Waux-hall de Spa

Waux-Hall de Spa to zabytkowy budynek rozrywkowy w belgijskim mieście-uzdrowisku Spa, łączący niegdyś salę balową, salę koncertową oraz lokal z wyszynkiem. Powstał w drugiej połowie XVIII wieku, w okresie, gdy Spa było jednym z najważniejszych europejskich kurortów odwiedzanych przez arystokrację i koronowane głowy z całego kontynentu.

Kiedy powstał Waux-Hall?

Budynek otworzono w 1770 roku. Powstawał w trzech etapach: najpierw wzniesiono korpus frontowy wraz z dwoma bocznymi skrzydłami (1769-1770), rok później dobudowano korpus tylny (1771), a pod koniec lat 70. XVIII wieku dodano narożne skrzydło (1777-1779). To ostatnie zostało zniszczone i odbudowane w latach 1966-1967, co pokazuje, że budynek przetrwał do dziś dzięki kolejnym renowacjom, a nie w niezmienionej od XVIII wieku formie.

Kto zaprojektował budynek?

Za projekt architektoniczny odpowiadał liège'ski architekt Jacques-Barthélemy Renoz. Przy dekoracji wnętrz pracowali sztukator Antoine-Pierre Franck oraz malarz Henri Deprez. Efektem ich pracy jest kontrast między surową, ceglano-kamienną fasadą a bogatym wystrojem wnętrza – sztukateriami, malowanymi sufitami, marmurowymi kominkami i lustrami.

Dlaczego powstanie Waux-Hallu wywołało spór?

Waux-Hall powstał jako konkurencja dla innej spaskiej sali gier – Redoute, uznawanej za pierwsze nowoczesne kasyno na kontynencie europejskim, otwartej w 1763 roku. Redoute korzystała z wyłącznego przywileju nadanego przez biskupa-księcia Liège, dlatego otwarcie konkurencyjnego Waux-Hallu w 1770 roku wywołało spór między obiema salami. Napięcia doprowadziły ostatecznie do zawarcia porozumienia między właścicielami obu przybytków.

Spór o gry hazardowe w Spa nie zakończył się jednak na tym. W 1785 roku w pobliżu Waux-Hallu otwarto trzecią konkurencyjną salę – Salon Levoz, co ponownie zaostrzyło rywalizację. Ten trwający latami konflikt, znany jako „sprawa gier w Spa”, jest wskazywany jako jedna z przyczyn rewolucji liège'skiej z 1789 roku – lokalnego wystąpienia przeciwko władzy biskupa-księcia, które wpisało się w szerszy nurt przemian rewolucyjnych końca XVIII wieku w Europie.

Jaki status ma dziś Waux-Hall?

Budynek został wpisany na listę zabytków 24 lipca 1936 roku, a w 1993 roku Rząd Walonii umieścił go na liście dziedzictwa wyjątkowego. Waux-Hall uważany jest za jedną z najstarszych zachowanych sal gier w Europie oraz za jeden z nielicznych zachowanych świadków „złotego wieku” Spa – okresu, gdy miasto było modnym miejscem spotkań europejskiej elity, korzystającej z jego termalnych wód.

Najczęstsze pytania

Czy Waux-Hall można dziś zwiedzać? Budynek funkcjonuje jako zabytkowy obiekt związany z historią miasta i lokalnym życiem kulturalnym, zarządzany przy zaangażowaniu lokalnych stowarzyszeń zajmujących się jego zachowaniem.

Czym różnił się Waux-Hall od Redoute? Obie sale pełniły podobną funkcję – łączyły grę, taniec i koncerty – ale powstały jako konkurencyjne przedsięwzięcia, co doprowadziło do wieloletniego sporu prawnego i handlowego między ich właścicielami.

Dlaczego nazwa nawiązuje do Vauxhall? Nazwa „Waux-Hall” nawiązuje do słynnych ogrodów rozrywkowych Vauxhall Gardens w Londynie, które w XVIII wieku były wzorem dla podobnych obiektów rozrywkowych powstających w innych europejskich miastach, w tym w Spa.