Opatřilka - Červený lom

Opatřilka – Červený lom to dawny łom wapienia w Dolinie Dalejskiej w Pradze, jedno z ważniejszych stanowisk geologicznych w okolicach miasta. Do 2020 roku obszar o powierzchni ponad 8 hektarów miał status przyrodniczego pomnika (přírodní památka), zanim włączono go do rezerwatu Prokopské údolí. Miejsce leży na terenie praskich dzielnic Hlubočepy i Jinonice, w obrębie parku krajobrazowego Doliny Prokopskiej i Dalejskiej.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe geologicznie?

Ściany łomu odsłaniają profile skalne obejmujące pogranicze syluru i dewonu – dwóch epok sprzed setek milionów lat. W 1972 roku opisano tu jeden z profili odpowiadający międzynarodowemu stratotypowi granicy syluru i dewonu, co nadaje temu miejscu znaczenie wykraczające daleko poza Czechy. W wapiennych skałach zachowały się liczne skamieniałości, dzięki czemu Opatřilka – Červený lom od dawna przyciąga geologów, paleontologów i studentów nauk o Ziemi.

Skąd wzięła się nazwa i historia wydobycia?

Nazwa „Červený lom” (Czerwony Łom) odnosi się do charakterystycznej barwy niektórych odsłoniętych skał. Wapień wydobywano tu na dużą skalę od początku XIX wieku – surowiec wykorzystywano do produkcji wapna oraz jako materiał budowlany dla okolicznych gospodarstw. Wydobycie zakończyło się w latach 40. XX wieku. W czasie wojny w rejonie łomu funkcjonował niewielki obóz pracy; do dziś widoczny jest zarośnięty hałd usypany wówczas z niskiej jakości urobku – ślad tamtych wydarzeń wpisany w krajobraz.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Po zaprzestaniu eksploatacji dawny łom naturalnie zarósł roślinnością, tworząc mozaikę ciepłolubnych muraw i zarośli, charakterystycznych dla wapiennych podłoży Czeskiego Krasu. To właśnie te zbiorowiska roślinne, obok wartości paleontologicznej i stratygraficznej odsłonięć, były jednym z powodów objęcia obszaru ochroną. Przez teren przebiega zielony szlak turystyczny oraz ścieżka edukacyjna prowadząca doliną potoku Dalejského, a Červený lom stanowi jeden z jej przystanków tematycznych, z tablicami wyjaśniającymi budowę geologiczną odsłonięć.

Jak dotrzeć do Opatřilki – Červeného lomu?

Miejsce znajduje się w zachodniej części Pragi, w Dolinie Dalejskiej, łatwo dostępnej pieszo ze stacji metra Hlubočepy lub Nové Butovice, skąd prowadzi oznakowany szlak wzdłuż potoku. To dobry cel na spokojny spacer łączący elementy przyrody i geologii, bez konieczności wyjazdu daleko poza centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Czy Opatřilka – Červený lom to nadal rezerwat przyrody? Nie jako osobny obiekt – od 1 sierpnia 2020 roku teren włączono do większego rezerwatu Prokopské údolí, ale sam obszar łomu nadal podlega ochronie w jego ramach.

Co można zobaczyć w łomie? Odsłonięte ściany skalne z widocznymi warstwami wapienia obejmującymi granicę syluru i dewonu, ślady dawnego wydobycia oraz porastające dawny łom ciepłolubne murawy.

Czy jest tam ścieżka edukacyjna? Tak, przez teren prowadzi ścieżka edukacyjna Doliny Dalejskiej wraz z zielonym szlakiem turystycznym, a Červený lom jest jednym z jej przystanków.

Jak łatwo dotrzeć na miejsce? Najwygodniej pieszo od stacji metra Hlubočepy lub Nové Butovice – dojście zajmuje kilkanaście–kilkadziesiąt minut wzdłuż doliny potoku Dalejského.