Bien de Interés Cultural El Caserío de La Hoya

Caserío de La Hoya to niewielkie, historyczne skupisko wiejskiej zabudowy w gminie San Miguel de Abona na Teneryfie, uznawane przez badaczy za jeden z najstarszych, a być może wręcz pierwszy ośrodek osadniczy tego regionu. Miejsce łączy w sobie ślady dawnego rolniczego trybu życia z wyjątkowo dyskretnym, ukrytym położeniem w terenie.

Skąd wzięła się nazwa i skąd wiadomo, że to najstarsza osada?

Nazwa „La Hoya" nawiązuje do zagłębienia terenu, w którym leży caserío – niewielkiej kotliny schowanej wśród niższych partii wzgórz regionu Abona. Dokumenty dotyczące podziału ziemi w tej okolicy sięgają lat 1505–1522, co czyni ją jednym z najwcześniej udokumentowanych miejsc osadnictwa w gminie. Historycy nie wykluczają, że teren mógł być zamieszkany jeszcze wcześniej, za sprawą obecności rdzennej ludności wyspy sprzed hiszpańskiego podboju, choć twarde dowody archeologiczne z tego okresu są skromniejsze niż zapisy administracyjne z XVI wieku.

Dlaczego akurat to miejsce zostało wybrane na osadę?

O wyborze lokalizacji zdecydowały przede wszystkim źródła wody – w bezpośrednim sąsiedztwie caserío znajdują się źródła Tamaide, Lunchón oraz samo źródło La Hoya, które przez wieki zaopatrywały mieszkańców i ich uprawy. Równie istotne było ukształtowanie terenu: osada leży w zagłębieniu, które skutecznie zasłaniało ją od strony morza. Dzięki temu mieszkańcy byli mniej narażeni na napady piratów, plagę nękającą wybrzeża Wysp Kanaryjskich w epoce nowożytnej.

Co dziś można zobaczyć na terenie caserío?

Zachowany zespół zabudowy i infrastruktury rolniczej obejmuje domy mieszkalne wraz z towarzyszącymi im zabudowaniami gospodarczymi, piec do wypału dachówki, klepisko do młócenia zboża (era), cysterny na wodę, dwa źródła oraz sieć dawnych dróg i ścieżek łączących poszczególne części osady. Wokół zabudowań rozciągają się tarasowe pola uprawne, na których stosowano tradycyjny system uprawy zwany jable – technikę charakterystyczną dla regionów Chasna i Abona, polegającą na wykorzystaniu wulkanicznego żwiru (lapilli) jako naturalnej warstwy zatrzymującej wilgoć w glebie.

Jaki status ochrony ma dziś to miejsce?

Po wniosku złożonym przez gminę San Miguel de Abona w 2007 roku, Dyrekcja Generalna ds. Kultury i Dziedzictwa Historycznego Rządu Wysp Kanaryjskich formalnie uznała Caserío de La Hoya za Bien de Interés Cultural (odpowiednik dobra o znaczeniu kulturowym) w kategorii Sitio Etnológico – miejsca etnologicznego. Decyzję sformalizowano dekretem 44/2015. Status ten chroni zarówno zabudowania, jak i historyczny układ przestrzenny osady oraz otaczające ją tereny uprawne, uznając je za świadectwo tradycyjnej kultury wiejskiej regionu Abona.

Najczęstsze pytania

Czy Caserío de La Hoya można zwiedzać samodzielnie? Osada znajduje się na terenie gminy San Miguel de Abona, wśród dróg wiejskich i pól uprawnych – to miejsce o charakterze bardziej krajobrazowo-historycznym niż typowa atrakcja turystyczna z infrastrukturą zwiedzania.

Co oznacza status Sitio Etnológico? To kategoria ochrony prawnej stosowana na Wyspach Kanaryjskich wobec miejsc dokumentujących tradycyjne formy życia i pracy społeczności wiejskich, obejmująca zarówno zabudowania, jak i związany z nimi krajobraz kulturowy.

Czym jest system uprawy jable? To tradycyjna metoda rolnicza polegająca na pokrywaniu gleby warstwą wulkanicznego żwiru, który zatrzymuje wilgoć i ogranicza parowanie wody, umożliwiając uprawę roślin w suchym klimacie południowej Teneryfy.