Zámeček Moštěnice

Zámeček Moštěnice to opuszczona barokowa siedziba szlachecka stojąca przy drodze między Kostelcem a Vřesovicami, na terytorium wsi Hýsly na Morawach. To ostatni fizyczny świadek istnienia dawnej osady i majątku Moštěnice, który zniknął z mapy już w XVII wieku – dziś mieszkańcy Hýsel tym samym imieniem nazywają po prostu oddaloną część swojej wsi, gdzie stoi budynek.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Pierwsza pisemna wzmianka o Moštěnicach pochodzi z 1353 roku – wtedy Lutold z Moštěnice sprzedał tutejszy dwór z trzema domami Janowi z Blišic i Gertrudzie z Chválkovic. Na początku XV wieku Pardus ze Žeranovic wzniósł w tym miejscu gotycką wieżę obronną, która stała się jądrem późniejszej rezydencji. Wieża pełniła funkcję strażnicy i punktu oporu na spornym pograniczu morawskich posiadłości.

Dlaczego wieś Moštěnice zniknęła, a zamek został?

Losy osady i zamku rozminęły się w czasie wojny trzydziestoletniej. W 1637 roku wieża została splądrowana i spalona, ale zamiast ją opuścić, nowi właściciele – ród Petřvaldských z Petřvaldu – na przełomie XVII i XVIII wieku przebudowali ruinę w prostokątny, jednopiętrowy barokowy zameczek z ogrodem. Sama wieś Moštěnice nie miała już tyle szczęścia: zdewastowana w latach 1618–1638, nigdy nie została odbudowana, a ostatnich mieszkańców dobiła epidemia moru w latach 1678–1681. Od tego czasu nazwa Moštěnice odnosi się już tylko do zamku i otaczających go terenów.

Kto władał zamkiem przez wieki?

Majątek zmieniał właścicieli wielokrotnie. Od 1637 roku należał do rodu Forgáčów, w latach 1684–1763 wrócił do Petřvaldských, później przeszedł do Jana z Kühnburgu, a do 1784 roku był w rękach rodziny Löwenfeldów. W 1854 roku spadkobiercy sprzedali Moštěnice Vilémowi z Reichenbachu, a od 1917 roku majątek należał do producenta cukru z Jelčan. Po 1945 roku budynek przeszedł na własność gminy Hýsly – służył wtedy jako szkoła, internat i biura miejscowego spółdzielczego gospodarstwa rolnego.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Zameczek stoi opuszczony i systematycznie się rozpada – prostokątny, jednopiętrowy budynek nakryty jest namiotowym dachem, a jego stan techniczny jest na tyle zły, że obiekt jest niedostępny dla turystów z zewnątrz. Zachowały się jednak ślady dawnego wystroju wnętrz: kasetonowy strop w jednej z sal, zdobione drzwi oraz ostatni z pierwotnych kaflowych pieców. Wokół budynku rozciąga się zapuszczony, prostokątny park z kilkudziesięcioma drzewami. Jego największą atrakcją jest potężny, około 250-letni jesion o wysokości blisko 32 metrów i obwodzie pnia 311 centymetrów – drzewo to jest chronione jako pomnik przyrody i stoi w rogu skrzyżowania przy dawnym majątku.

Jak dotrzeć do zamku w Hýslech?

Zameczek Moštěnice leży przy drodze łączącej Kostelec z Vřesovicami, w bezpośredniej bliskości Hýsel, więc najłatwiej dojechać samochodem lub rowerem od strony jednej z tych wsi. Ze względu na zły stan techniczny obiektu warto ograniczyć się do oglądania go z zewnątrz i podziwiania okazałego jesionu w parku – to bezpieczny i satysfakcjonujący sposób na krótki przystanek podczas wycieczki po regionie.

Najczęstsze pytania

Czy do zamku Moštěnice można wejść? Nie – budynek jest w bardzo złym stanie technicznym i pozostaje niedostępny dla zwiedzających. Można go obejrzeć jedynie z zewnątrz.

Dlaczego wieś Moštěnice nie istnieje, a nazwa wciąż funkcjonuje? Osada została zniszczona w czasie wojny trzydziestoletniej i dobita epidemią moru w latach 1678–1681, nigdy jej nie odbudowano. Nazwa przetrwała jednak jako określenie części wsi Hýsly, gdzie stoi zameczek.

Co jest największą atrakcją przyrodniczą tego miejsca? Około 250-letni jesion w parku przy zameczku, o wysokości blisko 32 metrów, chroniony jako pomnik przyrody.

Jak zamek wykorzystywano po drugiej wojnie światowej? Po 1945 roku, gdy przeszedł na własność gminy Hýsly, służył jako szkoła, internat, a następnie biura lokalnego spółdzielczego gospodarstwa rolnego.