Kňovice Castle

Zamek w Kňovicach to niewielka szlachecka rezydencja w wsi Kňovice, w powiecie Příbram, w środkowoczeskim regionie Czech. Choć dziś budynek jest własnością prywatną i niedostępny do zwiedzania wewnątrz, jego historia sięga XIV wieku i obejmuje losy kilku ważnych czeskich rodów oraz jedną z ciekawszych postaci czeskiej medycyny.

Jak dotrzeć?

Kňovice leżą w środkowych Czechach, niedaleko miasta Příbram, znanego górniczego ośrodka regionu. Wieś jest niewielka i najlepiej dojechać do niej samochodem — z Pribramia to kilkanaście minut jazdy lokalnymi drogami przez okoliczne pola i lasy. Osoby podróżujące bez samochodu mogą skorzystać z autobusów regionalnych kursujących w kierunku mniejszych miejscowości powiatu, jednak rozkłady bywają rzadkie, więc warto sprawdzić je wcześniej. Praga jest oddalona o około godzinę jazdy samochodem, co czyni Kňovice dobrym celem na wycieczkę jednodniową dla osób zatrzymujących się w stolicy.

Co warto wiedzieć o historii?

Pierwsza pisemna wzmianka o Kňovicach pochodzi z dokumentu praskich joannitów z 29 maja 1333 roku, w którym szlachcic z Kňovic występuje jako jeden z trzech poręczycieli transakcji wymiany majątku. W tamtym czasie istniała tu obronna dworska siedziba (tvrz) wraz z dworem, zagrodami chłopskimi oraz domami rzemieślników i służby szlacheckiej.

Właściciele Kňovic zmieniali się przez kolejne stulecia dość często. W 1542 roku Léva Zrucký z Chřenovic sprzedał majątek Přibíkowi Břízskiemu z Břízy, który przyłączył go do swojego majątku Osečeny — od tego momentu opuszczona tvrz zaczęła podupadać i z czasem obrócila się w ruinę.

Przełom nastąpił w pierwszej ćwierci XVII wieku, gdy Adam Felix Vojkovský, mąż Ludmily, córki słynnego budowniczego stawów Jakuba Krčína, wzniósł na miejscu starej twierdzy pierwszy murowany dom. Po bitwie na Białej Górze w 1620 roku Vojkovský — jako przedstawiciel szlachty niekatolickiej — musiał opuścić Czechy i wyjechać na wygnanie, co było typowym losem wielu protestanckich rodów tego okresu.

Kolejny ważny rozdział otworzył się w 1895 roku, gdy zamek kupił profesor MUDr. Emerich Maixner, wybitny czeski internista i lekarz, znany też jako redaktor naczelny wielkiej czeskiej encyklopedii Ottův slovník naučný w latach 1878–1897. Rodzina Maixnerów władała majątkiem do 1948 roku, kiedy po komunistycznym przewrocie lutowym budynek został skonfiskowany. Przez kolejne dekady mieściła się w nim siedziba miejscowego komitetu narodowego (odpowiednika ówczesnej administracji gminnej). Po 1989 roku obiekt przeszedł w ręce prywatnego właściciela i pozostaje w rękach prywatnych do dziś.

Co można zobaczyć na miejscu?

Zamek w Kňovicach jest wpisany na listę czeskich zabytków kultury (kulturní památka), co potwierdza jego wartość historyczną, ale ze względu na status własności prywatnej wnętrza nie są dostępne dla turystów. Zwiedzanie ogranicza się więc do spojrzenia na budynek i najbliższe otoczenie z zewnątrz, w trakcie spokojnego spacer po wsi. To dobra okazja, by poczuć atmosferę małej środkowoczeskiej osady i zobaczyć, jak wygląda skromna, ale historycznie bogata rezydencja szlachecka, przekształcona z dawnej średniowiecznej tvrzy.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na wizytę jest okres od wiosny do jesieni, gdy dni są dłuższe i cieplejsze, a okoliczne pola i lasy prezentują się najbardziej malowniczo. Ze względu na brak infrastruktury turystycznej na miejscu — brak kawiarni czy punktu informacji — warto zaplanować wizytę jako część dłuższej trasy po powiecie Příbram, łącząc ją na przykład z innymi zabytkami regionu.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Kňovicach można zwiedzać wewnątrz? Nie. Obiekt jest własnością prywatną od 1989 roku i wnętrza nie są otwarte dla odwiedzających.

Jak stara jest historia Kňovic? Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1333 roku, a pierwotna obronna siedziba (tvrz) istniała tu już w średniowieczu, zanim w XVII wieku zastąpił ją murowany dom.

Kto był najbardziej znanym właścicielem zamku? Prof. MUDr. Emerich Maixner, czeski internista i redaktor naczelny encyklopedii Ottův slovník naučný, który kupił majątek w 1895 roku.

Czy warto dojechać do Kňovic tylko dla zamku? Sam budynek obejrzeć można jedynie z zewnątrz, dlatego najlepiej połączyć wizytę z innymi atrakcjami powiatu Příbram, np. w ramach wycieczki samochodowej po regionie.