Obětem 1. světové války

Pomnik ofiar I wojny światowej w Doubí stoi na północnym skraju wsi, w miejscu dawnego parku przed tutejszym zamkiem, w powiecie karlowarskim w Czechach. To jeden z licznych pomników wojennych, jakie w latach 20. i 30. XX wieku powstawały w niemieckojęzycznych wówczas Sudetach, upamiętniających mieszkańców, którzy nie wrócili z frontów Wielkiej Wojny.

Kto stworzył pomnik i kiedy go odsłonięto?

Monument powstał w 1930 roku z żółtego trachitu, wulkanicznej skały cenionej w rzeźbiarstwie za łatwość obróbki i ciepłą barwę. Kamieniarskie prace wykonał mistrz Josef Böhm, a rzeźbę na szczycie pomnika – przedstawiającą umierającego żołnierza – wykonał znany chebski rzeźbiarz Karl Josef Wilfert młodszy, autor wielu podobnych realizacji w regionie karlowarskim. Uroczyste odsłonięcie i poświęcenie pomnika odbyło się w czerwcu 1930 roku, w obecności mieszkańców Doubí i okolicznych wsi.

Kogo upamiętnia pomnik?

Inskrypcje na cokole wymieniały nazwiska poległych i zmarłych mieszkańców Doubí oraz sąsiedniej wsi Tašovice – łącznie kilkudziesięciu młodych mężczyzn, którzy zginęli na frontach w latach 1914–1918. Tego rodzaju pomniki miały dla niewielkich społeczności ogromne znaczenie: w epoce sprzed masowych mediów były głównym, trwałym miejscem zbiorowej żałoby i pamięci o wojnie, która dotknęła niemal każdą rodzinę.

Co się stało z pomnikiem po 1945 roku?

Losy monumentu odzwierciedlają burzliwą historię regionu. Po drugiej wojnie światowej, w związku z powojennym wysiedleniem niemieckojęzycznej ludności Sudetów i napływem nowych osadników, rzeźba żołnierza na szczycie pomnika została strącona. W kolejnych dekadach pomnik stopniowo niszczał, pozbawiony opieki i już niezwiązany bezpośrednio z pamięcią nowej społeczności wsi. Jego pozostałości usunięto ostatecznie w drugiej połowie XX wieku – dziś w terenie nie ma już fizycznego śladu oryginalnej konstrukcji.

Dlaczego warto wiedzieć o tym miejscu, mimo że pomnik nie istnieje?

Choć sam obiekt fizycznie zniknął, historia pomnika w Doubí jest ważnym świadectwem losów całego regionu Karlowych Warów – obszaru, który przed 1945 rokiem był w przeważającej mierze niemieckojęzyczny, a po wojnie przeszedł gwałtowną wymianę ludności. Miejsce to ilustruje szerszy fenomen: dziesiątki podobnych pomników wojennych w byłych Sudetach podzieliły ten sam los, stając się śladami pamięci, które nowa powojenna społeczność albo przejęła, albo – jak w tym przypadku – z czasem pozwoliła zniknąć.

Dla osób interesujących się historią regionu Doubí i szerzej Karlowych Warów miejsce to stanowi punkt wyjścia do refleksji nad tym, jak zmieniają się krajobrazy pamięci w Europie Środkowej po dramatycznych przesunięciach granic i ludności w XX wieku. Warto je odwiedzić w ramach spaceru po dawnym parku zamkowym w Doubí, łącząc historię lokalną z krajobrazem niewielkiej, spokojnej miejscowości nieopodal Karlowych Warów.

Najczęstsze pytania

Czy pomnik w Doubí nadal istnieje? Nie – fizyczne pozostałości pomnika zostały usunięte w drugiej połowie XX wieku, po tym jak rzeźba żołnierza na jego szczycie została zniszczona wkrótce po 1945 roku.

Z jakiego materiału zbudowano pomnik? Z żółtego trachitu, skały wulkanicznej często wykorzystywanej w regionalnym kamieniarstwie tamtej epoki.

Kogo upamiętniał pomnik? Mieszkańców Doubí oraz sąsiedniej wsi Tašovice, którzy zginęli lub zmarli w wyniku działań I wojny światowej w latach 1914–1918.

Kiedy odsłonięto pomnik? W czerwcu 1930 roku, w uroczystej ceremonii z udziałem lokalnej społeczności.