U Nového mlýna

U Nového mlýna to niewielki, ale naukowo wyjątkowy rezerwat przyrody na południowo-zachodnim skraju Pragi, w miejscu, gdzie dawny kamieniołom i dolina potoku Dalejský spotykają się z pozostałościami po wielowiekowej eksploatacji wapienia. Obszar o powierzchni niespełna 13 hektarów leży na prawym brzegu potoku, powyżej linii kolejowej z Pragi do Rudnej, w pobliżu przystanku Holyně, na wysokości od 255 do 310 m n.p.m. Znajduje się w granicach katastralnych Hlubočep i Holyně.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Ochrona tego terenu sięga 1982 roku, a dziś obszarem opiekuje się Agencja Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej, oddział regionalny dla Czech Środkowych. Powodem ochrony nie jest malownicza sceneria, lecz to, co kryje się w skałach dawnego kamieniołomu Prastav. Odsłonięte tu profile geologiczne dokumentują pogranicze dewonu dolnego i środkowego – okresu sprzed ponad 380 milionów lat, gdy dzisiejsza Europa Środkowa leżała pod płytkim, ciepłym morzem.

Co znajdziemy w kamieniołomie Prastav?

Profil w Prastavie ma rangę międzynarodowego parastratotypu granicy dewonu dolnego i środkowego – to jeden z punktów odniesienia, do których geolodzy na całym świecie porównują skały o podobnym wieku, gdy chcą ustalić, w którym momencie historii Ziemi powstały. To sprawia, że U Nového mlýna jest lokalizacją o znaczeniu wykraczającym daleko poza granice Czech. W wapiennych warstwach zachowały się liczne skamieniałości, co czyni to miejsce także ważnym stanowiskiem paleontologicznym – śladem życia morskiego sprzed setek milionów lat, dziś odsłoniętym na powierzchni dzięki dawnej działalności wydobywczej.

Jak wygląda przyroda na powierzchni?

Poza wartością geologiczną rezerwat chroni też siedliska, które wykształciły się na wapiennym podłożu i skalistych zboczach dawnego kamieniołomu. Ciepłe, nasłonecznione ekspozycje sprzyjają rozwojowi muraw kserotermicznych oraz zbiorowisk stepu skalnego – roślinności przystosowanej do suchych, ubogich w wodę warunków i wysokich temperatur latem. Tego typu siedliska są w Czechach rzadkie i cenne, ponieważ skupiają gatunki roślin charakterystyczne dla znacznie cieplejszego, bardziej południowego klimatu.

Dla kogo jest to miejsce?

U Nového mlýna to punkt przede wszystkim dla osób zainteresowanych geologią, paleontologią i historią Ziemi – trudno o miejsce w okolicach Pragi, gdzie tak wyraźnie widać zapis dziejów sprzed setek milionów lat. Lokalizacja przy trasie kolejowej i niedaleko przystanku Holyně sprawia, że można ją łatwo połączyć ze spacerem doliną Dalejský potok, popularną wśród praskich mieszkańców szukających kontaktu z przyrodą bez wyjeżdżania poza miasto.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do dawnego kamieniołomu Prastav? Teren ma status rezerwatu przyrody, dlatego zwiedzanie powinno odbywać się z poszanowaniem zasad ochrony obszaru – najlepiej trzymając się wyznaczonych ścieżek i nie ingerując w odsłonięcia geologiczne ani roślinność.

Co sprawia, że ten kamieniołom jest ważny na skalę światową? Profil geologiczny w Prastavie pełni funkcję międzynarodowego punktu odniesienia dla granicy dewonu dolnego i środkowego, co oznacza, że jest wykorzystywany przez naukowców z całego świata do datowania skał tego okresu.

Od kiedy obszar jest objęty ochroną? Formalna ochrona obowiązuje od 1982 roku.

Jak dojechać do U Nového mlýna? Najwygodniej koleją do przystanku Holyně na linii Praga–Rudná – rezerwat leży tuż powyżej torów, na prawym brzegu Dalejského potoku.