Zamek w Tučapach

Zamek w Tučapach to niewielka, jednopiętrowa rezydencja szlachecka w południowych Czechach, na Taborsku, kilka kilometrów od Soběslavi. Choć od lat stoi opuszczony, jego historia sięga średniowiecza, a architektura wciąż zdradza kilka przebudów, przez które przeszedł na drodze od obronnej dworskiej siedziby do XIX-wiecznej rezydencji.

Gdzie właściwie leży ten zamek?

Obiekt znajduje się we wsi Tučapy, która razem z Dvorcami i Brandlínem tworzy jedną gminę — obec Tučapy w powiecie Tábor, w kraju południowoczeskim. Te trzy niegdyś samodzielne wsie połączono administracyjnie w 1963 roku, więc chociaż zamek nosi nazwę Tučapy, a nie Dvorce, wszystkie trzy miejscowości od kilkudziesięciu lat funkcjonują jako jedna wspólnota gminna. Do Soběslavi jest stąd około 8 km, do Tábora — około 20 km.

Jak stara jest ta budowla?

Początki sięgają umocnionego dworu (tzw. tvrz), którego istnienie potwierdzają zapiski z początku XV wieku — w 1407 roku właścicielem był Konrád z Tučap. Przez kolejne stulecia siedzibą władali drobni południowoczescy szlachcice. W 1623 roku majątek skonfiskowano Václavovi Špulířovi z Jiter, jednak jego synowie przeszli na katolicyzm i odzyskali rodową własność. Później dobra przechodziły z rąk do rąk — mieli je Obytečtí z Obytce, Matyášovci z Matyášovic oraz Malovcowie z Malovic.

Kiedy dwór zamienił się w zamek?

Przekształcenie skromnej siedziby w rezydencję pałacową rozpoczęło się na początku XVIII wieku za czasów Antonína Obyteckiego z Obytce. Kolejną, głębszą przebudowę przeprowadzono w 1767 roku, gdy właścicielem był Jiří Vavřinec z Escherichu. Dzisiejszy wygląd budynek zyskał jednak dopiero w 1893 roku, kiedy przebudowy podjęli się bracia Pfeifferowie — przemysłowcy z Jabłonca nad Nysą (Jablonec nad Nisou). To właśnie im zawdzięczamy obecną, dość jednorodną fasadę.

Kto jeszcze mieszkał w tym zamku?

Najbarwniejszą postacią w historii posiadłości był hrabia Bedřich Všemír Berchtold z Uherčic (1781–1876), właściciel majątku po 1797 roku — lekarz, podróżnik i zapalony patriota, który angażował się w założenie Muzeum Narodowego w Pradze. Ostatnią prywatną właścicielką, do 1945 roku, była Eliška Weberová, po mężu Kreibichová. Po wojnie majątek skonfiskowano jako niemiecką własność, a dekretem z 7 grudnia 1945 roku budynek przekazano gminie na potrzeby szkoły powszechnej.

Co widać w architekturze zamku?

Budynek ma jedno piętro i rzut w kształcie litery L, z niewielkimi okrągłymi wieżyczkami na narożnikach. Pomieszczenia parteru nakrywają sklepienia kolebkowe z lunetami, a na piętrze zachowały się sufity z fasetowym wykończeniem i sztukatorską dekoracją — pozostałości z przebudowy końca XIX wieku. Zamek otacza rozległy, dwupoziomowy, obwiedziony murem park w stylu angielskim, rozciągający się głównie na północ i wschód od budynku.

Czy zamek można dziś odwiedzić?

Po wojnie w budynku działała najpierw szkoła, a później dom opieki dla seniorów. Od 2015 roku, gdy dom seniora zakończył działalność, zamek stoi pusty. Właścicielem był Kraj Południowoczeski, który — nie mając dla obiektu żadnego zastosowania — zgodził się przekazać go bezpłatnie gminie Tučapy, gdy ta znajdzie strategicznego partnera inwestycyjnego. Gmina planuje utworzyć w zamku ośrodek usług społecznych, m.in. dom opieki. Sam budynek wraz z otoczeniem jest od 21 maja 2021 roku wpisany do rejestru zabytków. Obecnie obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Tučapach można zwiedzać? Nie — budynek jest zamknięty i niedostępny dla turystów od zamknięcia domu seniora w 2015 roku.

Dlaczego zamek figuruje pod miejscowością Dvorce, a nie Tučapy? Dvorce i Tučapy (razem z Brandlínem) od 1963 roku tworzą jedną gminę, obec Tučapy — to trzy części tej samej wspólnoty administracyjnej.

Kto był właścicielem zamku? Przez wieki drobna szlachta południowoczeska, a od 1797 roku hrabia Bedřich Všemír Berchtold z Uherčic. Ostatnią prywatną właścicielką do 1945 roku była Eliška Weberová.

Kiedy zamek zyskał obecny wygląd? W 1893 roku, podczas przebudowy prowadzonej przez braci Pfeifferów, przemysłowców z Jabłonca nad Nysą.

Czy zamek jest zabytkiem? Tak, budynek i otaczający go park są chronione jako zabytek kultury od maja 2021 roku.

Co dalej z tym miejscem? Gmina Tučapy planuje przejąć obiekt od Kraju Południowoczeskiego i urządzić w nim ośrodek usług społecznych, gdy znajdzie inwestora.