Voorste Luysmolen

Voorste Luysmolen to zabytkowy młyn wodny na rzece Abeek, tuż przy granicy belgijsko-holenderskiej, między miejscowościami Bocholt a Stramproy. Obiekt stoi przy Luysenweg 2 i jest jednym z charakterystycznych punktów regionu Kempenbroek, znanego z rozległych terenów przyrodniczych i sieci szlaków rowerowych oraz pieszych.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa młyna pochodzi od jego pierwszego znanego młynarza, Petrusa Luijsa. To właśnie od jego nazwiska wywodzi się określenie "Luysmolen" — w regionie funkcjonowały niegdyś dwa młyny o zbliżonej nazwie, a przedrostek "Voorste" (czyli "przedni" lub "bliższy") pozwalał odróżnić ten obiekt od pobliskiego młyna położonego dalej wzdłuż cieku.

Jak dawniej wykorzystywano ten młyn?

Pierwsze wzmianki o młynie w tym miejscu sięgają czasów sprzed 1515 roku. Wówczas funkcjonował on jako tzw. wałcharski młyn (volmolen) — urządzenie służące do zbijania i zagęszczania włókien wełnianych w procesie produkcji sukna, a nie do mielenia zboża. Ten sposób wykorzystania siły wodnej był typowy dla wielu młynów w regionie Kempen w późnym średniowieczu i wczesnej epoce nowożytnej, gdzie produkcja tekstylna odgrywała istotną rolę gospodarczą.

Z czasem funkcja młyna zaczęła się zmieniać. Prawdopodobnie już wcześniej okazjonalnie mielono w nim także zboże, jednak dopiero w XIX wieku młyn został przekształcony w pełni funkcjonujący młyn zbożowy (korenmolen). Ta zmiana odzwierciedlała szersze przemiany gospodarcze regionu, w którym rolnictwo stopniowo zyskiwało na znaczeniu kosztem dawnego rzemiosła tekstylnego.

Jakie zmiany budowlane przeszedł obiekt?

Pierwotna, drewniana konstrukcja młyna nie przetrwała do naszych czasów w niezmienionej formie. W 1884 roku drewniany budynek zastąpiono murowanym, ceglanym obiektem, który stoi na tym miejscu do dziś. Kilkadziesiąt lat później, w latach 1952-1953, wymieniono także wewnętrzny mechanizm napędowy — drewniane koło zębate i przekładnie zastąpiono instalacją wykonaną z żeliwa, co miało zwiększyć trwałość i wydajność urządzenia.

Co działo się z młynem w XX wieku?

Mimo modernizacji mechanizmu, działalność młyna nie przetrwała długo w nowej formie. W 1965 roku produkcję ostatecznie zatrzymano, a obiekt zaczął podupadać. Przez kilkadziesiąt lat budynek stał opuszczony, narażony na postępujące niszczenie.

Sytuacja zmieniła się na przełomie tysiącleci. W latach 2000-2002 przeprowadzono kompleksową restaurację młyna, przywracając mu zdolność do mielenia. Prace objęły zarówno konstrukcję budynku, jak i mechanizm napędowy, dzięki czemu Voorste Luysmolen odzyskał swój historyczny charakter i funkcjonalność.

Jaką rolę pełni młyn dzisiaj?

Od 2014 roku właścicielem młyna jest gmina Bocholt. Obiekt stanowi obecnie część centrum edukacji przyrodniczej działającego przy sąsiadującym z nim obszarze chronionym De Luysen. Odwiedzający mogą zapoznać się tu zarówno z historią młynarstwa w regionie, jak i z walorami przyrodniczymi otaczających terenów, które są częścią transgranicznego obszaru Kempenbroek — mokradeł i lasów rozciągających się po obu stronach granicy belgijsko-holenderskiej.

Najczęstsze pytania

Na jakiej rzece stoi Voorste Luysmolen? Młyn znajduje się nad rzeką Abeek, pomiędzy Bocholt a Stramproy.

Jakiego typu jest to młyn? To młyn wodny podsiębierny (onderslagmolen), pierwotnie wykorzystywany do produkcji sukna, a od XIX wieku do mielenia zboża.

Czy można zwiedzać młyn? Tak, obiekt jest częścią centrum edukacji przyrodniczej przy obszarze przyrodniczym De Luysen i jest dostępny dla zwiedzających.

Kto jest właścicielem młyna? Od 2014 roku młyn należy do gminy Bocholt.