Windmill in Přemyslovice

Wiatrak w Přemyslovicach to murowany młyn wietrzny typu holenderskiego, który stoi na wzniesieniu zwanym Větřák tuż nad wsią Přemyslovice, w powiecie Prościejów na Morawach. Miejsce leży na granicy Wyżyny Drahańskiej i Wyżyny Zábřeżskiej, na wysokości około 430 metrów n.p.m. – to właśnie stąd, z odsłoniętego, wietrznego grzbietu, obiekt czerpał energię potrzebną do pracy.

Skąd wziął się ten wiatrak?

Zanim na wzgórzu stanęła murowana budowla, znajdował się tu drewniany młyn typu koźlaka, przeniesiony w 1841 roku aż z Plumlova. Ten wcześniejszy młyn spłonął w 1883 roku, a rok później, w 1884 roku, na jego miejscu wzniesiono nowy, kamienny wiatrak typu holenderskiego – z charakterystyczną, obracającą się czapą na szczycie wieży, pozwalającą ustawiać skrzydła zgodnie z kierunkiem wiatru. Ten kamienny młyn przez kolejne dziesięciolecia mełł zboże dla okolicznych gospodarstw i pracował nieprzerwanie aż do 1945 roku.

Co przetrwało do dziś?

Wiatrak zachował się w niemal niezmienionej postaci – bez większych przebudów, które zwykle zacierają pierwotny charakter takich obiektów. Co ważne, ocalało też wyposażenie wnętrza w oryginalnej formie, co czyni go rzadkim świadectwem dawnej techniki młynarskiej na Morawach. W 2005 roku wiatrak doczekał się nowego koła wiatrowego (skrzydeł), dzięki czemu jego sylwetka na wzgórzu nadal robi wrażenie z daleka.

Czy to zabytek chroniony prawem?

Tak – już w 1965 roku obiekt został wpisany na listę zabytków techniki jako chroniony zabytek państwowy. Status ten potwierdza wyjątkową wartość historyczną i techniczną budowli, szczególnie w połączeniu z zachowanym oryginalnym wyposażeniem wnętrza.

Czy wiatrak można zwiedzić?

Wiatrak w Přemyslovicach nie działa jako stałe, ogólnodostępne muzeum. Zwiedzanie wnętrza jest możliwe przy okazji wybranych wydarzeń organizowanych w okolicy oraz po wcześniejszym umówieniu się z właścicielem obiektu. Sama bryła wiatraka na wzgórzu Větřák jest natomiast widoczna z daleka i stanowi popularny cel spacerów oraz punkt widokowy nad okolicą.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano wiatrak w Přemyslovicach? Obecny, murowany wiatrak wzniesiono w 1884 roku, w miejscu wcześniejszego drewnianego młyna, który spłonął rok wcześniej.

Jaki to typ wiatraka? To młyn typu holenderskiego, z obrotową czapą na szczycie wieży umożliwiającą ustawianie skrzydeł względem kierunku wiatru.

Do kiedy wiatrak pracował? Młyn był czynny nieprzerwanie od 1884 do 1945 roku.

Czy to zabytek? Tak, od 1965 roku wiatrak jest wpisany jako chroniony zabytek techniki, a jego wnętrze zachowało oryginalne wyposażenie.

Czy można zobaczyć wiatrak od środka? Obiekt nie jest stałym muzeum – wnętrze udostępniane jest tylko przy okazji wybranych wydarzeń lub po umówieniu z właścicielem.

Gdzie dokładnie stoi wiatrak? Na wzniesieniu Větřák nad wsią Přemyslovice w powiecie Prościejów, na wysokości około 430 m n.p.m., na granicy Wyżyny Drahańskiej i Zábřeżskiej.