Vítězslav Novák

Vítězslav Novák spogląda z brązowego cokołu na zboczu Petřína w praskiej Malej Stranie – pomnik czeskiego kompozytora stoi tuż nad dolną stacją kolejki linowej, przy ścieżce prowadzącej w stronę pomnika poety Karola Hynka Máchy. To jedno z tych miejsc na Petříně, obok których łatwo przejść bez zatrzymania, a warto się zatrzymać, bo pomnik kryje więcej niż widać na pierwszy rzut oka.

Kim był Vítězslav Novák?

Vítězslav Augustín Rudolf Novák (1870–1949) urodził się w Kamenicach nad Lipou i należał do grona najważniejszych czeskich kompozytorów początku XX wieku. Uczył w praskim Konserwatorium, kształcąc kolejne pokolenie muzyków, a jego twórczość – opery i dzieła orkiestrowe – wyrosła z tradycji neoromantycznej i jest dziś uznawana za jeden z ważniejszych przykładów czeskiego modernizmu w muzyce. Novák aktywnie budował silną czeską tożsamość kulturową w okresie po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, co czyniło go postacią ważną nie tylko dla samej muzyki, ale i dla świadomości narodowej ówczesnych Czech.

Jak wygląda pomnik i skąd się wziął?

Pomnik zaprojektował rzeźbiarz Jan Kodet, syn Emanuela Juliána Kodeta, twórcy Mohyły na Žižkovie. Kodet wykonał brązową figurę kompozytora w skali większej niż naturalna – ma około trzech metrów wysokości – i ustawił ją na brązowym cokole opartym na kamiennym, kwadratowym postumencie z marmurową płytą. Dzieło powstało w 1950 roku, rok po śmierci Nováka, na prośbę wdowy po kompozytorze. To właśnie Kodetowi zawdzięczamy też popiersie Nováka umieszczone na tablicy pamiątkowej przy domu, w którym kompozytor mieszkał od 1915 roku.

Szczegółem, którego nie widać z zewnątrz, jest urna z prochami Nováka złożona w cokole pomnika – miejsce pełni więc podwójną funkcję: jest zarówno pomnikiem, jak i grobem kompozytora. W 2006 roku wandale przewrócili figurę, ale szybko ją naprawiono i przywrócono na miejsce.

Dlaczego akurat na Petříně?

Petřín od dawna pełni funkcję parku pamięci – wystarczy przejść kawałek dalej ścieżką, by natrafić na dużo bardziej znany pomnik poety Karola Hynka Máchy, autora „Maja". Umieszczenie pomnika Nováka w tym samym paśmie zieleni wpisuje go w tradycję upamiętniania czeskich twórców w spokojnym, parkowym otoczeniu, z dala od miejskiego zgiełku Malej Strany.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem pomnika Vítězslava Nováka? Rzeźbiarz Jan Kodet, który wykonał go w 1950 roku na zlecenie wdowy po kompozytorze.

Czy to prawda, że pomnik jest jednocześnie grobem? Tak – w cokole pomnika złożono urnę z prochami Nováka, więc miejsce służy zarówno jako upamiętnienie, jak i miejsce spoczynku.

Jak dojść do pomnika? Najłatwiej z przystanku tramwajowego Újezd na Malej Stranie albo od dolnej stacji kolejki linowej na Petřín – pomnik stoi tuż przy ścieżce prowadzącej w górę zbocza.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? W pobliżu, przy tej samej alejce prowadzącej wyżej na wzgórze, znajduje się znacznie bardziej znany pomnik poety Karola Hynka Máchy.