Zámek Čelina

Zámek Čelina to niewielki, kameralny pałac w tej samej wsi Čelina koło Borotic, w powiecie Příbram, w kraju środkowoczeskim. To miejsce bez rozgłosu wielkich zamków turystycznych, ale z długą, udokumentowaną historią sięgającą średniowiecza i wciąż żywą funkcją — dziś to prywatna rezydencja i siedziba rodzinnego gospodarstwa rolnego.

Gdzie dokładnie leży zamek?

Čelina to mała miejscowość w środkowych Czechach, w sąsiedztwie Borotic, w powiecie Příbram. Okolica ma charakter typowo wiejski — pofałdowany krajobraz, niewielkie miejscowości, brak dużego ruchu turystycznego. To atut dla osób szukających spokojnego punktu na trasie po zamkach i dworach środkowych Czech, z dala od tłumów.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Najstarsza wzmianka pisemna o majątku Čelina pochodzi z 1336 roku. Wieś należała wówczas do dóbr królewskiego zamku Kamýk, a w dokumencie z 28 grudnia 1336 roku król Jan Lucemburski nadał posiadłości Čelina status majątku wolnego. Od tego momentu Čelina zaczęła funkcjonować jako samodzielny ośrodek gospodarczy, niezależny od zamku macierzystego.

Kto zbudował dzisiejszy pałac i jak zmieniał właścicieli?

Obecny, barokowy w swojej pierwotnej formie pałac powstał staraniem rodu Machtów z Löwenmachtu, którzy przejęli majątek w XVIII wieku. Później posiadłość zmieniała właścicieli kilkukrotnie: w 1787 roku należała do Jana z Unwerthu, w 1820 roku przeszła w ręce rodu Kučerów. Budynek uległ zniszczeniu w pożarze, po którym w 1831 roku odbudowano go w stylu klasycystycznym — w takiej formie zachował się do dziś jako piętrowy dwór z dachem mansardowym.

W 1893 roku majątek kupił Gustav Adámek, dyrektor praskiej Miejskiej Kasy Oszczędności. Po 1950 roku, w okresie kolektywizacji, budynek przejęło państwowe gospodarstwo rolne w Dobříšu i wykorzystywało go jako mieszkania dla pracowników. Dopiero w 1992 roku, w ramach restytucji majątku, pałac wrócił do rodziny — otrzymali go wnuki Gustava Adámka, Otakar Adámek i Eugenia Vychodilová.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Największą osobliwością zespołu pałacowego jest ośmioboczna barokowa kaplica pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, wzniesiona w latach 1726–1727. Jej projekt przypisywany jest kręgowi architekta Jana Blažeja Santiniego-Aichla, a prace budowlane prowadził Jakub Spinetti z Příbrami. Kaplica, z charakterystycznym sześciobocznym wnętrzem, jest dziś odrębnie chronionym zabytkiem kultury — to ona, obok samego pałacu, przyciąga miłośników architektury sakralnej i baroku czeskiego.

Czy zamek można dziś zwiedzać?

Zámek Čelina nie jest zamkiem-muzeum w klasycznym sensie. Od czasu restytucji w latach 90. XX wieku pełni funkcję prywatnej rezydencji właścicieli oraz siedziby ich gospodarstwa rolnego, znanego jako Statek Adámek. Miejsce bywa udostępniane zwiedzającym przy okazji wydarzeń związanych z gospodarstwem — to formuła bliższa agroturystyce niż typowemu zwiedzaniu zamku z przewodnikiem.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zámek Čelina? We wsi Čelina koło Borotic, w powiecie Příbram, w kraju środkowoczeskim, w spokojnej, wiejskiej okolicy z dala od głównych szlaków turystycznych.

Kiedy powstał obecny pałac? Barokowy dwór wzniósł w XVIII wieku ród Machtów z Löwenmachtu; po pożarze odbudowano go w 1831 roku w stylu klasycystycznym.

Co jest największą atrakcją zespołu pałacowego? Ośmioboczna kaplica św. Jana Nepomucena z lat 1726–1727, związana z kręgiem architekta Jana Blažeja Santiniego.

Kto jest właścicielem zamku dzisiaj? Od restytucji w 1992 roku pałac należy do potomków Gustava Adámka, który kupił majątek w 1893 roku; obecnie to siedziba rodzinnego gospodarstwa Statek Adámek.

Czy to miejsce jest ogólnodostępne dla turystów? Nie jest to standardowy zamek-muzeum — to prywatna rezydencja i gospodarstwo rolne, dostępne raczej przy okazjonalnych wydarzeniach niż w formie codziennego zwiedzania.