planie. Dzięki temu układ budynku nawiązuje do historycznej świątyni, choć większość wnętrza i konstrukcji pochodzi już z czasów powojennych. Skąd nazwa Kościół Zmartwychwstania? W czerwcu 1954 roku pastor Johannes Strohal konsekrował odbudowany kościół i nadał mu nazwę Auferstehungskirche. Imię ma podwójne znaczenie: odwołuje się do wiary w zmartwychwstanie Chrystusa, a zarazem przypomina o powstaniu z gruzów po wojnie. To dlatego nazwa tak mocno zakorzeniła się w pamięci lokalnej społeczności. Co warto zobaczyć w środku i wokół? Do wyposażenia należy tryptyk poświęcony historii stworzenia świata, wykonany dla tego kościoła w 1979 roku przez Rose Alber. Dzwony odlał w 1953 roku stuttgarcki ludwisarz Heinrich Kurtz, a więc jeszcze przed ukończeniem odbudowy. Ich brzmienie rozlega się nad dzielnicą podczas nabożeństw. Kościół leży w zachodniej części Stuttgartu, w Botnangu, kilka kilometrów od centrum miasta. To spokojna, mieszkalna okolica, dlatego wizyta tutaj dobrze uzupełnia zwiedzanie bardziej znanych miejsc w centrum. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Kościół Zmartwychwstania? W dzielnicy Stuttgart-Botnang, w zachodniej części miasta, w Badenii-Wirtembergii. Czy to ten sam kościół co metodystyczny Auferstehungskirche przy Sophienstraße? Nie. W Stuttgarcie istnieje drugi kościół o tej samej nazwie, w centrum miasta. Opisywana tu świątynia stoi w Botnangu i należy do wspólnoty ewangelickiej. Kiedy powstał obecny budynek? Obecny kościół odbudowano w latach 1953–1954, po zniszczeniach z lipca 1944 roku. Wcześniejsza kaplica pochodziła z XV wieku. Kto zaprojektował odbudowę? Architekt Willi Knörzer, który oparł się w dużej mierze na dawnym planie budynku. Czy warto tu przyjechać? Jeśli interesuje cię historia lokalna, losy stuttgarckich dzielnic w czasie wojny albo spokojna architektura sakralna poza centrum, to krótki, ale ciekawy przystanek. Przed wizytą sprawdź godziny dostępności wnętrza u parafii, ponieważ kościół służy przede wszystkim wspólnocie.
-
Kirche Meißenheim
Meißenheim
Kościół w Meißenheim to barokowy kościół ewangelicki w gminie Meißenheim w powiecie Ortenau, w Badenii-Wirtembergii. Stoi przy Kirchstraße 18 i od stuleci jest duchowym centrum wsi położonej w dolinie Renu, niedaleko granicy z Francją. Czym jest kościół w Meißenheim? To świątynia parafii ewangelickiej, którą wspólnie tworzą Meißenheim i sąsiedni Kürzell. Obecny budynek powstał w 1766 roku w stylu baroku i jest już trzecim kościołem wzniesionym w tym samym miejscu. W 1966 roku mieszkańcy obchodzili dwusetną rocznicę jego budowy. Jaka jest historia kościoła? Reformacja dotarła do Meißenheim w 1533 roku. Wprowadzili ją panowie Wurmser von Vendenheim, którzy władali miejscowością. Od tamtej pory kościół służy wspólnocie protestanckiej, co w regionie z dużym udziałem katolików jest cechą wyróżniającą. Sama wieś ma długą historię: po raz pierwszy wspomniano ją w dokumentach w 1267 roku. Dawniej należała do powiatu Lahr, który w 1973 roku wszedł w skład powiatu Ortenau. Budowla z 1766 roku zastąpiła wcześniejsze świątynie stojące na tym samym miejscu. Wnętrze odnowiono gruntownie w latach 1965–1966, co zbiegło się z jubileuszem dwustulecia. Co zobaczyć w środku? Malowidło sufitowe autorstwa Johanna Pfunnera z 1765 roku, które dominuje nad nawą. Ołtarz i ambonę wykonane z różowawego stiuku marmoryzowanego w stylu rokoka. Jasna, ciepła barwa kontrastuje ze stonowaną, typowo protestancką prostotą wnętrza. Organy Silbermanna, zbudowane w latach 1774–1776 przez Johanna Andreasa Silbermanna, jednego z najsłynniejszych budowniczych organów w Alzacji i południowych Niemczech. Instrument został później odrestaurowany. Jak wpisuje się w okolicę? Meißenheim leży na równinie reńskiej, w regionie, gdzie wpływy niemieckie i alzackie od wieków się przenikają. Obecność organów Silbermanna dobrze to ilustruje: ta sama rodzina budowniczych zdobyła sławę po obu stronach rzeki. Kościół jest więc nie tylko lokalnym obiektem religijnym, ale też elementem szerszej, ponadgranicznej mapy dziedzictwa muzycznego. Dla kogo to miejsce? Kościół zainteresuje miłośników architektury sakralnej, historii reformacji i