Zámek Zákupy

Zámek Zákupy to rozległa rezydencja w miasteczku Zákupy w kraju libereckim, osiem kilometrów na wschód od České Lípy, znana przede wszystkim jako letnia siedziba cesarza Ferdynanda I Habsburga po jego abdykacji. Choć z zewnątrz przypomina dziś elegancki, XIX-wieczny pałac w stylu drugiego rokoka, jego historia zaczyna się kilkaset lat wcześniej, od gotyckiej warowni strzegącej pogranicza.

Skąd wzięła się rezydencja w Zákupach?

Na miejscu dzisiejszego zamku stała w XIV wieku gotycka warownia. Od 1365 roku włada nią ród Vartenberků, który utrzymuje Zákupy aż do drugiej połowy XV wieku. Później majątek przechodzi w ręce Berków z Dubé. Przez kolejne stulecia posiadłość wielokrotnie zmienia właścicieli i stopniowo traci czysto obronny charakter, zamieniając się w rezydencję szlachecką — fundament, na którym w XIX wieku powstanie cesarska letnia siedziba.

Dlaczego zamek trafił w ręce Habsburgów?

Na początku XIX wieku, po upadku Napoleona, majątek w Zákupach planowano przeznaczyć jako przyszłą siedzibę dla Orlíka — syna Marii Ludwiki, córki cesarza Franciszka I i byłej żony Napoleona. Orlík zmarł jednak na gruźlicę, zanim zdążył zamieszkać w Zákupach. Gdy w 1847 roku umarła sama Maria Ludwika, jej włoskie posiadłości w Lukce przeszły na Toskanię, a Zákupy wraz z pozostałymi dobrami trafiły na własność cesarza Austrii Ferdynanda I.

Jak Ferdynand I zmienił Zákupy w swoją letnią rezydencję?

Rok po objęciu Zákup, w 1848 roku, Ferdynand I abdykował z tronu cesarskiego, zachowując tytuł. Zdecydował się wówczas uczynić Zákupy swoją stałą letnią siedzibą. Dawna warownia została kosztownie przebudowana i unowocześniona w modnym wtedy stylu drugiego rokoka, zyskując wygodne, reprezentacyjne wnętrza godne dawnego monarchy. Od początku lat 50. XIX wieku aż do swojej śmierci w 1875 roku Ferdynand spędzał w Zákupach niemal każde lato, czyniąc z niewielkiego miasteczka miejsce ważne dla historii dynastii habsburskiej.

Jakie inne wydarzenie związane z Habsburgami rozegrało się w zamku?

Zákupy zapisały się w historii rodu Habsburgów jeszcze raz — to właśnie tutaj następca tronu, arcyksiążę Franciszek Ferdynand d'Este, poślubił hrabinę Zofię Chotek. Ten ślub, zawarty poza dworem wiedeńskim ze względu na niearystokratyczne pochodzenie panny młodej, dodatkowo umocnił pozycję Zákup jako miejsca istotnego dla rodziny cesarskiej, mimo że sama para była później znana głównie z tragicznych wydarzeń w Sarajewie.

Co można dziś zobaczyć w zamku Zákupy?

Obecnie zamkiem opiekuje się Narodowy Instytut Zabytków (NPÚ), który udostępnia go zwiedzającym. Można tu obejrzeć wnętrza związane z pobytami Ferdynanda I oraz poznać historię rodu habsburskiego związaną z tym miejscem. Zamek pozostaje jednym z tych czeskich obiektów, w których historia wielkiej polityki europejskiej splata się z codziennością niewielkiego, prowincjonalnego miasteczka.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Zákupy? W miasteczku Zákupy, w kraju libereckim, około ośmiu kilometrów na wschód od České Lípy w północnych Czechach.

Dlaczego zamek kojarzony jest z Ferdynandem I? Ponieważ po abdykacji z tronu cesarskiego w 1848 roku Ferdynand I uczynił z Zákup swoją letnią rezydencję i spędzał tu niemal każde lato aż do śmierci w 1875 roku.

Kto władał Zákupami przed Habsburgami? Od 1365 roku ród Vartenberków, a od końca XV wieku Berkowie z Dubé — obie rodziny utrzymywały tu gotycką warownię, poprzedniczkę dzisiejszego zamku.

Jakie inne ważne wydarzenie rodzinne Habsburgów miało tu miejsce? Ślub arcyksięcia Franciszka Ferdynanda d'Este z hrabiną Zofią Chotek.

Czy zamek Zákupy można dziś zwiedzać? Tak, obiektem opiekuje się Narodowy Instytut Zabytków, który udostępnia go zwiedzającym.