Tune Church

Kościół w Tune (norw. Tune kirke) stoi na południowym krańcu jeziora Tunevannet w gminie Sarpsborg, w norweskim regionie Østfold. To jedno z najstarszych miejsc kultu w okolicy, a jednocześnie punkt, w którym historia kościelna spotyka się z archeologią i szlakiem pielgrzymim.

Dlaczego warto zobaczyć kościół w Tune?

Miejsce ma wyjątkowo długą historię. Już w średniowieczu stał tu kościół, o którym wspomina prawo Borgarting, czyli dawny zbiór przepisów obowiązujący w tej części Norwegii. Zapis ten pozwala przyjąć, że świątynia istniała najpóźniej około 1100 roku, a była traktowana jako kościół okręgowy dla całej okolicy. Dla turysty to dobry pretekst, by zobaczyć, jak głęboko osadnictwo i chrześcijaństwo zakorzeniły się w dolinie nad jeziorem.

Jak wyglądał średniowieczny kościół?

Opisy lokalne wskazują, że pierwsza budowla była romańskim kościołem z kamienia, z grubymi murami i wieżą od strony zachodniej. Możliwe, że wcześniej na tym samym miejscu stała drewniana stavkirke, czyli kościół słupowy. Z dawnej świątyni zostało dziś niewiele, bo materiał ze starszych budowli był wykorzystywany przy kolejnych przebudowach. W XIX wieku kamienny kościół rozebrano i wzniesiono nowy na tym samym miejscu.

Pożar i obecny budynek

W 1908 roku kościół został niemal doszczętnie zniszczony przez ogień. Odbudowę powierzono architektowi Heinrichowi Jürgensenowi, a obecny, podłużny budynek pochodzi z 1910 roku. Jest to więc kościół z początku XX wieku, osadzony w miejscu o tysiącletniej tradycji. Należy do Kościoła Norwegii i diecezji Borg.

Kamień z Tune

Z kościołem związany jest jeden z najsłynniejszych zabytków runicznych Skandynawii. Kamień z Tune, czerwonawy granitowy głaz, był w 1627 roku widoczny w murze cmentarza przykościelnego. Znajduje się na nim najdłuższy zachowany napis w starszym futharku, pisany najstarszymi runami. Zabytek datuje się na okres około IV–V wieku, a badacze nie zawsze są zgodni co do dokładnego przedziału, bo mówi się zarówno o późnym okresie rzymskim, jak i o początku okresu wędrówek ludów. Oryginał można dziś oglądać w Muzeum Historii Kultury w Oslo, ale to właśnie okolice kościoła w Tune są jego miejscem odnalezienia.

Szlak pielgrzymi

Przez cmentarz kościelny przebiega Szlak Pielgrzymi (Pilegrimsleden), więc kościół jest naturalnym przystankiem dla pieszych wędrowców. Spokojne położenie nad wodą sprawia, że to dobre miejsce na odpoczynek w trakcie dnia zwiedzania Sarpsborga.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży kościół w Tune? Na południowym końcu jeziora Tunevannet, w gminie Sarpsborg w okręgu Østfold w Norwegii.

Z jakiego okresu pochodzi obecny kościół? Z 1910 roku, po pożarze z 1908 roku. Miejsce było jednak używane jako kościelne od średniowiecza.

Czy można zobaczyć tu Kamień z Tune? Oryginał jest w Muzeum Historii Kultury w Oslo. Przy kościele można poznać miejsce, gdzie kamień znaleziono i gdzie stał w XVII wieku.

Czy kościół leży na szlaku pielgrzymim? Tak, Szlak Pielgrzymi prowadzi przez teren cmentarza przykościelnego.

Kto zaprojektował obecny budynek? Architekt Heinrich Jürgensen.