Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Katownia w Gdańsku to jeden z najbardziej mrocznych zabytków Głównego Miasta. Stoi na początku Drogi Królewskiej, tuż obok Wieży Więziennej, z którą tworzy zespół Przedbramia ulicy Długiej. Dziś budynki wyglądają malowniczo, ale przez stulecia służyły do przesłuchiwania, sądzenia i karania ludzi.
Czym jest Katownia w Gdańsku?
Katownia powstała w XIV wieku jako element średniowiecznych obwarowań Głównego Miasta. Razem z Wieżą Więzienną tworzyła przedbramie, czyli barbakan, który osłaniał wjazd do miasta od strony ulicy Długiej. Prace przy bramie zakończono w 1410 roku. Pierwotnie było to więc założenie obronne, a nie miejsce kaźni. Wieża Więzienna osiągnęła obecną wysokość w latach 1508–1509, dzięki pracom Michała Enkingera.
Jak obiekt zmienił funkcję?
Pod koniec XVI wieku Gdańsk otoczono nowożytnymi umocnieniami, a ich częścią stała się Brama Wyżynna. Średniowieczne przedbramie straciło wtedy znaczenie militarne i zostało przystosowane do potrzeb wymiaru sprawiedliwości. W zespole urządzono więzienie, salę sądową i izby tortur. Katownię łączy z Wieżą Więzienną przejście zwane Szyją, a po wschodniej stronie wieży stał pręgierz, przy którym wykonano wiele egzekucji. Więzienie miejskie działało tu do 1861 roku.
Jak wygląda zespół?
Budowla ma gotycki rdzeń, ale jej obecny wygląd to w dużej mierze efekt przebudowy z lat 1593–1604, którą prowadził Antoni van Obberghen. Dekoracje rzeźbiarskie wykonał Willem van der Meer; jego dziełem jest między innymi figura bezgłowego klucznika. Podczas ostatniej renowacji wyeksponowano różnice w kolorze i układzie cegieł z kolejnych faz budowy, dzięki czemu na elewacjach widać, jak obiekt się rozrastał. Zespół wpisano do rejestru zabytków w 1969 roku.
Losy po zamknięciu więzienia
W latach 1888–1890 budynek wyremontowano, a w 1894 roku przejęło go gdańskie stowarzyszenie artystów. Później działały tu między innymi antykwariat i muzeum narzędzi tortur, a po 1932 roku placówka Czerwonego Krzyża. W marcu 1945 roku, podczas walk o miasto, Katownia została lekko uszkodzona. Odbudowa i prace konserwatorskie trwały stopniowo w latach 1951–1973, a w 1973 roku obiekt przejęło Muzeum Gdańska.
Co z Muzeum Bursztynu?
Od 2006 roku w Przedbramiu działało Muzeum Bursztynu, oddział Muzeum Gdańska. W 2021 roku przeniesiono je do Wielkiego Młyna na Starym Mieście, ponieważ ciasne gotyckie wnętrza i strome klatki schodowe utrudniały zwiedzanie osobom starszym i z niepełnosprawnościami. Zespół nadal należy do Muzeum Gdańska.
Najczęstsze pytania
Gdzie stoi Katownia? Na początku ulicy Długiej w Głównym Mieście, w zespole Przedbramia razem z Wieżą Więzienną.
Kiedy powstała? W XIV wieku, jako część obwarowań Głównego Miasta. W latach 1593–1604 przebudował ją Antoni van Obberghen.
Czy to naprawdę było więzienie? Tak. Po utracie funkcji obronnej w zespole urządzono więzienie, salę sądową i izby tortur. Więzienie działało do 1861 roku.
Czy w Katowni jest jeszcze Muzeum Bursztynu? Nie. Muzeum Bursztynu działało tu od 2006 roku, a w 2021 roku przeniesiono je do Wielkiego Młyna.
Kto zarządza obiektem? Muzeum Gdańska, które przejęło zespół w 1973 roku.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.