Statue of Josef Mánes by Bohumil Kafka

Pomnik Josefa Mánesa stoi na Alšovu nábřeží w Pradze, na brzegu Wełtawy tuż przy moście Mánesa i budynku Rudolfinum. To dzieło rzeźbiarza Bohumila Kafki upamiętniające jednego z najważniejszych czeskich malarzy XIX wieku – i częsty punkt spaceru turystów przemierzających praskie nabrzeże między Starym Miastem a Malą Straną.

Kogo przedstawia pomnik?

Pomnik poświęcony jest Josefowi Mánesowi (1820-1871), praskiemu malarzowi i ilustratorowi urodzonemu na Starym Mieście, przy ulicy U Obecního dvora. Pochodził z rodziny artystów – ojciec Antonín i stryj Václav byli malarzami wykładającymi na praskiej Akademii, podobnie jak jego starsza siostra Amálie i młodszy brat Quido zajmowali się sztuką. Josef studiował malarstwo pod kierunkiem ojca oraz Františka Tkadlíka. W swoim dorobku łączył portrety, pejzaże i alegorie, malował także cykle poświęcone strojom i krajobrazom Czech, Moraw i Słowacji. Do jego najbardziej rozpoznawalnych prac należą ilustracje do Rękopisu królowodworskiego (1857) oraz kalendarzowa tarcza praskiego Orloja z alegoriami dwunastu miesięcy roku. Po śmierci stał się symbolem tzw. generacji Teatru Narodowego i inspiracją dla artystów nawiązujących do idei odrodzenia narodowego.

Kto jest autorem pomnika?

Autorem monumentu jest Bohumil Kafka (1878-1942), jeden z czołowych czeskich rzeźbiarzy pomnikowych pierwszej połowy XX wieku – dla porządku warto podkreślić, że nie ma on żadnego pokrewieństwa z pisarzem Franzem Kafką, mimo identycznego nazwiska. Kafka zasłynął przede wszystkim monumentalnym pomnikiem Jana Žižki na wzgórzu Vítkov, a także pomnikami Karla Havlíčka Borovskiego oraz Milana Rastislava Štefánika. Przy projektowaniu podobizny Mánesa inspirował się graficznym portretem malarza autorstwa Maxa Švabinskiego. Za oprawę architektoniczną pomnika odpowiadał architekt Havlíček.

Kiedy powstał i kiedy odsłonięto pomnik?

Kafka wykonał projekt rzeźby w 1930 roku, jednak samo odsłonięcie monumentu nastąpiło dopiero w 1951 roku – dziesięć lat po śmierci rzeźbiarza. Tak długi odstęp między powstaniem dzieła a jego publicznym udostępnieniem nie jest w praskiej rzeźbie pomnikowej rzadkością; zawirowania okresu okupacji i pierwszych lat powojennych często opóźniały realizację i montaż większych monumentów.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się na Alšovu nábřeží, jednym z reprezentacyjnych nabrzeży Wełtawy w Pradze 1, w bezpośrednim sąsiedztwie mostu Mánesa i budynku Rudolfinum – siedziby Filharmonii Czeskiej. To lokalizacja doskonale wpisana w trasę spacerową łączącą Stare Miasto z Malą Straną i Hradczanami, chętnie odwiedzana przez turystów podziwiających panoramę rzeki i praskiego zamku.

Najczęstsze pytania

Czy Bohumil Kafka jest spokrewniony z pisarzem Franzem Kafką? Nie. To dwie zupełnie odrębne postacie noszące to samo nazwisko – Bohumil Kafka był czeskim rzeźbiarzem, autorem pomników takich jak monument Jana Žižky na Vítkově, natomiast Franz Kafka pisarzem tworzącym w języku niemieckim. Żadne pokrewieństwo między nimi nie jest znane.

Dlaczego pomnik odsłonięto tak długo po jego wykonaniu? Projekt powstał w 1930 roku, ale odsłonięcie nastąpiło dopiero w 1951, a więc już po śmierci Kafki w 1942 roku. Wojna i powojenne przemiany polityczne opóźniły finalizację i montaż wielu podobnych monumentów w Pradze.

Co jeszcze warto wiedzieć o Josefie Mánesie? Był autorem kalendarzowej tarczy praskiego Orloja z alegoriami dwunastu miesięcy oraz ilustracji do Rękopisu królowodworskiego. Po śmierci stał się jedną z ikon czeskiego odrodzenia narodowego i wzorem dla kolejnego pokolenia artystów związanych z Teatrem Narodowym.

Gdzie dokładnie można znaleźć pomnik? Na Alšovu nábřeží w Pradze 1, tuż przy moście Mánesa i budynku Rudolfinum – w samym centrum turystycznej trasy wzdłuż Wełtawy.