Židovský hřbitov v Polici

Żydowski cmentarz w Policach to niewielka, dobrze zachowana nekropolia leżąca na południowym skraju wsi Police, w powiecie Trzebicz, na styku trzech regionów Czech – Vysočiny, kraju południowomorawskiego i południowoczeskiego. Choć rozmiarem nie dorównuje słynnemu cmentarzowi żydowskiemu w pobliskiej Trzebiczy, wpisanemu na listę UNESCO, jest cennym świadectwem obecności niewielkiej społeczności żydowskiej na tych terenach.

Kiedy powstał cmentarz?

Nekropolia została założona najpóźniej w XVII wieku – najstarszy czytelny nagrobek pochodzi z 1681 roku. Cmentarz służył lokalnej gminie żydowskiej aż do początku XX wieku, kiedy to praktycznie zakończyła się historia zorganizowanego życia żydowskiego w Policach.

Jak wyglądał tutejszy kirkut?

Cmentarz zajmuje gęsto wykorzystaną powierzchnię około 2145 m². Znajduje się na nim około 300 nagrobków reprezentujących style barokowe, klasycystyczne i nowsze, powstałe już w XX wieku. Teren jest ogrodzony murem, a wejście prowadzi przez dawny dom przedpogrzebowy (obrządkowy). Usytuowanie nekropolii nie było przypadkowe – leżała ona na skraju dawnego getta żydowskiego, w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca zamieszkania społeczności.

Jaka była historia żydowskiej społeczności w Policach?

Żydzi mieszkali w Policach od co najmniej XVII wieku, a w latach 1787–1848 w miejscowości funkcjonowało 22 rodzin żydowskich, podlegających ograniczeniom typowym dla tego okresu (m.in. tzw. ustawy familiantów). Po zniesieniu ograniczeń prawnych dotyczących osiedlania się Żydów w miastach, znaczna część mieszkańców zaczęła przenosić się do większych ośrodków miejskich, szukając lepszych możliwości gospodarczych. Proces ten doprowadził do stopniowego wyludniania się lokalnej gminy. Ostatecznie w 1891 roku gmina żydowska w Policach została formalnie przyłączona do gminy żydowskiej w pobliskiej Jemnicy, co oznaczało koniec samodzielnego funkcjonowania społeczności w tej wsi.

Co jeszcze warto wiedzieć o tym miejscu?

Zarówno cmentarz, jak i dawna synagoga w Policach są dziś objęte ochroną jako zabytki kultury Republiki Czeskiej. To sprawia, że mimo skromnej skali, miejsce to stanowi ważny element dziedzictwa żydowskiego na Wysoczyźnie i pozwala prześledzić losy niewielkich społeczności żydowskich, które przez wieki funkcjonowały na czeskiej prowincji, z dala od dużych miast.

Najczęstsze pytania

Ile nagrobków znajduje się na cmentarzu w Policach? Na terenie nekropolii zachowało się około 300 nagrobków w stylu barokowym, klasycystycznym i nowszym.

Kiedy powstał najstarszy nagrobek? Najstarszy czytelny nagrobek pochodzi z 1681 roku, choć sam cmentarz mógł powstać nieco wcześniej.

Czy w Policach nadal istnieje gmina żydowska? Nie – w 1891 roku lokalna gmina została przyłączona do gminy w Jemnicy, a samodzielna społeczność żydowska w Policach przestała istnieć.

Czy cmentarz jest chroniony prawnie? Tak, wraz z pobliską synagogą figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej.