U Hamrů

U Hamrů to niewielki, ale cenny przyrodniczo rezerwat położony tuż przy miejscowości Štěpánov nad Svratkou, w powiecie Żďár nad Sázavou, w kraju Vysočina. Obszar chroniony zajmuje zaledwie 3,18 hektara, administracyjnie należy do katastru wsi Borovec, a nadzór nad nim sprawuje Urząd Krajowy Vysočina.

Gdzie dokładnie leży U Hamrů?

Rezerwat rozciąga się na stromych zboczach o wystawie południowej i południowo-zachodniej, na wysokości od 360 do 460 metrów nad poziomem morza, ponad lewym brzegiem rzeki Svratki. Od strony wschodniej sąsiaduje z nim wzniesienie Sokolí o wysokości 625 metrów. Podłoże geologiczne tworzą skały kwarcowe, które w połączeniu z nasłonecznionym, południowym położeniem stworzyły warunki sprzyjające rozwojowi roślinności kserotermicznej – czyli gatunków przystosowanych do suchych i ciepłych stanowisk.

Dlaczego ten teren objęto ochroną?

Zbocza U Hamrů to dawne pastwiska, które po zaprzestaniu wypasu zachowały charakterystyczną, bogatą w gatunki roślinność łąkową. Celem ochrony jest zachowanie tych ziołoroślo-trawiastych zbiorowisk oraz stanowisk gatunków podlegających szczególnej ochronie prawnej. Wśród nich wymienia się kukułkę (podkolan) bladą (Platanthera bifolia) – storczyka o delikatnych, białawych kwiatach, oraz goryczkę krzyżową (Gentiana cruciata), roślinę typową dla suchych muraw kserotermicznych. W runie spotkać można również jałowiec pospolity, charakterystyczny krzew dla tego typu siedlisk.

Takie murawy kserotermiczne należą w Czechach do siedlisk zanikających – ich istnienie zależy od dawnych form gospodarowania, takich jak wypas czy koszenie, dlatego obszary jak U Hamrů mają duże znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej regionu Vysočiny.

Jak zwiedzić okolicę U Hamrů?

Przez teren rezerwatu i jego sąsiedztwo prowadzi ścieżka edukacyjna „Štěpánovský čtyřlístek" (Sztepanowska koniczynka). Trasa prowadzi obok pomnika przyrody U Hamrů, mija dawne wyrobiska górnicze w okolicy, a następnie kieruje się w stronę miejscowości Švařec oraz przez tereny zwane Brťoví i Čtyři Dvory, by ostatecznie zamknąć pętlę z powrotem w Štěpánovie. Ścieżka pozwala poznać nie tylko walory przyrodnicze tego zakątka Vysočiny, ale też ślady dawnej działalności górniczej, która niegdyś kształtowała krajobraz tej części regionu.

Ze względu na niewielką powierzchnię i status obszaru chronionego, U Hamrů to cel raczej dla miłośników przyrody i botaniki niż dla turystów szukających rozbudowanej infrastruktury – nie ma tu punktów widokowych czy oznaczonych miejsc odpoczynku poza samą trasą edukacyjną. Warto odwiedzić to miejsce wiosną i wczesnym latem, kiedy kwitną storczyki i goryczki, co pozwala docenić unikalny charakter tych stromych, słonecznych zboczy nad Svratką.

Najczęstsze pytania

Czym jest U Hamrů? To pomnik przyrody o powierzchni 3,18 ha, chroniący murawy kserotermiczne na zboczach nad rzeką Svratką, w pobliżu Štěpánova nad Svratkou.

Jakie gatunki roślin można tu spotkać? Do najcenniejszych należą kukułka blada (Platanthera bifolia) i goryczka krzyżowa (Gentiana cruciata), a także jałowiec pospolity.

Jak dotrzeć do U Hamrů? Obszar leży przy Štěpánovie nad Svratkou i jest dostępny ze ścieżki edukacyjnej „Štěpánovský čtyřlístek", która prowadzi przez okoliczne tereny, w tym dawne miejsca wydobycia.

Kto zarządza tym obszarem? Nadzór nad pomnikiem przyrody sprawuje Urząd Krajowy Vysočina (Krajský úřad Kraje Vysočina).