Zámek Komořany

Zámek Komořany to barokowa przebudowa średniowiecznej strażnicy, stojąca w Komořanach — dawnej wsi, dziś części Pragi 12 na południu miasta.

Skąd wzięła się osada Komořany?

Miejscowość wzmiankowano już w 1088 roku pod nazwą Comoraz, jako własność kapituły wyszehradzkiej. Nazwa pochodzi od słowa "komora" — w znaczeniu majątku, czynszu lub dochodu należącego do władcy albo szlachcica, na którym gospodarowali mieszkańcy wsi. Przez kolejne stulecia Komořany zmieniały właścicieli: były w rękach króla Wacława II, później scholastyka Dobeše, następnie klasztoru na Zbraslavi, a w XV wieku samego Jerzego z Poděbrad.

Kiedy powstała warownia, z której wyrósł zamek?

Zanim na tym miejscu stanął zamek, stała tu tvrz — niewielka średniowieczna strażnica. Gdy w 1589 roku miejscowy podsędek Václav Šturma z Hyršfeldu kupował Komořany, w umowie kupna wyraźnie wymieniono istniejącą tu tvrz. Obiekt ten stał się później podstawą do dalszej przebudowy w duchu barokowym.

Jak tvrz zmieniła się w zamek?

Właściwy zámek Komořany powstał w 1742 roku w wyniku barokowej przebudowy starej strażnicy. Nowa budowla służyła jako letnia rezydencja opatów klasztoru zbraslavskiego, do którego Komořany wówczas należały. Data ta wiąże się też z jednym z ważniejszych epizodów w historii budynku — 2 lipca 1742 roku w zamku odbyły się rokowania podczas oblężenia Pragi w czasie wojny o sukcesję austriacką. Po jednej stronie stołu siedział francuski marszałek Belle-Isle wraz z bawarskim księciem, po drugiej hrabia Königsegg i książę Esterházy, reprezentujący cesarzową Marię Teresę. Francuski dowódca zabiegał o swobodne wycofanie wojsk okrążonych w Pradze, jednak negocjacje zakończyły się bez porozumienia.

Co działo się z zamkiem po zniesieniu klasztoru?

W 1785 roku klasztor zbraslavski został zniesiony, a Komořany przeszły na własność funduszu religijnego. Fundusz zarządzał majątkiem przez czterdzieści lat, po czym sprzedał dwór, zamek i owczarnię księciu Fryderykowi Oettingen-Wallersteinowi. Zamek pozostawał więc w rękach kolejnych właścicieli świeckich, tracąc powiązanie z pierwotną funkcją rezydencji zakonnej.

Jak zamek wyglądał na początku XX wieku?

Na przełomie XIX i XX wieku właścicielem zamku stał się inżynier Karel Schulz, założyciel Modřanských strojíren — zakładów maszynowych w praskich Modřanach. Schulz przeprowadził stosunkowo proste prace budowlane: nadbudował jedno ze skrzydeł o dodatkowe piętro oraz zaadaptował wieżę zamkową na potrzeby wodociągu, umieszczając w niej zbiornik wody. Były to zmiany funkcjonalne, typowe dla epoki przemysłowej, gdy podmiejskie rezydencje coraz częściej służyły celom gospodarczym.

Co stało się z zamkiem po śmierci Karela Schulza?

Karel Schulz zmarł w 1932 roku, a zamek przeszedł na własność państwa. Od tego momentu budynek zaczął pełnić funkcje instytucjonalne, oddalając się od swojej rezydencjalnej przeszłości.

Kto dziś korzysta z budynku zamku?

Od 1954 roku w budynku dawnego zámku Komořany ma swoją siedzibę Český hydrometeorologický ústav — Czeski Instytut Hydrometeorologiczny. To właśnie ta instytucja użytkuje obiekt od siedemdziesięciu lat, co sprawia, że zamek nie jest dostępny do zwiedzania w typowej, turystycznej formie — funkcjonuje jako budynek biurowo-badawczy.

Gdzie dokładnie leży Komořany?

Komořany to dziś część katastralna miejskiej dzielnicy Praha 12, położona w południowej części Pragi. Dawna wieś wtopiła się w strukturę miasta, zachowując jednak własną nazwę i tożsamość związaną z historią zamku oraz doliną Wełtawy w tej części miasta.

Najczęstsze pytania

Czy zámek Komořany można zwiedzać? Budynek od 1954 roku zajmuje Czeski Instytut Hydrometeorologiczny, więc nie jest to obiekt turystyczny w klasycznym sensie — nie ma tu regularnych zwiedzań wnętrz.

Kiedy powstał zamek? Obecna, barokowa forma zamku pochodzi z 1742 roku, kiedy przebudowano istniejącą wcześniej średniowieczną strażnicę (tvrz), wzmiankowaną już w 1589 roku.

Jakie ważne wydarzenie historyczne wiąże się z zamkiem? 2 lipca 1742 roku w zamku prowadzono rokowania podczas oblężenia Pragi między stroną francusko-bawarską a przedstawicielami Marii Teresy — negocjacje nie przyniosły porozumienia.

Kto był ostatnim prywatnym właścicielem zamku? Inżynier Karel Schulz, założyciel zakładów Modřanské strojírny, właściciel na początku XX wieku, po którego śmierci w 1932 roku zamek przeszedł na własność państwa.