Zámek Nalžovice

Zámek Nalžovice to barokowy pałac stojący w centrum wsi Nalžovice na Sedlčansku, w powiecie Příbram, w kraju środkowoczeskim. Choć osada jest wzmiankowana już w XIV wieku, sam zamek to dzieło znacznie późniejsze – a jego dzieje kończą się dziś zaskakująco daleko od typowej turystycznej pocztówki, bo budynek od dekad służy jako placówka opieki społecznej.

Skąd wzięła się nazwa i najstarsza historia miejscowości?

Nalžovice pojawiają się w źródłach po raz pierwszy w 1364 roku, gdy wieś należała do niejakiego Viléma z Nalžejovic. Jego następcy mieli wznieść w osadzie warowną siedzibę typu tvrz, jednak ta wzmiankowana jest wprost dopiero w 1545 roku – w tym czasie wieś wchodziła w skład majątku Červený Hrádek. Przez kolejne stulecie Nalžovice pozostawały więc częścią większego dominium, a nie samodzielną posiadłością.

Kiedy powstał obecny zamek?

Samodzielnym majątkiem Nalžovice stały się dopiero w drugiej połowie XVII wieku, gdy kupił je Jan Kryštof Koppl z Adlersberku. To za jego czasów albo za kolejnego właściciela, Mikuláša Franchimonta z Frankenthalu, wzniesiono nowy, barokowy zamek w miejscu dawnej tvrzy. Syn Mikuláša, Antonín Alexander, dobudował do niego zamkową kaplicę – element, który podkreślał reprezentacyjny charakter rezydencji.

Jak zmieniali się właściciele w XVIII i XIX wieku?

Po śmierci Antonína Alexandra w 1709 roku majątek odziedziczyła jego siostra Josefína, zamężna Koňasová z Vydří, która z kolei zapisała Nalžovice krewnemu, Janu Václavovi Alsterlowi z Astfeldu. Za jego rządów zamek był dalej rozbudowywany, co wiązano z jego awansem do stanu baronów w 1756 roku. Po śmierci Alsterla w 1799 roku córka Jindřiška sprzedała posiadłość rodzinie Hruškovských z Hruškova. Później właściciele zmieniali się dość często, aż do 1948 roku, a w pewnym momencie zamek trafił także w ręce rodu Schwarzenbergów.

Co wydarzyło się w zamku podczas drugiej wojny światowej?

Najciemniejszy rozdział historii Nalžovic przypada na czas nazistowskiej okupacji. Zamek stał się wówczas siedzibą sztabu wojskowego odpowiedzialnego za wysiedlenia na terenie Sedlčanska, a także siedzibą najwyższego sądu SS dla Europy. Osoby skazane przez ten trybunał na karę śmierci przez rozstrzelanie tracono pod murem zamkowego parku – fakt, który do dziś wpisuje się w mroczną pamięć tego miejsca.

Czym jest zamek dzisiaj?

Po wojnie majątek Schwarzenbergów skonfiskowało państwo, urządzając w zamku najpierw dom starców. Od 1986 roku budynek pełni funkcję ośrodka opieki społecznej dla dziewcząt z niepełnosprawnością intelektualną i pozostaje nim do dziś. Oznacza to, że Zámek Nalžovice nie jest ogólnodostępną atrakcją turystyczną w klasycznym sensie – to wciąż czynna placówka, a zwiedzanie wnętrz nie jest częścią jego bieżącej funkcji.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Zámek Nalžovice? W centrum wsi Nalžovice w powiecie Příbram, w kraju środkowoczeskim, na terenie historycznego regionu Sedlčansko.

Kiedy zbudowano obecny zamek? Barokowy zamek powstał w miejscu wcześniejszej tvrzy w drugiej połowie XVII wieku, za czasów Jana Kryštofa Koppla z Adlersberku lub jego następcy Mikuláša Franchimonta z Frankenthalu.

Kto był właścicielem zamku w XX wieku? Przed konfiskatą przez powojenne państwo czechosłowackie majątek należał między innymi do rodu Schwarzenbergów.

Jaką rolę odegrał zamek podczas II wojny światowej? Służył jako siedziba niemieckiego sztabu wojskowego oraz najwyższego sądu SS dla Europy; skazani na śmierć byli rozstrzeliwani przy murze zamkowego parku.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Nie – od 1986 roku mieści się w nim ośrodek opieki społecznej dla dziewcząt z niepełnosprawnością intelektualną, więc obiekt pełni funkcję zamkniętej placówki, a nie atrakcji turystycznej.