Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Valdisholm (Valdisholm Castle, dawniej także Bjørneborgen) to ruiny średniowiecznej twierdzy na niewielkiej wyspie w rzece Glomma, w dawnej gminie Eidsberg, dziś część gminy Indre Østfold w południowo-wschodniej Norwegii. To miejsce dla osób, które lubią historię wikingów i wczesnego średniowiecza oraz spokojne, mało uczęszczane zabytki.
Gdzie leży Valdisholm?
Wyspa znajduje się na rzece Glomma, mniej więcej dwa kilometry w górę rzeki od dawnej przeprawy promowej w Grønsund. W średniowieczu rzeka była jedną z głównych arterii komunikacyjnych, a okolica stanowiła ważny węzeł transportowy. Kto kontrolował wyspę, mógł obserwować ruch na wodzie i w jej sąsiedztwie, co tłumaczy wybór tego miejsca na umocnienia. Współrzędne obiektu to około 59,53° N i 11,19° E.
Jak powstała twierdza?
Według norweskiej encyklopedii Store norske leksikon niewielką warownię wzniesiono za panowania króla Håkona IV Håkonssona (1217–1263). Lokalna encyklopedia historyczna lokalhistoriewiki zwraca uwagę, że przekaz sagi bywa niejednoznaczny: nie wiadomo na pewno, czy król zbudował zamek od podstaw, czy jedynie wzmocnił wcześniejsze umocnienia. Badacze wskazują więc dwie możliwe daty początkowe: około 1208 roku albo około 1225 roku, jeśli to Håkon był fundatorem.
Rola w wojnach domowych
Valdisholm związany jest z okresem norweskich wojen domowych. Zajmował go Arnbjørn Jonsson, przywódca bagli (Baglerów), który uczynił z wyspy swoją bazę. Twierdza pojawia się w opowieściach o walkach z ribbungami w latach dwudziestych XIII wieku oraz o starciach z księciem Skulem Bårdssonem około 1240 roku. Próba wyprawy Skulego przeciwko zamkowi zakończyła się niepowodzeniem. Po tych wydarzeniach, jak podaje Store norske leksikon, w tym miejscu działo się już niewiele.
Co zostało do zobaczenia?
Dziś Valdisholm to ruina. Zachowały się resztki kamiennych murów, które badał i opisał w 1897 roku Peter Andreas Blix. W 1932 roku ruiny sfotografował Ingebret Aas, a zdjęcia, m.in. fragmentów muru i widoków z różnych stron wyspy, przechowuje cyfrowe archiwum muzealne DigitaltMuseum. Po wizycie w 2005 roku urząd ochrony zabytków Riksantikvaren usunął roślinność zagrażającą murom. Raport instytutu NIKU z 2014 roku poruszał kwestie dokumentacji i możliwego przyszłego zagospodarowania obiektu.
Skąd nazwa?
Językoznawca Kåre Hoel w artykule opublikowanym przez Novus tłumaczy nazwę mniej więcej jako „umocniona wyspa władcy”. Wskazuje też, że istnienie XIII-wiecznej fortecy potwierdzają źródła pisane i badania archeologiczne. Lokalna tradycja wiąże nazwę Bjørneborgen z imieniem Arnbjørna, a w herbie Eidsberg widnieje głowa niedźwiedzia, nawiązująca do tego przywódcy.
Najczęstsze pytania
Czy Valdisholm to w pełni zachowany zamek? Nie. To ruiny średniowiecznej warowni; zachowały się głównie pozostałości murów.
Z jakiej epoki pochodzi zamek? Z XIII wieku, z czasów Håkona IV i wojen domowych, choć dokładna data budowy jest przedmiotem dyskusji.
Gdzie dokładnie leży? Na wyspie w rzece Glomma, w gminie Indre Østfold (dawny Eidsberg), około dwóch kilometrów w górę rzeki od Grønsund.
Dlaczego zamek nazywano Bjørneborgen? Nazwa wiąże się z lokalną tradycją i imieniem Arnbjørna Jonssona, a niedźwiedź jest do dziś symbolem herbu Eidsberg.
Czy warto tu przyjechać? Jeśli interesuje Cię średniowieczna historia Norwegii i niewielkie, mało znane stanowiska, tak. Nie oczekuj rozbudowanej infrastruktury turystycznej; to raczej miejsce dla ciekawych historii niż duży zamek z ekspozycją.
Wskazówki dla odwiedzających
Zaplanuj wizytę w sezonie cieplejszym, gdy pogoda sprzyja spacerom nad rzeką. Przed wyjazdem sprawdź aktualny dostęp do wyspy i ewentualne ograniczenia, ponieważ ruiny są obiektem chronionym. Warto połączyć wycieczkę ze zwiedzaniem innych miejsc w Indre Østfold, regionie o bogatej historii rolniczej i rzecznej. Zabierz dobre buty, aparat i odrobinę wyobraźni: wśród zarośniętych murów łatwo wyobrazić sobie wojów z czasów bagli i birkebeinerów, pilnujących rzecznego szlaku.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.