Zamek Žleby

Zamek Žleby to rozległa rezydencja w środkowych Czechach, w powiecie Kutná Hora, znana przede wszystkim z neogotyckiej przebudowy z XIX wieku, która nadała jej dzisiejszy, baśniowy wygląd z wieżyczkami i blankami. Choć z zewnątrz przypomina romantyczny zamek rodem z legend, jego historia sięga średniowiecza i obejmuje kolejne przebudowy w stylu gotyckim, renesansowym i barokowym.

Kiedy powstał zamek i kto go zbudował?

Pierwsza wzmianka o warowni w Žlebach pochodzi z 1289 roku. Pierwotną budowlę wzniósł najprawdopodobniej ród Lichtenburków – możnowładców kontrolujących w tamtym czasie znaczną część wschodnich Czech. W 1356 roku dobra żlebskie odkupił sam cesarz i król czeski Karol IV, co świadczy o strategicznym znaczeniu tego miejsca. Losy zamku nie zawsze były spokojne: podczas wojen husyckich w 1427 roku warownia została zdobyta i częściowo zniszczona.

Jak zmieniał się wygląd zamku na przestrzeni wieków?

Po zniszczeniach husyckich zamek odbudowano w połowie XV wieku w stylu późnogotyckim z inicjatywy Jana z Vízmburka. Kolejna, znacznie głębsza przemiana nastąpiła w XVI wieku, gdy Václav Chotouchovský z Nebovid przekształcił średniowieczną warownię w czteroskrzydłową renesansową rezydencję z charakterystycznym arkadowym dziedzińcem. W kolejnych stuleciach dobudowano elementy barokowe, w tym ryzality na fasadzie oraz zachodnie skrzydło gospodarcze. Ostateczny, dziś najbardziej rozpoznawalny kształt zamek zawdzięcza jednak XIX-wiecznej romantycznej przebudowie – dodano wówczas blanki, wieże i iglice, a północną elewację ukształtowano w stylu inspirowanym architekturą elżbietańską.

Kto był właścicielem zamku Žleby?

Na przestrzeni wieków zamek zmieniał właścicieli wielokrotnie. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele rodów Hodkovów, Czerninów oraz Trčków – ci ostatni związani z burzliwym okresem wojny trzydziestoletniej. Później majątek przechodził przez ręce rodzin Kaisersteinów i Schönfeldów, by ostatecznie w 1754 roku trafić w posiadanie tyrolskiego rodu Auerspergów, którzy zarządzali zamkiem aż do 1945 roku – najdłużej ze wszystkich właścicieli. To właśnie książę Vincenc Karel Auersperg (1812–1867) wraz z żoną, księżną Wilhelminą, odpowiadają za wspomnianą romantyczną przebudowę, która ukształtowała dzisiejszy wizerunek rezydencji. Po 1945 roku majątek został znacjonalizowany na mocy dekretów prezydenckich i od tego czasu pozostaje własnością państwa czeskiego, zarządzaną przez Narodowy Instytut Zabytków.

Co można dziś zobaczyć w zamku?

Wschodnie skrzydło zamku udostępniono zwiedzającym już pod koniec XIX wieku i od tego czasu pełni funkcję muzealną. We wnętrzach zachowały się bogate kolekcje broni, mebli, skórzanych tapet, obrazów, witraży, rękopisów, ksiąg oraz przedmiotów codziennego użytku dawnych mieszkańców. Ekspozycja pozwala prześledzić zarówno historię rodu Auerspergów, jak i zmieniające się gusta artystyczne kolejnych epok. Zamek otoczony jest rozległym parkiem, typowym dla rezydencji arystokratycznych tego regionu, co czyni go atrakcyjnym celem wycieczek łączących zwiedzanie wnętrz ze spacerem po założeniu ogrodowym.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Žleby? W miejscowości Žleby, w powiecie Kutná Hora, w środkowych Czechach.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zamek? Obecny wygląd to efekt XIX-wiecznej neogotyckiej (romantycznej) przebudowy, choć rdzeń budowli ma korzenie gotyckie i renesansowe.

Kto najdłużej władał zamkiem? Ród Auerspergów, w którego posiadaniu zamek pozostawał od 1754 do 1945 roku.

Czy zamek można zwiedzać? Tak, wschodnie skrzydło udostępniono zwiedzającym już w XIX wieku i funkcjonuje ono jako ekspozycja muzealna do dziś.