Windmill in Jednov

Wiatrak w Jednovie to murowany wiatrak holenderski stojący na wzgórzu we wsi Jednov, części gminy Suchdol w powiecie prostějovskim, w kraju ołomunieckim, około 11 km na południe od Konice. Uchodzi za najlepiej zachowany wiatrak w całym regionie Konicko i jest jednym z niewielu tego typu obiektów zachowanych na Morawach.

Gdzie dokładnie stoi wiatrak?

Budowla znajduje się na wzniesieniu o wysokości 525 m n.p.m., w północno-wschodniej części wsi Jednov, na terenie Wyżyny Drahańskiej. Lokalizacja na odsłoniętym wzgórzu nie jest przypadkowa – wiatraki holenderskie wymagały do pracy stałego dostępu do wiatru, więc budowano je zwykle na najwyższych punktach okolicy, z dala od zabudowy i drzew ograniczających przepływ powietrza.

Kto i kiedy zbudował wiatrak?

Wiatrak powstał w 1842 roku z inicjatywy Ignáca Zápařki. Młyn działał co najmniej do 1875 roku, mieląc zboże dla okolicznych gospodarstw – w czasach przed elektryfikacją wsi taki obiekt był ważnym elementem lokalnej gospodarki, umożliwiającym przetwórstwo zboża bez konieczności transportu do odległych młynów wodnych czy parowych.

Co przerwało działalność młyna?

Losy wiatraka odmieniły się w 1931 roku, gdy silna wichura zerwała skrzydła młyna. Koszt naprawy oszacowano na 13 871 koron – kwotę, której ówczesny młynarz nie był w stanie pokryć. Bez sprawnych skrzydeł wiatrak stracił zdolność do wykonywania swojej podstawowej funkcji. W 1933 roku obiekt sprzedano, a nowy właściciel zaadaptował go do celów mieszkalnych.

Jak wygląda budowla dzisiaj?

Wiatrak ma formę cylindrycznej, murowanej wieży o wysokości ośmiu metrów i średnicy sześciu metrów, pierwotnie trójkondygnacyjnej. Mur wzniesiono z niespajanego, łamanego kamienia, co nadaje bryle surowy, autentyczny charakter. Wieżę wieńczy stożkowy dach o wysokości 3,2 metra – pierwotnie kryty gontem, z krótką kalenicą, dziś pokryty blachą. Taka konstrukcja jest typowa dla wiatraków holenderskich, w których tylko górna część czapy obracała się w stronę wiatru, podczas gdy murowany trzon pozostawał nieruchomy.

Czy można zwiedzić wiatrak?

Obiekt znajduje się obecnie w rękach prywatnych i jest wykorzystywany do celów rekreacyjnych. Nie jest udostępniony do zwiedzania – można go obejrzeć jedynie z zewnątrz, w trakcie spaceru po okolicy Jednova i Suchdolu. Mimo to pozostaje wartościowym punktem na trasie osób interesujących się historią młynarstwa i architekturą wiejską Moraw, właśnie ze względu na status najlepiej zachowanego wiatraka regionu.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się wiatrak w Jednovie? We wsi Jednov, części gminy Suchdol w powiecie prostějovskim (kraj ołomuniecki), na wzgórzu 525 m n.p.m., około 11 km na południe od Konice.

Kiedy powstał wiatrak? W 1842 roku, z inicjatywy Ignáca Zápařki. Działał co najmniej do 1875 roku.

Dlaczego wiatrak przestał działać? W 1931 roku wichura zerwała skrzydła młyna, a koszt naprawy przekraczał możliwości finansowe właściciela. W 1933 roku obiekt sprzedano i przebudowano na budynek mieszkalny.

Jakie są wymiary wiatraka? Murowana wieża ma 8 metrów wysokości i 6 metrów średnicy, a stożkowy dach osiąga wysokość 3,2 metra.

Czy wiatrak można zwiedzać? Nie – jest własnością prywatną, wykorzystywaną rekreacyjnie, i nie jest udostępniony do zwiedzania wnętrza. Można go oglądać z zewnątrz.