muzyki organowej. Dla osób jadących szlakiem organów Silbermanna po obu stronach Renu to naturalny przystanek. Wizyta zajmuje zwykle krótką chwilę, więc dobrze łączyć ją ze spacerem po wsi i okolicznych terenach nadreńskich. Najczęstsze pytania Gdzie leży kościół? Przy Kirchstraße 18 w Meißenheim, w powiecie Ortenau. Z jakiego okresu pochodzi? Obecny budynek z 1766 roku jest barokowy; to trzecia świątynia na tym miejscu. Czy to kościół ewangelicki? Tak, wieś przyjęła reformację w 1533 roku, a kościół należy do parafii ewangelickiej Meißenheim-Kürzell. Co jest jego największą atrakcją? Organy Silbermanna z lat 1774–1776, różowy ołtarz z rokokowego stiuku i malowidło sufitowe Pfunnera. Czy wnętrze było remontowane? Tak, odnowiono je w latach 1965–1966. Czy można wejść do środka? Godziny otwarcia warto sprawdzić na stronie gminy lub parafii, ponieważ kościół służy przede wszystkim nabożeństwom.
-
Pfarrkirche
Unterpleichfeld
Kościół parafialny św. Wawrzyńca (Pfarrkirche St. Laurentius) w Unterpleichfeld to katolicka świątynia w gminie Unterpleichfeld, w powiecie Würzburg we Frankonii Dolnej w Bawarii. Stoi przy Kirchstraße 12 i należy do zabytków wpisanych do bawarskiej listy pod numerem D-6-79-201-15. To dobry przystanek dla osób, które zwiedzają okolice Würzburga i lubią kościoły z długą, burzliwą historią. Co warto wiedzieć o kościele w Unterpleichfeld? Najstarsza część budowli to dolne kondygnacje wieży przy prezbiterium, datowane na rok 1611. Kościół poświęcono kilka lat później, w 1615 roku. W kolejnych stuleciach świątynia kilkakrotnie ucierpiała w wojnach. Według lokalnych opracowań w 1631 roku zniszczyły ją wojska szwedzkie w czasie wojny trzydziestoletniej, a w 1796 roku, podczas bitwy pod Würzburgiem, ponownie padła ofiarą działań wojennych, tym razem ze strony wojsk francuskich. Po zniszczeniach z końca XVIII wieku kościół odbudowano. Nawę i trójbocznie zamknięty prezbiterium wzniesiono w latach 1797–1804. Później świątynię rozbudowano, w 1888 roku, a w 1952 roku dostała nowy ołtarz główny. Dzięki temu budynek łączy elementy z kilku epok: wieża z początku XVII wieku, korpus z przełomu XVIII i XIX wieku oraz późniejsze uzupełnienia. Jak wygląda architektura? Kościół opisuje się jako świątynię halową z zwężonym prezbiterium. Wieża stoi przy chórze i jest zwieńczona kopułą w kształcie cebuli, typową dla wielu kościołów w południowych Niemczech. Fasada zachodnia jest podzielona pilastrami i ma centralny portal. We wnętrzu znajdują się organy z 1955 roku, mające 16 głosów. Wokół kościoła biegnie mur dawnego cmentarza kościelnego, zbudowany w XVIII wieku z kamienia łamanego. Mur ten, podobnie jak kilka innych obiektów stojących pod tym samym adresem, objęty jest ochroną konserwatorską. Chodzi o pomnik poległych, krzyż oraz nagrobek. Całość tworzy niewielki zespół, który warto obejrzeć nie tylko od frontu, ale także z zewnątrz, spacerując wzdłuż muru. Dlaczego warto się zatrzymać? Kościół jest wpisany na listę zabytków Bawarii, więc stanowi ważny element dziedzictwa gminy. Historia budowli pokazuje, jak wojny wpływały na życie wsi we Frankonii: zniszczenia z XVII i XVIII wieku, odbudowa na przełomie stuleci. Zespół z murem cmentarnym, krzyżem i pomnikiem dobrze oddaje charakter dawnej wiejskiej parafii. Okolica nadaje się na krótki spacer, a Würzburg leży w niewielkiej odległości. Najczęstsze pytania Gdzie stoi kościół? Przy Kirchstraße 12 w Unterpleichfeld, w powiecie Würzburg, w Dolnej Frankonii. Kiedy powstał? Rdzeń budowli pochodzi z 1611 roku, poświęcenie nastąpiło w 1615 roku. Obecna nawa i prezbiterium powstały w latach 1797–1804. Czy to zabytek? Tak, kościół znajduje się na bawarskiej liście zabytków pod numerem D-6-79-201-15. Czy w Unterpleichfeld jest jeszcze inny kościół parafialny? W miejscowości występuje także obiekt zapisany jako Pfarrkirche St. Martin, dawny kościół z wieżą w chórze, przy Am Burggraben 13. To osobna pozycja na liście zabytków. Co zobaczyć w środku? Wnętrze ma ołtarz główny z 1952 roku oraz organy z 1955 roku, które mają 16 głosów. Jak długo trwa zwiedzanie? Na obejrzenie kościoła z zewnątrz i muru wystarczy zwykle kwadrans lub pół godziny.
