Návrší (natural monument)

Návrší to niewielka przyrodnicza rezerwacja położona na wschodnim skraju Bedřichovic, w katastrze miasta Šlapanice w powiecie Brno-venkov na Morawach. Obszar chroniony zajmuje zaledwie 0,94 hektara, otoczony jest jednak 50-metrową strefą buforową, która wzmacnia jego ochronę przed niekorzystnym oddziaływaniem z sąsiedztwa. Rezerwat leży na wysokości od 235 do 252 metrów nad poziomem morza, na wzniesieniu, od którego wzięła się jego nazwa – "návrší" oznacza w języku czeskim właśnie wzgórze lub pagórek.

Dlaczego to miejsce zostało objęte ochroną?

Návrší uzyskało status pomnika przyrody na mocy rozporządzenia Kraju Południowomorawskiego, które weszło w życie 1 marca 2019 roku. Powodem ochrony jest występowanie naturalnych, ciepłolubnych zbiorowisk stepowych z rozproszoną roślinnością drzewiastą oraz obecność licznych cennych gatunków roślin i zwierząt. Podłoże terenu tworzą kulmskie zlepieńce (konglomeraty), na których wykształciły się specyficzne, suche i nasłonecznione siedliska sprzyjające gatunkom ciepłolubnym, rzadkim w tej części Moraw.

Jaką rolę odgrywa Návrší w sieci Natura 2000?

Návrší nie jest odosobnionym fragmentem przyrody – stanowi część większego systemu małoobszarowych, specjalnie chronionych terenów na obszarze katastralnym Šlapanic. Obok niego w tej samej okolicy znajdują się rezerwaty Andělka a Čertovka oraz Velký hájek. Wszystkie te obszary zostały włączone do europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000 jako lokalizacja o znaczeniu europejskim pod nazwą "Šlapanické slepence" (Zlepieńce szlapanickie). Nazwa nawiązuje właśnie do charakterystycznej skały – zlepieńca – która buduje wzniesienia w tej części regionu i decyduje o wyjątkowych warunkach siedliskowych.

Co warto wiedzieć o okolicy?

Šlapanice, miasto, w którego granicach administracyjnych leży Návrší, znane jest z bogatej historii sięgającej średniowiecza oraz z bliskości pola bitwy pod Slavkovem (Austerlitz). Sama okolica miasta obfituje w tereny zielone i mniejsze obszary chronione, co czyni ją interesującym celem dla osób zainteresowanych lokalną przyrodą, niekoniecznie tylko turystyką historyczną, z której Šlapanice są bardziej znane. Ciepłolubne zbiorowiska stepowe, takie jak te chronione na Návrší, są w warunkach środkowoeuropejskich stosunkowo rzadkie i wrażliwe na zmiany użytkowania terenu, dlatego ich zachowanie wymaga stałego nadzoru i ograniczeń w gospodarowaniu przestrzenią wokół rezerwatu.

Czy Návrší jest dostępne dla zwiedzających?

Jako pomnik przyrody o niewielkiej powierzchni, Návrší nie oferuje rozbudowanej infrastruktury turystycznej typowej dla większych parków krajobrazowych. Tego typu obszary chronione w Czechach są zazwyczaj dostępne do przejścia pieszo, przy zachowaniu zasad ochrony przyrody i poszanowania siedlisk chronionych gatunków. Warto pamiętać, że celem ustanowienia takich rezerwatów jest przede wszystkim zachowanie unikalnych zbiorowisk roślinnych i zwierzęcych, a nie tworzenie atrakcji turystycznej w tradycyjnym rozumieniu.

Najczęstsze pytania

Jak duży jest obszar chroniony Návrší? Rezerwat zajmuje powierzchnię 0,94 hektara, z dodatkową 50-metrową strefą buforową wokół całego obwodu.

Kiedy Návrší zostało objęte ochroną prawną? Status pomnika przyrody nadano mu rozporządzeniem Kraju Południowomorawskiego, które weszło w życie 1 marca 2019 roku.

Co chroni ten pomnik przyrody? Naturalne, ciepłolubne zbiorowiska stepowe na podłożu kulmskich zlepieńców, wraz z rozproszoną roślinnością drzewiastą i licznymi cennymi gatunkami roślin i zwierząt.

Czy Návrší jest częścią większego obszaru chronionego? Tak, wraz z pobliskimi rezerwatami Andělka a Čertovka oraz Velký hájek wchodzi w skład lokalizacji Natura 2000 o nazwie "Šlapanické slepence".