Památník královské přísahy w Igławie

Památník královské přísahy (Pomnik Królewskiej Przysięgi) to niewielki, ale historycznie ważny zabytek w Igławie, stojący na lewym brzegu rzeki Igławy przy Pražskim moście, na terenie zwanym Královská louka (Łąka Królewska). Upamiętnia wydarzenie sprzed pięciu wieków — moment, w którym nowy król Czech złożył uroczystą przysięgę stanom czeskim tuż przy granicy czesko-morawskiej. Pomnik jest wpisany na listę nieruchomych zabytków kultury.

Jakie wydarzenie upamiętnia pomnik?

30 stycznia 1527 roku właśnie w tym miejscu, na dawnej Císařskiej louce (Łące Cesarskiej) przy Długim Moście na granicy Czech i Moraw, nowo wybrany król Czech Ferdynand I Habsburg wkroczył na ziemię Królestwa Czeskiego i złożył uroczystą przysięgę wobec czeskich szlachciców i rycerzy. Zobowiązał się w niej zachować wolności i przywileje zarówno stanu szlacheckiego, jak i całego Królestwa Czeskiego. Był to formalny akt powitania nowego władcy przez czeskie elity, odbywający się dokładnie na linii oddzielającej Czechy od Moraw — stąd wyjątkowe, symboliczne znaczenie tego miejsca dla historii regionu.

Kiedy i przez kogo powstał pomnik?

Sam pomnik nie pochodzi z 1527 roku, lecz powstał dopiero w 1565 roku, a więc niemal cztery dekady po samej przysiędze. Ufundowali go przedstawiciele miasta Igławy, którzy chcieli trwale zaznaczyć miejsce tak istotnego wydarzenia. Autorem dzieła był kamieniarz Štěpán Tettelmayer — postać dziś słabo znana historykom sztuki, ale to właśnie jego praca przetrwała do naszych czasów jako świadectwo XVI-wiecznego rzemiosła kamieniarskiego w regionie Wysoczyzny.

Jak wygląda pomnik i z czego został wykonany?

Konstrukcja ma około 3,5 metra wysokości i 2 metry szerokości, co czyni ją niewielkim, kameralnym obiektem raczej do uważnego oglądania niż monumentalnym pomnikiem widocznym z daleka. Wykonano ją z granitu i piaskowca, posadowionych na ceglanym fundamencie — połączenie typowe dla ówczesnego lokalnego budownictwa. Górną część zamyka daszkowe przykrycie, pod którym umieszczono gzyms zdobiony dwiema cesarskimi koronami, a między nimi cesarskie jabłko (globus cruciger) — symbol władzy monarszej. W niższej partii, we wnęce flankowanej bocznymi kolumienkami kamiennymi, umieszczono herby: cesarski, czeski, węgierski i austriacki, a także łańcuch Orderu Złotego Runa — odznaczenie ściśle związane z dynastią Habsburgów, do której należał Ferdynand I.

Dlaczego okolica nazywa się Královský vršek?

Wydarzenie z 1527 roku i sam pomnik odcisnęły trwały ślad w lokalnej toponimii. Wzniesienie oraz ulica biegnąca nad rzeką, w pobliżu miejsca przysięgi, otrzymały nazwę Královský vršek, czyli Królewskie Wzgórze. Nazwa ta funkcjonuje do dziś i przypomina mieszkańcom oraz turystom o królewskim rodowodzie tego niepozornego zakątka miasta.

Dlaczego warto zobaczyć to miejsce?

Památník královské přísahy to rzadki przykład pomnika upamiętniającego konkretny akt polityczny — złożenie przysięgi królewskiej — a nie osobę czy bitwę. Dla odwiedzających Igławę to okazja, by zobaczyć skromny, ale bogato zdobiony zabytek kamieniarski sprzed niemal 460 lat, jednocześnie poznając fragment historii przejęcia władzy przez Habsburgów w Czechach. Lokalizacja nad rzeką Igławą, w pobliżu Pražskiego mostu, sprawia, że pomnik łatwo włączyć do spaceru po historycznej części miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi Památník královské přísahy? Na lewym brzegu rzeki Igławy, przy Pražskim moście, na terenie zwanym Královská louka (dawna Císařská louka), niedaleko granicy czesko-morawskiej.

Jakie wydarzenie upamiętnia pomnik? Uroczystą przysięgę króla Czech Ferdynanda I Habsburga złożoną czeskim stanom 30 stycznia 1527 roku, w której zobowiązał się zachować ich wolności i przywileje.

Kiedy powstał sam pomnik? W 1565 roku, prawie 40 lat po wydarzeniu, które upamiętnia.

Kto zaprojektował i wykonał pomnik? Kamieniarz Štěpán Tettelmayer.

Z jakich materiałów zbudowano pomnik i jakie ma wymiary? Z granitu i piaskowca na ceglanym fundamencie, ma około 3,5 m wysokości i 2 m szerokości.

Jakie herby i symbole zdobią pomnik? Herby cesarski, czeski, węgierski i austriacki, dwie cesarskie korony z jabłkiem cesarskim między nimi oraz łańcuch Orderu Złotego Runa.

Skąd wzięła się nazwa Královský vršek? Od królewskiej przysięgi z 1527 roku — nazwano tak wzniesienie i ulicę w pobliżu miejsca tego wydarzenia.