Velký hájek

Velký hájek to przyrodnicza rezerwat położony tuż na północ od miasteczka Šlapanice, w powiecie Brno-venkov, na południowym Morawach. Niewielki, bo liczący zaledwie 2,57 hektara obszar chroniony rozciąga się na grzbiecie wznoszącym się nad lewym brzegiem rzeki Říčky, przy północnej granicy zabudowy Šlapanic. Teren leży na wysokości od 221 do 265 metrów n.p.m., co sprawia, że z górnych partii grzbietu roztaczają się widoki na dolinę rzeki i okoliczne pola.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Velký hájek został formalnie ustanowiony przyrodniczą rezerwatem rozporządzeniem Kraju Południowomorawskiego nr 6/2019 z 17 grudnia 2018 roku, które weszło w życie 1 marca 2019 roku. Powodem objęcia terenu ochroną jest współwystępowanie kilku cennych typów siedlisk na niewielkiej powierzchni: zbiorowisk stepowych, zarośli krzewiastych oraz lasu grądowego (dąbrowo-grabowego) rosnącego na podłożu z kulmskich zlepieńców. To właśnie ta mozaika siedlisk pozwala przetrwać wielu rzadkim i cennym gatunkom roślin oraz zwierząt.

Jaka roślinność porasta Velký hájek?

Obszar pokrywa niemal wyłącznie las liściasty, z przewagą dębu i grabu, charakterystyczny dla lasów grądowych regionu. Skaliste podłoże z kulmskich zlepieńców sprzyja też występowaniu enklaw roślinności stepowej i zaroślowej na bardziej nasłonecznionych, płytkoglebowych fragmentach grzbietu — kontrast między cienistym wnętrzem lasu a otwartymi, suchymi partiami zbocza jest jedną z cech wyróżniających to miejsce.

Jakie zwierzęta można tu spotkać?

Velký hájek to jedna z ostatnich ostoi jelonka rogacza (Lucanus cervus) w tej części Moraw — największego chrząszcza występującego w Europie Środkowej. Obecność tego gatunku, silnie związanego ze starymi, obumierającymi drzewami liściastymi, świadczy o dobrym stanie zachowania starodrzewu i naturalnego charakteru lasu.

Jak Velký hájek wpisuje się w większy system ochrony przyrody?

Rezerwat nie jest odosobnionym punktem na mapie — wraz z trzema sąsiednimi obszarami chronionymi: Horka, Návrší oraz Andělka a Čertovka, tworzy część europejskiej sieci Natura 2000 jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty pod nazwą „Šlapanické slepence" (od czeskiej nazwy miejscowych zlepieńców, po czesku „slepenec"). Te cztery obszary razem chronią unikalny, skalisty krajobraz na obrzeżach Šlapanic, gdzie geologia kulmskich zlepieńców determinuje zarówno rzeźbę terenu, jak i skład gatunkowy roślinności.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Velký hájek? Na północ od Šlapanic, w powiecie Brno-venkov, nad lewym brzegiem rzeki Říčky, na wysokości 221–265 m n.p.m.

Jak duży jest ten obszar chroniony? Rezerwat zajmuje powierzchnię 2,57 hektara — to niewielki, kameralny obszar, który można obejść w niecałą godzinę.

Od kiedy Velký hájek jest formalnie chroniony? Status przyrodniczej rezerwatu obowiązuje od 1 marca 2019 roku, na mocy rozporządzenia Kraju Południowomorawskiego z grudnia 2018 roku.

Jaki gatunek jest tu szczególnie cenny? Jelonek rogacz — największy chrząszcz Europy Środkowej, związany ze starymi drzewami liściastymi.

Czy Velký hájek jest częścią sieci Natura 2000? Tak, razem z Horką, Návrším oraz Andělką i Čertovką tworzy obszar Natura 2000 „Šlapanické slepence".