Velké Březno Castle

Zamek Velké Březno to niewielka klasycystyczna rezydencja rodu Chotków, wznosząca się na zboczu wzgórza nad rzeką Łabą w północnych Czechach, w regionie ústeckim.

Kiedy i dlaczego powstał zamek?

Budowę rozpoczął w 1842 roku hrabia Karel Chotek, najwyższy burgrabia Królestwa Czeskiego, który po zakończeniu kariery urzędniczej zdecydował się osiedlić w rodzinnych dobrach na emeryturze. Prace, prowadzone według projektu wiedeńskiego architekta Ludwiga Förstera, zakończono w 1845 roku. Budynek postawiono wyżej na stoku, ponieważ dolina nad Łabą ucierpiała wcześniej od poważnych powodzi — pierwotna, znacznie skromniejsza forma zamku przypominała bardziej dworcową architekturę tamtej epoki niż rezydencję szlachecką. Do nowego domu Karel Chotek wprowadził się wraz z żoną i sześcioma synami w 1844 roku.

Jak zmieniał się wygląd zamku?

Skromna, klasycystyczna budowla z lat 40. XIX wieku nie przetrwała w niezmienionej formie. Między 1885 a 1910 rokiem, a przede wszystkim około 1900 roku, przebudowano ją w duchu neorenesansu — dodano czworokątną wieżę, kaplicę, attykę oraz szereg balkonów, balustrad, wieżyczek i lukarn. To właśnie ta, znacznie bogatsza architektonicznie forma, jest tą, którą widzą dzisiejsi odwiedzający.

Jaki związek z zamkiem miała rodzina Chotków?

Przez całą swoją historię zamek należał wyłącznie do jednego rodu — Chotków. To właśnie z tej rodziny pochodziła Sophie Chotek, wnuczka Karela, która jako żona arcyksięcia Franciszka Ferdynanda d'Este zginęła wraz z nim w zamachu w Sarajewie w 1914 roku — wydarzeniu, które stało się bezpośrednim pretekstem do wybuchu I wojny światowej. Zamek gościł też znanych gości: w 1847 roku odwiedził go młody Franciszek Józef, późniejszy cesarz, a kompozytor Franciszek Liszt bywał tu trzykrotnie. Ostatni szlachecki właściciel, Karel Maria Chotek II, zgłosił niemiecką narodowość i był członkiem NSDAP, w związku z czym po wojnie majątek skonfiskowano na podstawie dekretów Beneša.

Co stało się z zamkiem po II wojnie światowej?

Po wojnie wyposażenie wnętrz zostało w większości rozproszone — meble i przedmioty wywieziono do innych zamków, sprzedano lub zniszczono. Budynek służył wówczas kolejno jako dom dziecka, szkoła partyjna komunistycznej władzy, a później jako magazyn wojskowy. Dopiero pod koniec lat 60. XX wieku zapadła decyzja o przywróceniu mu pierwotnego charakteru. Od 1963 roku obiekt jest chroniony jako zabytek kultury, jest własnością państwa i zarządza nim Narodowy Instytut Ochrony Zabytków (NPÚ).

Co warto zobaczyć w parku zamkowym?

Zamek otacza pięciohektarowy park w stylu angielskim z niewielkim francuskim akcentem, założony w połowie XIX wieku i ukształtowany w obecnej formie na początku XX wieku. Rośnie w nim ponad 130 rzadkich drzew i krzewów — tulipanowce, pachnące magnolie japońskie, kilka odmian okazałych magnolii, rododendrony liściaste i wieczniezielone, japońska stewartia, amerykańska żywotnik zachodni, liczne odmiany dębów oraz pięć rodzajów klonów. Częścią kompozycji parkowej jest też staw z lilijkami wodnymi, trzciną i karpiami.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek Velké Březno? Hrabia Karel Chotek, najwyższy burgrabia Królestwa Czeskiego, w latach 1842–1845, według projektu wiedeńskiego architekta Ludwiga Förstera.

Dlaczego zamek wygląda inaczej niż w chwili powstania? Pierwotnie skromna, klasycystyczna budowla została przebudowana około 1900 roku (głównie w latach 1885–1910) w stylu neorenesansowym — dodano wieżę, kaplicę i bogaty detal architektoniczny.

Jaki związek z zamkiem miała Sophie Chotek? Była wnuczką Karela Chotka i żoną arcyksięcia Franciszka Ferdynanda d'Este; oboje zginęli w zamachu w Sarajewie w 1914 roku.

Do kogo należy zamek dzisiaj? Od 1963 roku jest chronionym zabytkiem kultury, stanowi własność państwa czeskiego i jest zarządzany przez Narodowy Instytut Ochrony Zabytków.

Co jest największą atrakcją otoczenia zamku? Pięciohektarowy angielski park z ponad 130 rzadkimi drzewami i krzewami, w tym magnoliami, rododendronami i japońską stewartią.