Watermill in Mýto (Tachov)

Mýtský mlýn (Watermill in Mýto) to zabytkowy młyn wodny stojący na uboczu, na zachód od wsi Mýto, na potoku Lužní, w gminie Tachov, w kraju Pilzneńskim, w zachodnich Czechach. To jeden z licznych, ale coraz rzadszych świadków dawnego rzemiosła młynarskiego regionu Tachovska, chroniony jako nieruchoma pamiątka kultury Republiki Czeskiej.

Gdzie leży i jak do niego dotrzeć?

Mýto to niewielka wieś położona około 3–4 kilometrów na zachód od Tachova, otoczona lasami Czeskiego Lasu (Český les). Sam młyn stoi w odosobnionym miejscu na zachodnim skraju wsi, nad brzegiem Lužního potoku, z dala od zabudowań centrum wsi. To dobry przystanek dla osób podróżujących szlakami pieszymi lub rowerowymi po Tachovsku, zwłaszcza że okolica wsi od wieków leżała na trasie dawnego szlaku handlowego zwanego Złotą Ścieżką (Zlatá cesta), łączącego Pragę z Norymbergą.

Jaka jest historia młyna?

Istnienie młyna w tym miejscu potwierdzają źródła sięgające drugiej połowy XVIII wieku — młynarzem był wówczas Wenzl Träger. Obecny budynek datuje się na 1788 rok. W 1925 roku młyn przejął Johann Stadler, odnotowany też w rejestrze zakładów wodnych z 1930 roku jako jego właściciel. Po zakończeniu II wojny światowej rodzina młynarza Stadlera została z tych terenów wysiedlona, podobnie jak większość niemieckojęzycznych mieszkańców pogranicza czesko-bawarskiego w tamtym okresie.

Co obejmuje zabudowa młyńska?

Zespół budynków tworzą: część mieszkalna z pomieszczeniem młyńskim, niewielka elektrownia wodna z tartakiem (piłą), budynek gospodarczy, stodoła oraz ogrodzony dziedziniec z bramą wjazdową. Wodę do napędu doprowadzał specjalny kanał derywacyjny, czyli tzw. náhon, prowadzący od potoku do koła młyńskiego. Taki układ — młyn połączony z małą siłownią wodną i tartakiem — był typowy dla wiejskich gospodarstw młynarskich tego regionu na przełomie XIX i XX wieku, gdy młyny zaczynały łączyć tradycyjny przemiał zboża z produkcją prądu na własne potrzeby.

Dlaczego warto się tu zatrzymać?

Mýtský mlýn to obiekt dla miłośników architektury ludowej i historii techniki wiejskiej, a nie klasyczna atrakcja z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną. Wartość młyna leży w autentyczności układu zabudowań — kompletnego zespołu mieszkalno-gospodarczego z czasów, gdy młynarstwo wodne było podstawą lokalnej gospodarki. Odosobnione położenie nad potokiem, w otoczeniu lasów Czeskiego Lasu, czyni z niego malowniczy cel spaceru lub przystanek na trasie zwiedzania Tachovska, gdzie historia niemieckojęzycznych młynarzy i powojennych wysiedleń wciąż jest czytelna w krajobrazie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się młyn? Na zachód od wsi Mýto, nad potokiem Lužní, w gminie Tachov, w kraju Pilzneńskim, w zachodnich Czechach.

Kiedy powstał obecny budynek? Datuje się go na 1788 rok, choć istnienie młyna w tym miejscu potwierdzają źródła już z drugiej połowy XVIII wieku.

Kto był ostatnim znanym młynarzem? Johann Stadler, który przejął młyn w 1925 roku i figurował jako jego właściciel w rejestrze zakładów wodnych z 1930 roku.

Co stało się z młynarzami po wojnie? Rodzina Stadlerów została wysiedlona po zakończeniu II wojny światowej, podobnie jak większość niemieckojęzycznych mieszkańców regionu.

Z jakich budynków składa się zespół młyński? Z części mieszkalnej z pomieszczeniem młyńskim, małej elektrowni wodnej z tartakiem, budynku gospodarczego, stodoły oraz ogrodzonego dziedzińca z bramą.

Czy młyn jest chroniony prawnie? Tak, jest wpisany jako nieruchoma pamiątka kultury Republiki Czeskiej.