Vlasatice Castle

Zamek we Vlasaticích – warowny dworek, który stał się rezydencją

Zamek Vlasatice to niewielka posiadłość w południowomorawskiej wsi Vlasatice, w powiecie Břeclav, której korzenie sięgają średniowiecznego dworu obronnego. Choć z zewnątrz przypomina dziś skromny, otynkowany na czerwono budynek biurowy, jego historia obejmuje prawie siedem wieków zmian właścicieli, przebudów i zniszczeń.

Jak powstał dworek obronny?

Pierwsze wzmianki o umocnionej siedzibie we Vlasaticích wiążą się z połową XIV wieku. Miejscowy mieszczanin Dětřich Mořic uzyskał w 1342 roku zgodę na obwarowanie dworca – to wydarzenie uważa się za początek tutejszej tvrzy, czyli niewielkiej warownej rezydencji szlacheckiej, typowej dla ziem czeskich tego okresu. Sama budowla w dokumentach pojawia się jednak dopiero znacznie później, w 1567 roku, gdy majątek kupił Albrecht Černohorský z Boskovic.

Kiedy dworek zamienił się w renesansowy zamek?

Albrecht Černohorský rozpoczął przebudowę starej tvrzy w kierunku renesansowej rezydencji, ale zabrakło mu środków, by prace dokończyć. Kontynuowali je kolejni właściciele – ród Thurnów, którym udało się doprowadzić budowę zamku do końca. Ich panowanie zakończyło się jednak dramatycznie: po bitwie na Białej Górze w 1620 roku, jako stronnicy przegranej strony konfliktu, Thurnowie utracili majątek na skutek konfiskaty.

Co przyniosła wojna trzydziestoletnia?

Po konfiskacie Vlasatice przeszły w ręce kardynała Ditrichštejna. Sam okres wojny trzydziestoletniej (1618–1648) nie oszczędził zamku – budynek został poważnie uszkodzony, a jego odbudowa nastąpiła dopiero w drugiej połowie XVII wieku. W drugiej tercji XVIII wieku obiekt przebudowano w stylu barokowym, nadając mu formę bliższą tej, jaką można rozpoznać dziś. W XIX wieku wokół rezydencji założono park, typowy dla siedzib szlacheckich tamtej epoki.

Kto był kolejnym właścicielem zamku?

Rodzina Ditrichštejnów władała Vlasaticami do 1864 roku, kiedy majątek przejął ród Herbersteinów. To zamknęło długi okres arystokratycznego zarządzania posiadłością, sięgający czasów potrydenckiej rekatolicyzacji ziem morawskich.

Co się stało z zamkiem po 1945 roku?

Po drugiej wojnie światowej i przejęciu władzy przez państwo zamek trafił pod administrację gospodarki rolnej – funkcjonował jako część zakładu rolniczego, co odbiło się negatywnie na jego stanie technicznym. Budynek przez dekady był zaniedbywany, a jego renesansowo-barokowa substancja stopniowo niszczała.

Czy zamek jest obecnie odnawiany?

Obiekt jest wpisany na listę zabytków kultury. W ostatnich latach nowy, zagraniczny właściciel podjął się kompleksowej rekonstrukcji całego kompleksu zamkowego, co daje szansę na przywrócenie mu dawnego charakteru. Obecnie budynek – charakterystyczny dzięki czerwonemu tynkowi elewacji – wykorzystywany jest na cele biurowe.

Najczęstsze pytania

Czy zamek we Vlasaticích można odwiedzić? Ze względu na funkcję biurową i trwającą rekonstrukcję dostęp do wnętrz jest ograniczony – warto sprawdzić aktualne informacje na miejscu lub w gminie przed planowaną wizytą.

Czym różni się tvrz od zamku? Tvrz to mniejsza, obronna siedziba szlachecka charakterystyczna dla średniowiecza, natomiast zamek (właściwie: rezydencja pałacowa) to zwykle jej późniejsza, bardziej reprezentacyjna przebudowa – tak było też we Vlasaticích, gdzie średniowieczny dworzec obronny stał się z czasem renesansowo-barokową rezydencją.

Kto był najdłużej właścicielem posiadłości? Najdłużej, od czasów po bitwie na Białej Górze do 1864 roku, majątkiem władał ród Ditrichštejnów.

Czy zamek ucierpiał podczas wojen? Tak, w czasie wojny trzydziestoletniej budynek został poważnie uszkodzony, a jego naprawa zajęła kilkadziesiąt lat – dokonano jej w drugiej połowie XVII wieku.