Church of Saint Mary

Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny stoi na porośniętym lipami wzgórzu w Hájku, na południowym skraju wsi Kostníky, w powiecie Třebíč w kraju Wysoczyna. To niewielka, wczesnobarokowa budowla jednonawowa, wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, otoczona cmentarzem z pomnikami dawnej francuskiej rodziny Séur-Cabanac.

Kiedy i dlaczego powstał kościół w Hájku?

Świątynię wzniesiono na przełomie XVII i XVIII wieku, najprawdopodobniej w 1696 roku. Jej powstanie miało nietypowe tło: kapituła ołomuniecka chciała, by nowy kościół dla okolicy stanął w sąsiednim Kdousově, nie w Kostníkach. Miejscowi szlachcice z rodu Berchtoldów, którzy zabiegali o pozwolenie na budowę świątyni we własnej wsi Police, takiej zgody nie otrzymali. W efekcie postawili mniejszy kościół (a właściwie kaplicę o randze kościoła) właśnie w Kostníkach, na wzgórzu Hájek. Kościół funkcjonuje od tamtej pory jako filialny wobec rzymskokatolickiej parafii w Kdousově — nie ma własnego, stałego duszpasterstwa, lecz podlega proboszczowi sąsiedniej parafii.

Co widać przy kościele?

Kościół otacza cmentarz, na którym zachowały się nagrobki rodziny Séur-Cabanac — francuskiego rodu, który osiadł w tej części Wysoczyny. To rzadki na czeskiej wsi ślad obecności rodziny o francuskich korzeniach, dodający miejscu nietypowego kontekstu historycznego obok typowo lokalnej, barokowej architektury sakralnej.

Drugim wyróżnikiem otoczenia jest starodrzew lipowy — na terenie przykościelnym rośnie w sumie około 240 lip. Od 2011 roku drzewostan przechodzi stopniową regenerację, co ma zapewnić, że charakterystyczna aleja i zadrzewienie wzgórza przetrwają kolejne dziesięciolecia. Spacer wśród starych lip, prowadzący pod górę do kościoła, jest dziś równie ważnym elementem wizyty jak sama bryła świątyni.

Czy to miejsce pielgrzymkowe?

Tak — kościół w Hájku pełni funkcję miejsca pielgrzymkowego dla okolicznych wiernych. Ranga pielgrzymkowa, w połączeniu z odosobnionym położeniem na zalesionym wzgórzu z dala od centrum wsi, sprawia, że odwiedzający trafiają tu częściej w związku z uroczystościami maryjnymi czy lokalnymi pielgrzymkami niż przy okazji przypadkowego przejazdu.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać do kościoła w Kostníkach? Kościół leży na wzgórzu Hájek przy południowym skraju wsi Kostníky, w powiecie Třebíč. Współrzędne GPS to 48.973266, 15.635076 — najwygodniej dotrzeć tu samochodem lub pieszo od strony wsi, drogą prowadzącą pod górę wśród starych lip.

Czy kościół jest czynny na co dzień? Jako kościół filialny parafii w Kdousově nie ma stałych, codziennych godzin otwarcia — nabożeństwa odbywają się okazjonalnie, zwłaszcza przy okazji świąt maryjnych i pielgrzymek.

Dlaczego kościół zbudowano akurat tutaj, a nie w Kdousově? Bo próba uzyskania zgody na budowę kościoła we wsi Police przez ród Berchtoldów zakończyła się niepowodzeniem — w zamian postawili mniejszą świątynię w Kostníkach, mimo że kapituła ołomuniecka preferowała lokalizację w Kdousově.

Co oznaczają nagrobki rodziny Séur-Cabanac? To pochówki francuskiej rodziny, która związała się z tym regionem Wysoczyny — ich nagrobki na przykościelnym cmentarzu są jednym z nielicznych tak wyraźnych śladów francuskiej obecności w okolicznych wsiach.