Zona Arqueológica Roque de Malpaso

Zona Arqueológica Roque de Malpaso to stanowisko archeologiczne w gminie Arona, w południowej części Teneryfy, w dolinie San Lorenzo. Jego trzon stanowi charakterystyczna kopulasta skała fonolitowa o wysokości około 192 metrów, dobrze widoczna w otaczającym krajobrazie i od dawna traktowana przez okolicznych mieszkańców jako punkt orientacyjny.

Co znajduje się na miejscu?

Roque de Malpaso to nie tylko formacja skalna, ale przede wszystkim udokumentowane stanowisko po dawnych mieszkańcach wyspy sprzed hiszpańskiego podboju, znanych jako Guanczowie. Ze względu na wartość kulturową miejsce zostało wpisane do rejestru jako dobro o znaczeniu kulturowym (Bien de Interés Cultural) w kategorii strefy archeologicznej.

Na skale zachowały się ryty naskalne wykonane techniką nacinania, o różnej głębokości linii, część z zabiegiem szlifowania (abrazji), a część bez niego. Motywy mają charakter schematyczno-geometryczny, pojawiają się też formy krzyżowe. Oprócz rytów na terenie stanowiska znajduje się litofon – zestaw kamieni, które przy uderzeniu wydają dźwięk, wykorzystywanych prawdopodobnie do celów muzycznych lub sygnalizacyjnych.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

W 2018 roku fotograf Tarek Ode przypadkowo odkrył na Roque de Malpaso element, który później okazał się guanczańskim markerem solstycjalnym – naturalno-architektonicznym układem wykorzystującym padające światło słoneczne do wyznaczania przesilenia zimowego. Odkrycie to zapoczątkowało wieloletnie badania naukowe, które potwierdziły jego autentyczność i znaczenie. Roque de Malpaso jest obecnie jedynym znanym miejscem na Wyspach Kanaryjskich, w którym współwystępują trzy elementy: marker solarny, litofon oraz stanowisko rytów naskalnych, co czyni je unikatowym w skali archipelagu.

Jak wygląda okolica?

Stanowisko leży w dolinie San Lorenzo, w bliskim sąsiedztwie innych punktów o znaczeniu przyrodniczym i archeologicznym, takich jak Roques de la Abejera, Igara, Chijafe czy pobliskie Yacimiento Las Toscas. Trasa łącząca te miejsca jest popularna wśród osób uprawiających piesze wędrówki po południowej Teneryfie, oferując połączenie krajobrazu wulkanicznego z możliwością poznania śladów kultury przedkolonialnej wyspy.

Najczęstsze pytania

Kim byli twórcy rytów na Roque de Malpaso? Ryty i inne elementy stanowiska przypisuje się Guanczom, rdzennym mieszkańcom Teneryfy sprzed przybycia Hiszpanów.

Co to jest litofon znajdujący się na miejscu? To zespół kamieni, które po uderzeniu wydają dźwięk – uznaje się, że mogły być wykorzystywane do celów muzycznych lub komunikacyjnych przez dawnych mieszkańców wyspy.

Na czym polega odkryty tu marker solstycjalny? To układ, w którym światło słoneczne w określonym momencie roku (przesilenie zimowe) pada w charakterystyczny sposób na skałę, co wskazuje na astronomiczną wiedzę dawnych mieszkańców wyspy. Odkrycie miało miejsce w 2018 roku i było przedmiotem wieloletnich badań.

Gdzie dokładnie znajduje się stanowisko? W gminie Arona, w dolinie San Lorenzo w południowej części Teneryfy, w pobliżu innych punktów archeologicznych i szlaków pieszych.