Dolní Břežany Castle

Zamek w Dolních Břežanech stoi w Lhotě, niewielkiej miejscowości będącej częścią gminy Dolní Břežany w powiecie Praha-západ, kilkanaście kilometrów na południe od Pragi. To renesansowa rezydencja wyrosła z gotyckiej warowni, która przez stulecia zmieniała właścicieli, funkcję i wygląd.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Pierwsza pisemna wzmianka o warowni w Břežanach pochodzi z 1332 roku — była to wówczas typowa średniowieczna tvrz, czyli niewielki obronny dwór. Miejsce wielokrotnie zmieniało właścicieli w kolejnych dwóch stuleciach. Od 1527 roku majątek należał do Jana starszego z Valdštejna, który w 1546 roku sprzedał go swojemu szwagrowi, Jetřichowi Špetlowi z Janovic i Prudic. Jego spadkobiercy — Burián, Karel oraz niepełnoletni Jan — odsprzedali dobra w 1573 roku Jiříkowi Voděradskiemu z Hrušova.

Kiedy warownia zmieniła się w zamek?

Przełom nastąpił pod koniec XVI wieku. W 1585 roku majątek odziedziczyła Magdalena Voděradská z Hrušova, córka poprzedniego właściciela. Rok później wyszła za mąż za Krištofa Želínskiego ze Sebuzína, wówczas wicekanclerza Królestwa Czeskiego. To właśnie za jego rządów, około 1600 roku, dawna tvrz została przebudowana na renesansowy zamek — czteroskrzydłowy budynek zamknięty wokół kwadratowego dworu, z wysuniętą, graniastą wieżą w zachodniej fasadzie. Ten układ przestrzenny, mimo późniejszych przebudów, pozostał rozpoznawalny do dziś.

Co działo się z majątkiem w kolejnych wiekach?

W 1627 roku dobra przeszły w ręce Pavla Michny z Vacínova, przedstawiciela rodu, który w XVII wieku zbudował w Czechach spore latyfundium. W 1715 roku całe panowanie břežańskie, wraz z sąsiednią Lhotą, zostało scalone jako jeden majątek pod nowym właścicielem — od tego momentu losy zamku i wsi, w której dziś się on znajduje, są ze sobą trwale powiązane administracyjnie.

Co zmieniło się w nowszej historii?

W 1886 roku do zamku dobudowano kaplicę w stylu pseudoromańskim — element, który wyraźnie odróżnia bryłę od pierwotnej, renesansowej kompozycji i świadczy o kolejnej fali przebudów w XIX wieku, typowej dla wielu czeskich rezydencji szlacheckich tego okresu. Po 1948 roku majątek, jak większość podobnych obiektów w Czechosłowacji, utracił swoją historyczną funkcję rezydencjonalną. Po przemianach 1989 roku zamek został zwrócony arcybiskupstwu, co wskazuje na jego wcześniejsze powiązania z majątkiem kościelnym. Od 2015 roku obiekt jest przebudowywany z przeznaczeniem na hotel.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Ze względu na trwającą przebudowę na obiekt hotelowy, zamek w Dolních Břežanech nie funkcjonuje jak klasyczna, ogólnodostępna atrakcja turystyczna z regularnymi godzinami zwiedzania — to prywatna inwestycja w toku. Warto natomiast zwrócić uwagę na czteroskrzydłowy układ budynku wokół dziedzińca, charakterystyczną wieżę w zachodniej fasadzie oraz XIX-wieczną kaplicę, które razem pokazują ponad czterysta lat przebudów — od średniowiecznej tvrzy, przez renesansową rezydencję, po XIX-wieczne uzupełnienia.

Najczęstsze pytania

Czy Lhota to samodzielna miejscowość? Nie — to część gminy Dolní Břežany, z którą majątek zamkowy był formalnie związany już od 1715 roku.

Jaki styl reprezentuje zamek? Bryła ma rodowód renesansowy (przebudowa około 1600 roku) z późniejszą barokową i XIX-wieczną warstwą, widoczną zwłaszcza w kaplicy z 1886 roku.

Czy da się zwiedzić wnętrza? Obiekt jest obecnie przebudowywany na hotel, więc dostęp dla zwiedzających jest ograniczony do czasu zakończenia inwestycji.

Kto był pierwszym znanym właścicielem? Najstarsza znana wzmianka o warowni w tym miejscu pochodzi z 1332 roku, choć imię pierwszego właściciela z tego okresu nie jest znane ze źródeł.