Pomník druhého odboje

Pomník druhého odboje (Memoriał Drugiego Odboju) to pomnik w kształcie rozdartej czeskiej flagi, stojący w niewielkim parku na Klárově w Pradze, tuż przy moście Mánesa. Upamiętnia ofiary i zwycięzców drugiego odboju — czeskiego ruchu oporu wobec okupacji nazistowskiej Czechosłowacji w latach 1938–1945.

Co przedstawia pomnik?

Rzeźba ma formę rozdartej flagi, zawieszonej jakby na maszcie opuszczonym do połowy — symbol żałoby i jednocześnie hołdu. Brązowa flaga pokryta jest patyną w barwach narodowych i osadzona na masywnym granitowym cokole. Na cokole umieszczono inskrypcję: „Postůj v úctě před památkou obětí a vítězů druhého odboje českého národa za svobodu vlasti", czyli w wolnym tłumaczeniu: „Zatrzymaj się na chwilę z szacunkiem wobec pamięci ofiar i zwycięzców drugiego odboju narodu czeskiego za wolność ojczyzny".

Kto zaprojektował pomnik i dlaczego akurat on?

Autorem realizacji jest rzeźbiarz Vladimír Preclík. Co ciekawe, konkurs na ten pomnik pierwotnie wygrał David Černý, znany z kontrowersyjnych instalacji artystycznych — jego projekt zakładał dwa metalowe korytarze w kształcie flag, przedziurawione około 150 tysiącami otworów w kształcie ludzkich głów, symbolizujących liczbę ofiar. Spory między Černým a zamawiającym doprowadziły jednak do zerwania współpracy, a zlecenie trafiło ostatecznie do rzeźbiarza, który zajął drugie miejsce w konkursie — właśnie do Preclíka.

Kiedy powstał pomnik?

Pomnik stoi w parku na Klárově od 2006 roku. Data ta wiąże go z szerszą falą upamiętnień okresu okupacji i ruchu oporu, powstających w Czechach na przełomie XX i XXI wieku, gdy społeczeństwo na nowo porządkowało pamięć o tamtym okresie.

Czym był „drugi odbój"?

Termin „drugi odbój" (drugi ruch oporu) odnosi się w czeskiej historiografii do ruchu oporu przeciwko okupacji nazistowskiej w latach 1938–1945 — w odróżnieniu od „pierwszego odboju", czyli walki o niepodległość Czechosłowacji podczas I wojny światowej. Pomnik na Klárově honoruje właśnie uczestników tego drugiego, antynazistowskiego etapu oporu — zarówno tych, którzy zginęli, jak i tych, którzy przeżyli i doczekali wyzwolenia.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się w niewielkim, kameralnym parku na Klárově, w praskiej dzielnicy Malá Strana, w bezpośrednim sąsiedztwie mostu Mánesa i nieopodal Wełtawy. To spokojna zielona enklawa, oddalona zaledwie kilkaset metrów od zamku praskiego i Malostranskiej, dzięki czemu łatwo połączyć jej odwiedziny ze zwiedzaniem historycznego centrum miasta.

Dlaczego warto się zatrzymać przy tym pomniku?

Pomnik na Klárově to jeden z tych praskich obiektów, które łatwo minąć bez świadomości, ile historii się za nim kryje — zarówno tej wojennej, jak i tej dotyczącej samego procesu jego powstania. Forma rozdartej, opuszczonej flagi działa emocjonalnie bez zbędnego patosu, a spokojne otoczenie parku sprzyja chwili refleksji z dala od turystycznego zgiełku pobliskiego mostu Karola.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia Pomník druhého odboje? Ofiary i uczestników drugiego odboju — czeskiego ruchu oporu wobec okupacji nazistowskiej Czechosłowacji w latach 1938–1945.

Kto zaprojektował pomnik? Rzeźbiarz Vladimír Preclík, który przejął zlecenie po tym, jak zerwano współpracę z pierwotnym zwycięzcą konkursu, Davidem Černým.

Gdzie znajduje się pomnik? W niewielkim parku na Klárově w Pradze, przy moście Mánesa, w dzielnicy Malá Strana.

Kiedy odsłonięto pomnik? W 2006 roku.

Co oznacza inskrypcja na cokole? To wezwanie do zatrzymania się z szacunkiem wobec pamięci ofiar i zwycięzców drugiego odboju czeskiego narodu za wolność ojczyzny.