Žilínský mlýn

Žilínský mlýn to zabytkowy młyn wodny stojący nad potokiem Kladenka we wsi Kladná Žilín na południowo-wschodniej Morawie, w gminie Luhačovice (okres Zlín). To jeden z najmniejszych zachowanych młynów walcowych w Czechach — kompletny, niemal niezmieniony od czasu budowy w XVIII wieku.

Jak stary jest młyn w Kladnej Žilín?

Badania dendrochronologiczne dębowej więźby wykazały, że konstrukcja pochodzi z lat 1720-1731. Dokumenty historyczne wsi wspominają, że na początku XVIII wieku przy numerze 10 istniał już „mały młyn" o niewielkiej produkcji — prawdopodobnie ten sam obiekt lub jego bezpośredni poprzednik. Znani z nazwiska właściciele młyna to Florián Hruboš (od 1806), Josef Kovařík (od 1828), Jan Martinec (1901-1915) i Alois Martinec (od 1930).

Co zobaczymy w środku?

Zespół młyński składa się z parterowego, drewnianego domu mieszkalnego o konstrukcji zrębowej z izbą młyńską oraz osobno stojącej kuźni — również jednokondygnacyjnej. W środku zachowało się wyposażenie z końca XIX wieku: walcowe składanie z żłobkowanymi walcami, wyprodukowane w zakładach inżynieryjnych księcia Salma w Blansku, obok starszego, zwyczajnego składania kamiennego. Do tego kubełkowe przenośniki, czyszcząca trzcinka z sitem oraz tryjer do oddzielania kąkolu od ziarna. Cały układ techniczny przetrwał bez większych przebudów, co czyni młyn rzadkim, kompletnym świadectwem dawnego rzemiosła młynarskiego.

Jak działał napęd wodny?

Woda do koła była doprowadzana z jazu długim kanałem dopływowym, który przy końcu rozszerzał się w niewielki zbiornik akumulacyjny. Stamtąd, przez zasuwę, trafiała na wierzchnie koło wodne o średnicy około 4,55 metra. Po napędzeniu mechanizmu woda odpływała otwartym kanałem z powrotem do potoku Kladenka. Sam młyn zaliczany jest do obiektów pracujących na niewielkim cieku, o przepływie w granicach 50-1000 litrów na sekundę.

Czy młyn jest zabytkiem?

Tak — od 2008 roku Žilínský mlýn figuruje w rejestrze nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej. Przez pewien czas obiekt szukał nowego właściciela lub inwestora, który podjąłby się jego utrzymania, jednak po 2015 roku przeprowadzono remont, dzięki któremu budynki i wyposażenie przetrwały do dziś w dobrym stanie.

Gdzie leży Kladná Žilín?

Kladná Žilín to część gminy Luhačovice, położona między Luhačovicami a Bojkovicami na południowo-wschodniej Morawie. Miejscowość powstała z połączenia dwóch pierwotnie osobnych osad — Kladná (założona ok. 1376 roku) i Žilín — a ich wspólna pieczęć pochodzi z 1719 roku. Okolica słynie z tradycji sadowniczej, a sama wieś przetrwała najazd Tatarów w 1663 roku oraz powstania Kuruców na przełomie XVII i XVIII wieku.

Najczęstsze pytania

Czy młyn można zwiedzać? Dostępność wnętrza zależy od aktualnych ustaleń właściciela obiektu — przed wizytą warto sprawdzić bieżące informacje na miejscu lub u gminy Luhačovice.

Co warto zobaczyć w młynie? Największą wartością jest kompletny, niemal nienaruszony układ techniczny: walcowe i kamienne składanie, przenośniki oraz urządzenia czyszczące ziarno, pochodzące w dużej mierze z końca XIX wieku.

Jak dojechać do Kladnej Žilín? Miejscowość leży przy drodze łączącej Luhačovice z Bojkovicami, w gminie Luhačovice w okresie Zlín.