Velká Černá Hať Castle

Zamek Velká Černá Hať stoi na skraju niewielkiej osady tego samego imienia, w gminie Mladotice, w powiecie Plzeň-severní, tuż przy granicy z sąsiednimi Chrášťovicami. To jedna z tych czeskich rezydencji, które nie żyją z turystycznego rozgłosu, a z warstw historii ukrytych w murach – od średniowiecznej twierdzy, przez barokową przebudowę, po dzisiejszy status chronionego zabytku kultury.

Jak dotrzeć do zamku w Velké Černé Hati?

Osada leży około 5,5 km od Manětína, w krajobrazie północnej części powiatu Plzeň-severní. Najprościej dojechać samochodem lokalnymi drogami łączącymi Manětín z Mladoticami – z głównej trasy trzeba zjechać na wąską drogę prowadzącą przez Strážiště i Chrášťovice. W okolicy nie ma połączeń kolejowych, a autobusy kursują rzadko, więc własny transport jest praktycznie jedynym wygodnym sposobem dojazdu. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem zamku w Manětínie oraz przyrodniczego parku Horní Střela, który rozciąga się w dolinie rzeki Střely tuż w pobliżu.

Co skrywa historia tego miejsca?

Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z 1193 roku, gdy Dětleb z Potvorova przekazał wieś cystersom z klasztoru w Plasach. Klasztor władał majątkiem blisko cztery wieki, aż popadł w kłopoty finansowe i w 1577 roku sprzedał go Mikulášowi Kozelce z Hřivic. Kozelka wzniósł tu twierdzę z dworem gospodarczym – to ona stała się jądrem dzisiejszej budowli.

Rodzina Kozelków nie utrzymała majątku długo: zadłużona, zbyła go Havlovi Hrobčickému za 4400 kop groszy srebrnych. Hrobčičtí przyłączyli Černą Hať do sąsiedniego Všesulova i władali nią do 1672 roku – choć w czasie wojny trzydziestoletniej klasztor plaski próbował bez powodzenia odzyskać dawną własność; wtargnięcie wojsk saskich do Czech przekreśliło formalne przekazanie majątku mimo wcześniejszego królewskiego nakazu.

W 1672 roku posiadłość trafiła do Karla Maxmiliána Lažanského z Bukové, który zapłacił za nią dziesięć tysięcy złotych i włączył ją do rozległego państwa manětínskiego – rodzina Lažańskich rządziła Manětínem ponad trzy stulecia, aż do końca II wojny światowej. To za ich czasów, na początku XVIII wieku, wcześniejsza twierdza ustąpiła miejsca barokowemu zamkowi, jaki stoi tu do dziś.

Co zobaczysz na miejscu?

Zamek to piętrowy budynek z boniowanymi narożnikami i oknami zamkniętymi odcinkowym łukiem – typowo barokowe detale, które można rozpoznać już z zewnątrz. Wnętrza, niedostępne dla zwiedzających, zachowały kolebkowe sklepienia w korytarzach. Budynkowi towarzyszą boczne skrzydła gospodarcze, dawniej obory, oraz stodoła – układ typowy dla dworu, który przez wieki był przede wszystkim ośrodkiem gospodarstwa rolnego, nie reprezentacyjną rezydencją. Cały kompleks wpisano do rejestru zabytków kultury pod numerem 22183/4-1437, jest jednak własnością prywatną i pozostaje niedostępny do zwiedzania – obejrzeć go można wyłącznie z zewnątrz, od strony drogi.

Warto wiedzieć, że charakter okolicy się zmienił: dziś w sąsiedztwie zamku działa wielkoskalowa ferma trzody chlewnej i betoniarnia, dlatego miejsce to przyciąga bardziej miłośników historii i architektury niż osoby szukające sielskiej scenerii.

Kiedy warto przyjechać?

Skoro zamek ogląda się jedynie z zewnątrz, najlepiej zaplanować wizytę jako część dłuższej wycieczki po okolicy – wiosną lub latem, gdy park krajobrazowy Horní Střela i kanionowa dolina rzeki Střely wyglądają najbardziej efektownie. Jesienią kolorystyka lasów wokół doliny dodaje uroku całej trasie, a zimą dojazd bocznymi drogami może być utrudniony.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Velké Černé Hati można zwiedzać od wewnątrz? Nie. Obiekt jest własnością prywatną i pozostaje niedostępny dla zwiedzających – można go obejrzeć tylko z zewnątrz.

Jak stary jest zamek? Osada jest wzmiankowana od 1193 roku, ale obecny, barokowy budynek powstał na początku XVIII wieku na miejscu wcześniejszej twierdzy z XVI wieku.

Czy to zabytek chroniony prawem? Tak, kompleks jest wpisany do rejestru zabytków kultury pod numerem 22183/4-1437.

Co warto zobaczyć w okolicy? Zamek w Manětínie (5,5 km), przyrodniczy park Horní Střela z kanionową doliną rzeki Střely oraz pobliski staw Leština.