Zuid-Abdijmolen

Zuid-Abdijmolen to drewniany wiatrak typu koźlak (staakmolen) stojący w nadmorskiej gminie Koksijde, w belgijskim regionie Flandria Zachodnia. Młyn nie powstał jednak w tym miejscu — jego historia zaczyna się w 1773 roku, o wiele kilometrów dalej, w Houtem koło Veurne.

Skąd wziął się ten młyn w Koksijde?

Pierwotnie wiatrak wzniesiono jako tzw. Westmolen, w pobliżu centrum Houtem, na miejscu innym niż dawno zniszczony, wcześniejszy młyn o tej samej nazwie. Fundatorem był Alexander Louis Blanckaert — bezpośredni przodek belgijskiego piosenkarza Willa Tury. Rodzina Blanckaert prowadziła młyn przez kilkadziesiąt lat, aż do 1834 roku, kiedy to w ramach podziału spadku obiekt trafił na licytację publiczną. Nabywcą został Corneille Vedast Zoete z francuskiego Hondschoote. Po jego śmierci w 1862 roku młyn ponownie wystawiono na sprzedaż — tym razem kupił go Cesar Lootvoet.

Przełomowy moment nastąpił dopiero w połowie XX wieku. W 1951 roku gmina Koksijde zakupiła wiatrak, przeprowadziła jego renowację i ustawiła go na zupełnie nowym miejscu — na terenie dawnego wału młyńskiego, który należał niegdyś do cysterskiego opactwa Duinenabdij (Opactwa Wydmowego). To właśnie tam, na fundamencie po historycznym młynie opactwa, stał niegdyś oryginalny Zuid-Abdijmolen, którego nazwę przejął przeniesiony wiatrak z Houtem. Uroczyste otwarcie odnowionego młyna w Koksijde odbyło się w 1954 roku.

Jaki status ochronny ma dziś ten obiekt?

Wartość historyczna i architektoniczna młyna została oficjalnie potwierdzona w 1974 roku, gdy uzyskał on status zabytku chronionego prawem. Kolejny ważny krok w ochronie miejsca miał miejsce w 1999 roku, kiedy gmina Koksijde odkupiła od państwa belgijskiego sam wał młyński wraz z otaczającym go terenem — w ten sposób pod ochronę trafiło nie tylko samo drewniane skrzydło techniczne budowli, lecz również historyczny krajobraz, w którym młyn od dekad funkcjonuje.

Dzięki temu Zuid-Abdijmolen łączy w sobie dwie warstwy historii: konstrukcję przeniesioną z odległego Houtem oraz miejsce noszące ślady średniowiecznej działalności cysterskich mnichów z Duinenabdij. Dla odwiedzających oznacza to możliwość obejrzenia w jednym punkcie zarówno techniki wiatrakarskiej sprzed dwóch i pół wieku, jak i terenu związanego z jednym z ważniejszych ośrodków zakonnych dawnej Flandrii.

Co warto wiedzieć, zwiedzając okolicę młyna?

Koksijde leży na wybrzeżu Morza Północnego, a Zuid-Abdijmolen znajduje się w sąsiedztwie Abdijmuseum Ten Duinen — muzeum poświęconego historii opactwa Duinenabdij, które pomaga zrozumieć kontekst, w jakim niegdyś funkcjonował oryginalny młyn opacki w tym miejscu. Sam wiatrak, jako obiekt koźlakowy (staakmolen), reprezentuje jeden z klasycznych typów flamandzkiego młynarstwa wiatrowego, w którym cała górna konstrukcja obraca się wokół centralnego, pionowego słupa, umożliwiając ustawienie skrzydeł zgodnie z kierunkiem wiatru.

Najczęstsze pytania

Czy Zuid-Abdijmolen zawsze stał w Koksijde? Nie. Konstrukcję wzniesiono w 1773 roku w Houtem koło Veurne pod nazwą Westmolen i dopiero w latach 1951–1954 przeniesiono ją do Koksijde, na teren dawnego wału młyńskiego opactwa Duinenabdij.

Kto był pierwszym właścicielem młyna? Alexander Louis Blanckaert, bezpośredni przodek piosenkarza Willa Tury — jego rodzina prowadziła młyn do 1834 roku.

Od kiedy młyn jest chroniony prawnie? Status zabytku chronionego młyn otrzymał w 1974 roku, a w 1999 roku gmina Koksijde przejęła od państwa belgijskiego również sam teren wału młyńskiego.