Valdek Castle

Zamek Valdek to zrujnowana wczesnogotycka warownia z XIII wieku, ukryta w lasach Brd, na terytorium katastralnym wsi Chaloupky w powiecie Beroun, w środkowych Czechach.

Kiedy powstał zamek Valdek i kto go założył?

Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1263 roku. Fundatorem warowni był najprawdopodobniej Oldřich Zajíc z Valdeka, przedstawiciel rodu Buziców. Powstała ona jako typowa siedziba rycerska tego okresu — z wieżą obronną i pałacami mieszkalnymi, wzniesiona na trudno dostępnym cyplu terenu.

Gdzie dokładnie stoją ruiny?

Zamek zajmuje ostróg wybiegający z południowo-zachodniego zbocza wzniesienia Beranec, górując nad doliną potoku o nazwie Červený potok. Teren ten należy administracyjnie do wsi Chaloupky, która od 2016 roku funkcjonuje jako samodzielna gmina w powiecie Beroun. Sam zamek i jego okolice leżą w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Brdy (CHKO Brdy) — rozległego, częściowo zalesionego pasma wzgórz w środkowych Czechach, długo niedostępnego dla turystów z uwagi na dawny poligon wojskowy, dziś w większości otwartego do zwiedzania.

Co przetrwało z dawnej warowni?

Do dziś zachowały się rozległe fragmenty murów obronnych, kamienny bergfryd (główna wieża mieszkalno-obronna) oraz pozostałości dwóch budynków pałacowych, w których niegdyś mieszkali właściciele zamku. Układ ruin pozwala odtworzyć pierwotny plan warowni — typowej dla gotyckich zamków rycerskich wznoszonych na trudno dostępnych wzniesieniach.

Dlaczego zamek dziś jest ruiną?

W 1346 roku Valdek został oblężony. W drugiej połowie XIV wieku zamek często zmieniał właścicieli, głównie spośród niższej szlachty, a na początku XV wieku przez pewien czas należał nawet do króla Wacława IV, po czym ponownie przechodził z rąk do rąk. Złe zarządzanie doprowadziło do stopniowego niszczenia budowli — już w 1623 roku określano go jako opustoszały. Od czasów wojny trzydziestoletniej zamek stał opuszczony na dobre. Włączono go do dóbr hořovickich, jednak pozostawiono własnemu losowi, bez remontów i bieżącej konserwacji.

Jaką rolę odegrał Valdek w kulturze czeskiej?

Pod koniec XIX wieku, gdy majątek hořovicki należał do książąt Hanawskich, ruiny zamku poddano częściowej, romantycznej w duchu epoki renowacji. Wcześniej, w okresie czeskiego odrodzenia narodowego, Valdek był popularnym celem wypraw pisarzy i intelektualistów — odwiedzali go między innymi Josef Jungmann, a malownicze ruiny inspirowały twórczość Karla Hynka Máchy i Boženy Němcovej. Od 1965 roku zamek jest chroniony jako zabytek kultury.

Jak zaplanować wizytę?

Ruiny leżą w sercu Brd, z dala od większych miast, co czyni je celem dla miłośników pieszych wędrówek i historii regionu raczej niż punktem na trasie masowej turystyki. Dojazd prowadzi przez okoliczne miejscowości powiatu Beroun, a sam spacer do zamku wymaga przejścia przez las — warto zaplanować wygodne obuwie i sprawdzić aktualne zasady wstępu do CHKO Brdy, ponieważ część obszaru wciąż podlega ograniczeniom związanym z dawnym wykorzystaniem wojskowym terenu.

Najczęstsze pytania

Ile lat liczy zamek Valdek? Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1263 roku, zamek ma więc ponad siedemset pięćdziesiąt lat.

Kto założył zamek Valdek? Za fundatora uznaje się Oldřicha Zajíca z Valdeka, przedstawiciela rodu Buziców.

Dlaczego zamek jest dziś ruiną? Po wiekach częstej zmiany właścicieli i złego zarządzania zamek podupadł, a od czasów wojny trzydziestoletniej pozostaje opuszczony.

Co można zobaczyć na miejscu? Fragmenty murów obronnych, bergfryd oraz pozostałości dwóch dawnych pałaców zamkowych, położone w lesistym terenie Brd.

Gdzie leży zamek Valdek? Na terytorium katastralnym wsi Chaloupky w powiecie Beroun, w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Brdy.