Fredrikstad military cemetery

Cmentarz wojskowy w Fredrikstad (nor. Fredrikstad militære kirkegård, znany też jako Krigskirkegården lub Garnisonskirkegården) to miejsce spoczynku żołnierzy i marynarzy, którzy zginęli podczas obu wojen światowych. Jest to główne w południowo-wschodniej Norwegii miejsce pochówku poległych z państw Wspólnoty Brytyjskiej, utrzymywane w standardach Commonwealth War Graves Commission.

Czym jest to miejsce?

Cmentarz leży w mieście Fredrikstad w regionie Østfold, nad ujściem rzeki Glomma do fiordu Oslofjord. Wikidata opisuje go jako wojskowy cmentarz kościelny w Norwegii. Nie jest to atrakcja z biletami czy przewodnikami, lecz spokojna, pielęgnowana nekropolia, w której pamięć o poległych ma pierwszeństwo przed ruchem turystycznym.

Jaka jest jego historia?

Początki cmentarza sięgają I wojny światowej. Pierwsza kwatera brytyjska powstała po bitwie jutlandzkiej z 1916 roku: spoczęło w niej 18 marynarzy, z których tylko siedmiu udało się zidentyfikować z nazwiska. Morze wyrzucało ciała na norweskie wybrzeże, a lokalna społeczność dbała o ich pochowanie.

W 1961 roku do Fredrikstad przeniesiono brytyjskie groby z I wojny światowej z całej Norwegii. Wcześniej leżały one na małych, rozproszonych cmentarzach i przykościelnych działkach. Skupienie ich w jednym miejscu ułatwiło trwałą opiekę nad grobami. Jedną z dawnych lokalizacji upamiętnia kamień pamiątkowy w Eivindviku.

Kto tu spoczywa?

Większość pochowanych to ofiary bitwy jutlandzkiej oraz zatopień okrętów na norweskich wodach. Wśród nich są załogi brytyjskich jednostek, między innymi HMS India, zatopionego przez okręt podwodny w Vestfjorden w 1915 roku, oraz niszczycieli HMS Mary Rose, HMS Strongbow, HMS Marmion i HMS Partridge, utraconych w 1917 roku.

Liczby podawane przez różne instytucje różnią się zależnie od sposobu liczenia. Commonwealth War Graves Commission wymienia 31 zidentyfikowanych ofiar z I wojny światowej, a norweski rejestr Krigsgraver.no mówi o 84 osobach z obu wojen, w tym o dwóch żołnierzach radzieckich z okresu II wojny światowej.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

• Miejsce pokazuje mniej znany wymiar I wojny światowej: konsekwencje działań morskich na Morzu Północnym dla norweskiego wybrzeża.
• Ujednolicone nagrobki i staranne utrzymanie są typowe dla cmentarzy wojennych Wspólnoty Brytyjskiej.
• Wizyta dobrze łączy się ze zwiedzaniem Fredrikstad, w tym twierdzy w Starym Mieście.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp jest płatny? Nie, to czynny cmentarz dostępny dla odwiedzających.

Jak się zachować? Jak na każdym cmentarzu: cicho, z szacunkiem, bez głośnych zachowań i bez wchodzenia na groby.

Czy to cmentarz tylko brytyjski? Przeważają groby Wspólnoty Brytyjskiej z I wojny światowej, ale według norweskiego rejestru pochowano tu także dwóch żołnierzy radzieckich z II wojny światowej.

Ile czasu potrzeba na wizytę? Zwykle wystarczy 20-30 minut spokojnego spaceru wśród grobów.

Źródła faktów: CWGC, Krigsgraver.no.