-
Kościół św. Mikołaja w Berlinie
Berlin
Kościół św. Mikołaja w Berlinie (niem. Nikolaikirche) to gotycka świątynia z cegły, stojąca w sercu Nikolaiviertel, w dzielnicy Mitte. Uchodzi za jedną z najstarszych budowli miasta i dziś pełni funkcję muzeum oraz sali koncertowej. Gdzie leży kościół św. Mikołaja i jak do niego trafić? Kościół znajduje się w historycznej części Berlina zwanej Cölln, w pobliżu zbiegu ulic Mühlendamm i Spandauer Straße. To zaułek tuż nad brzegiem Sprewy, z gęstą zabudową i wąskimi uliczkami. Z okolic Alexanderplatzu lub Wyspy Muzeów dojdziesz tu spacerem, co czyni go wygodnym punktem na pieszej trasie po centrum. Dlaczego to miejsce jest takie ważne? Świątynia jest cennym przykładem gotyku ceglanego we wschodnich Niemczech. Fundamenty dwuwieżowej budowli sięgają około 1230 roku. Po pożarze miasta w 1380 roku kościół odbudowywano i rozbudowywano, a prace przeciągnęły się do drugiej połowy XV wieku. Jego dolne partie uchodzą za jedne z najstarszych pomieszczeń w stolicy. Co stało się z kościołem w XX wieku? Nikolaiviertel mocno ucierpiał podczas II wojny światowej, a zabudowa została w dużej części zniszczona. Kościół odbudowano w latach 80. XX wieku, w ramach odtwarzania całego kwartału przed obchodami 750-lecia Berlina. Odbudowa oparta była na dawnych rysunkach i planach, a wieże otrzymały nowe hełmy. Sam kwartał, choć sprawia wrażenie starego miasta, jest w znacznej mierze powojenną rekonstrukcją. Czy w środku jest muzeum? Tak. Obiekt wchodzi w skład Fundacji Berlińskiego Muzeum Miejskiego (Stadtmuseum Berlin) i działa jako Museum Nikolaikirche od 1995 roku. Wystawa stała opowiada o historii architektury i Kościoła oraz o muzyce związanej z tym budynkiem, a także o rozwoju średniowiecznego Berlina. Po remoncie obiekt ponownie otwarto 21 marca 2010 roku. Zwiedzający mogą zejść do krypty Beyera, opisywanej jako najstarsze pomieszczenie w mieście. Czy odbywają się tu koncerty? Tak, wnętrze pełni także funkcję sali koncertowej. Ceglane sklepienia i gotycka przestrzeń dają dobrą oprawę dla muzyki, dlatego warto sprawdzić aktualny program przed wizytą. Najczęstsze pytania Czy to najstarszy kościół Berlina? Jest jednym z najstarszych, a jego najstarsze partie uchodzą za najstarsze pomieszczenia miasta. Czy kościół jest czynną parafią? Nie w tradycyjnym sensie. Dziś służy przede wszystkim jako muzeum i sala koncertowa. Ile czasu zarezerwować? Na spokojne obejrzenie wystawy wystarczy zwykle około godziny, a dodatkowy czas warto przeznaczyć na spacer po okolicznych uliczkach Nikolaiviertel. Czy warto połączyć wizytę ze spacerem po okolicy? Tak. Kościół leży przy rzece, a w pobliżu są kolejne zabytki Mitte, więc łatwo zaplanować wokół niego całą trasę po historycznym centrum. Dla kogo to miejsce? Dla miłośników architektury gotyckiej, historii miast i muzyki. Jeśli chcesz zrozumieć, jak wyglądał średniowieczny Berlin i jak miasto odbudowywało się po wojnie, to dobry przystanek. Wnętrze zachęca do powolnego zwiedzania, a kontrast między surową cegłą świątyni a późniejszą zabudową kwartału dobrze pokazuje wielowarstwową historię stolicy Niemiec. Dla fotografów interesujące będą dwie smukłe wieże widoczne z okolicznych zaułków i od strony rzeki.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.