Zámek Štoky

Zámek Štoky stoi w samym centrum miasteczka Štoky, na skrzyżowaniu dróg prowadzących do Jihlavy, Dobronína i Havlíčkova Brodu, w kraju Vysočina.

Skąd wzięła się ta rezydencja?

Nazwa Štoky pojawia się w źródłach pisanych już w 1278 roku, kiedy okoliczne dobra należały do rodu Lichtenburków. Sam zamek powstał jednak znacznie później, dopiero w 1760 roku. Wzniósł go hrabia Karel Josef z Palmu, który postanowił przenieść swoją rezydencję właśnie tutaj z pobliskiego Střítežu. Barokowa budowla zastąpiła wcześniejszą siedzibę rodową i szybko stała się centrum administracyjnym okolicznych majątków.

Jak wygląda architektura zamku?

Zámek Štoky to jednopiętrowa, trójskrzydłowa budowla w stylu barokowym. Charakterystycznym elementem jest poprzeczny trakt mieszkalny oraz parterowe arkady otwierające się na dziedziniec. Sklepienia w niektórych pomieszczeniach naśladują formy gotyckie, co nadaje wnętrzom nieco starszy, bardziej surowy charakter niż sugerowałaby barokowa bryła całości. Taki zabieg architektoniczny — łączenie nowej, osiemnastowiecznej formy z odwołaniami do dawniejszych stylów — był w tamtym okresie popularny wśród szlacheckich fundatorów, którzy chcieli podkreślić długą historię swojego rodu.

Kto był właścicielem zamku po Palmach?

W 1840 roku majątek trafił w ręce rodu Hohenzollernów, którzy zarządzali nim przez niemal sto lat. Ostatnimi arystokratycznymi właścicielami byli książę Fryderyk oraz rumuński król Karol II. To właśnie oni w 1933 roku przekazali zamek państwu czechosłowackiemu — decyzja, która zamknęła okres szlacheckiej własności i otworzyła nowy rozdział w historii obiektu.

Co dzieje się w zamku dzisiaj?

Już w 1935 roku budynek przekazano Spółdzielni Leśnej Štoky (Lesní družstvo Štoky), która zajęła się zarządzaniem okolicznymi lasami. Po nacjonalizacji w 1959 roku spółdzielnia została rozwiązana, jednak w styczniu 1996 roku, już w nowych realiach gospodarczych, wznowiła działalność. Obecnie zamek i związane z nim grunty leśne administruje spółka Lesprojekt Východní Čechy, kontynuując tradycję gospodarki leśnej sięgającą lat 30. XX wieku. Dzięki temu Zámek Štoky pozostaje żywym obiektem użytkowym, a nie jedynie muzealną atrakcją — co czyni go interesującym przykładem adaptacji rezydencji szlacheckiej do współczesnych funkcji administracyjnych.

Dlaczego warto zatrzymać się w Štokach?

Zamek leży na trasie między Jihlavą a Havlíčkovým Brodem, więc łatwo włączyć go do dłuższej wycieczki po regionie Vysočina. To miejsce, gdzie barokowa architektura spotyka się z historią leśnictwa i lokalnej administracji — rzadkie połączenie, które pokazuje, jak dawne rezydencje szlacheckie znajdowały nowe zastosowanie w XX wieku, unikając losu popadających w ruinę pałaców.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Zámek Štoky? Budynek wzniesiono w 1760 roku z inicjatywy hrabiego Karela Josefa z Palmu, choć sama miejscowość Štoky jest wzmiankowana w źródłach już od 1278 roku.

W jakim stylu zbudowano zamek? To barokowa, jednopiętrowa, trójskrzydłowa rezydencja z parterowymi arkadami na dziedzińcu i sklepieniami nawiązującymi do form gotyckich.

Czy zamek można zwiedzać? Obiekt pełni obecnie funkcje administracyjne związane z gospodarką leśną (Lesprojekt Východní Čechy) i nie jest typową atrakcją turystyczną otwartą na stałe dla zwiedzających.

Kto był ostatnim szlacheckim właścicielem zamku? Byli to książę Fryderyk Hohenzollern oraz rumuński król Karol II, którzy w 1933 roku przekazali zamek państwu czechosłowackiemu.