Zamek w Strážnicach

Zamek w Strážnicach (czes. zámek Strážnice) to renesansowo-neorenesansowa rezydencja w miejscowości Strážnice w powiecie Hodonín, na południowo-wschodnich Morawach. Stoi na miejscu dawnej strażniczej warowni granicznej, od której miasto wzięło swoją nazwę, a dziś mieści siedzibę instytucji zajmującej się kulturą ludową.

Skąd wzięła się nazwa i pierwotne przeznaczenie zamku?

Nazwa Strážnice pochodzi od czeskiego słowa „strážit” — strzec, pilnować. W tym miejscu, na pograniczu Moraw i Węgier, w średniowieczu funkcjonowała strażnica obserwująca szlaki handlowe i graniczne. Pierwszy gród obronny powstał tu w drugiej połowie XIII wieku jako warowna siedziba typu wodnego, otoczona fosami i podmokłym terenem, co utrudniało ewentualny atak. Od początku XIV wieku majątek przeszedł w ręce rodu panów z Kravařu, którzy uczynili z niego swoją główną siedzibę na tym terenie.

Jak zmieniał się zamek w rękach kolejnych rodów?

Panowie z Kravařu, w obliczu najazdów węgierskich, tureckich i wojsk husyckich, przebudowali warownię w stylu gotyckim i wzmocnili ją systemem fos. Około połowy XV wieku powstało zachodnie skrzydło budowli. Od 1501 roku właścicielami Strážnic byli panowie z Żerotína, którzy dobudowali skrzydło wschodnie oraz łączące je skrzydło północne, ozdobione charakterystycznymi renesansowymi arkadami — to właśnie ten okres nadał zamkowi jego renesansowy rdzeń, czytelny do dziś w układzie dziedzińca. Po klęsce protestantów pod Białą Górą w 1620 roku majątek zmienił właściciela: od 1628 roku posiadał go ród Magnisów, który zarządzał Strážnicami niemal nieprzerwanie aż do 1945 roku.

Co zmienili w zamku Magnisowie?

To właśnie Magnisowie nadali budowli jej dzisiejszy, neorenesansowy wygląd z elementami klasycystycznymi — przebudowa miała miejsce w połowie XIX wieku. Rodzina założyła wówczas rozległy park zamkowy w stylu angielskim oraz wzniosła oranżerie i cieplarnie, w których uprawiano rośliny ozdobne i egzotyczne. Park otaczający zamek do dziś stanowi jedną z atrakcji Strážnic — rośnie w nim między innymi aleja platanowa, należąca do najdłuższych tego typu założeń w Europie Środkowej.

Co dzieje się w zamku obecnie?

Po nacjonalizacji majątku w 1945 roku zamek przeszedł na własność państwa. Obecnie mieści się w nim siedziba Narodowego Instytutu Kultury Ludowej (Národní ústav lidové kultury), instytucji zajmującej się dokumentowaniem, badaniem i promowaniem tradycyjnej kultury ludowej regionu. W zamkowych wnętrzach można zwiedzać ekspozycje poświęcone rzemiosłu, strojom ludowym oraz instrumentom muzycznym używanym niegdyś na Morawach. Strážnice słyną też z dorocznego międzynarodowego festiwalu folklorystycznego, co sprawia, że zamek i jego otoczenie żyją tradycją ludową przez cały rok, nie tylko podczas samej imprezy.

Co warto zobaczyć w okolicy zamku?

Poza samą bryłą zamku i renesansowymi arkadami dziedzińca warto przejść się po zamkowym parku, gdzie oprócz wspomnianej alei platanowej rosną liczne stare drzewa sprowadzone niegdyś przez Magnisów. To spokojne miejsce na spacer, kontrastujące z gwarem, jaki panuje w Strážnicach podczas festiwalu folklorystycznego.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek w Strážnicach? W miejscowości Strážnice, w powiecie Hodonín, na południowo-wschodnich Morawach w Czechach.

Kto zbudował zamek? Pierwotną warownię wzniesiono w XIII wieku, a rozbudowywały ją kolejno rody z Kravařu i z Żerotína, nadając jej gotycki, a potem renesansowy charakter.

Co dziś mieści się w zamku? Narodowy Instytut Kultury Ludowej, z ekspozycjami poświęconymi tradycyjnemu rzemiosłu, strojom i instrumentom muzycznym Moraw.

Czy przy zamku jest park? Tak, rozległy park w stylu angielskim założony przez ród Magnisów w XIX wieku, znany m.in. z długiej alei platanowej.