Tyršův dům

Tyršův dům to okazała budowla na praskiej Malej Stranie, tuż pod Petřínem, która od stu lat pełni funkcję centrali czeskiej organizacji sokolskiej. Nazwę zawdzięcza Miroslavovi Tyršovi, współzałożycielowi ruchu Sokół, a sama bryła kryje w sobie znacznie starszą historię niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Skąd wzięła się ta budowla?

Rdzeń dzisiejszego kompleksu to dawny pałac Michnów, wzniesiony w stylu późnego renesansu z elementami barokowymi. W 1623 roku ówczesny właściciel, Pavel Michna z Vacínova, rozbudował istniejącą posiadłość rodu Kinských do postaci pięcioskrzydłowej rezydencji. Nad niedokończoną wschodnią fasadą pracował włoski architekt Francesco Caratti, a bogatą sztukaterię wykonał sztukator Domenico Galli — prace dekoracyjne ukończono w połowie XVII wieku. Pałac zmieniał właścicieli aż do 1767 roku, kiedy przeszedł w ręce władz austriackich i przez kolejne dziesięciolecia służył jako koszary i magazyn wojskowy.

Jak pałac stał się domem Sokoła?

Po powstaniu niepodległej Czechosłowacji zdewastowany budynek trafił w ręce Czechosłowackiego Związku Sokolskiego, który w 1921 roku odkupił obiekt z myślą o stworzeniu tu swojej siedziby. Rozpisano konkurs architektoniczny, w którym spośród ponad dwudziestu propozycji zwyciężył projekt Františka Krásnego. Do zabytkowego pałacu dobudowano nową salę gimnastyczną od strony dziedzińca, szatnie i pomieszczenia administracyjne, a pod ziemią powstał basen — do dziś zasilany źródlaną wodą spływającą z Petřína i uznawany za jeden z najstarszych basenów w Pradze. Ogród pałacowy przekształcono w otwarty teren do ćwiczeń lekkoatletycznych. Uroczyste otwarcie Tyršova domu odbyło się w 1925 roku, a w obchodach wziął udział sam prezydent Tomáš Garrigue Masaryk.

Co działo się z budynkiem później?

Po II wojnie światowej władze komunistyczne zdelegalizowały Sokoła, a budynek od 1953 roku znalazł się pod zarządem państwowym. Dopiero po 1989 roku, wraz z odrodzeniem organizacji, Czeski Związek Sokolski odzyskał cały kompleks i pozostaje jego gospodarzem do dziś.

Co warto zobaczyć w Tyršově domě?

Kompleks należy do najbardziej rozpoznawalnych budowli na Malej Stranie — łączy renesansowo-barokową bryłę dawnego pałacu z funkcjonalnymi dobudówkami sportowymi z lat 20. XX wieku. Zwiedzających przyciągają zarówno historyczne wnętrza z zachowaną sztukaterią, jak i sale poświęcone historii ruchu sokolskiego, który przez dekady odgrywał ważną rolę w czeskim życiu społecznym i sportowym.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Tyršův dům? Budynek stoi przy ulicy Újezd na praskiej Malej Stranie, w bliskim sąsiedztwie wzgórza Petřín.

Dlaczego budynek nazywa się Tyršův dům? Nazwę nadano na cześć Miroslava Tyrša, współzałożyciela i głównego ideologa organizacji Sokół, która przejęła obiekt w latach 20. XX wieku.

Czy budynek pełnił wcześniej inne funkcje? Tak — zanim trafił do Sokoła, był to renesansowo-barokowy pałac rodu Michnów, a później przez ponad sto lat koszary wojskowe.

Czy w Tyršově domě można coś zwiedzić? Tak, kompleks bywa udostępniany podczas wydarzeń otwartych, takich jak „Noc Sokoloven", pozwalających zobaczyć historyczne wnętrza i salę gimnastyczną.