NextOnTrip

Brama Wyżynna w Gdańsku

Gdańsk, Polska

Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip

W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.

Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.

O tym miejscu

Brama Wyżynna w Gdańsku to renesansowa brama miejska, która przez wieki była główną, reprezentacyjną furtą do miasta od strony zachodniej. Dziś stoi tuż przy ruchliwej arterii, ale wciąż otwiera spacer słynną Drogą Królewską i jest jednym z pierwszych punktów, od których warto zacząć zwiedzanie Głównego Miasta.

Czym jest Brama Wyżynna i gdzie stała?

Dawniej bywała nazywana także Bramą Wysoką. Należała do szesnastowiecznego pasa fortyfikacji, pomiędzy Bastionem św. Elżbiety a Bastionem Karowym. Pełniła podwójną rolę: obiektu obronnego oraz miejsca, w którym miasto witało ważnych gości. Właśnie tutaj przyjmowano polskich królów — wręczano im symbolicznie klucze do Gdańska, a następnie orszak ruszał w głąb miasta Drogą Królewską.

Jak powstała i kto ją upiększył?

Budowę zwykle datuje się na lata 1574–1576, a projekt przypisuje się Janowi Kramerowi. Badacze spierają się jednak o szczegóły: część autorów twierdzi, że Kramer wzniósł jedynie wewnętrzną bramę, a dzisiejszy obiekt powstał w drugiej połowie lat 80. XVI wieku. Bezsporne jest to, że w 1588 roku rzeźbiarz Wilhelm van den Blocke nadał bramie obecny, bogaty wygląd. Ceglaną fasadę oprawił w piaskowcowe płyty ozdobione delikatnym ornamentem roślinnym.

Co warto zobaczyć na fasadzie?

  • Herby w attyce. W wysokiej attyce umieszczono kamienne herby Polski, Prus Królewskich i Gdańska. Ponad nimi siedzą cztery rzeźby lwów.
  • Łacińskie sentencje. Na bramie widnieją trzy łacińskie napisy, przypominające władcom i mieszczanom o zasadach dobrze urządzonego państwa. Pierwszy głosi, że sprawiedliwość i pobożność są fundamentem wszystkich królestw. Drugi wymienia pokój, wolność i zgodę jako najcenniejsze dobra wspólnoty, a trzeci przypomina, że najmądrzejsze są czyny podejmowane dla rzeczypospolitej.
  • Elementy mostu zwodzonego. U szczytu budynku zachowało się sześć metalowych bloków. Służyły do podnoszenia na linach mostów zwodzonych, które na noc zamykały przejście przez fosę.

Fosa, mosty i dwa przejścia

Przed bramą ciągnęła się szeroka fosa wypełniona wodą, przez którą prowadziły mosty zwodzone. Z bramy w głąb miasta prowadziły dwie furty przez wał. Taka konstrukcja czyniła z niej nie tylko ozdobę, lecz przede wszystkim sprawnie działający element systemu obronnego.

Burzliwe losy po XVI wieku

Przez ponad 290 lat bryła bramy pozostawała praktycznie niezmieniona. Przełom nastąpił w 1895 roku, gdy rozebrano wały, a fosę zasypano — brama przestała być częścią fortyfikacji i znalazła się przy nowej trasie komunikacyjnej. Po demilitaryzacji Gdańska w 1920 roku mieściło się w niej biuro podróży Norddeutscher Lloyd. Podczas działań wojennych w latach 1939–1945 budynek doznał jedynie niewielkich zniszczeń, ucierpiał głównie wystrój rzeźbiarski. Po wojnie zajęło go biuro podróży Orbis, a w bocznych przejściach działały punkty informacji turystycznej. W 2002 roku obiekt przejęło Muzeum Gdańska.

Brama Wyżynna dzisiaj

Obecnie w budynku mieści się Pomorskie Centrum Informacji oraz siedziba Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej. To wygodny przystanek dla osób, które dopiero zaczynają zwiedzanie: można tu zasięgnąć informacji o atrakcjach miasta i regionu i jednocześnie obejrzeć z bliska renesansową fasadę.

Dlaczego warto ją zobaczyć?

Brama jest początkiem Drogi Królewskiej, czyli reprezentacyjnego szlaku, który prowadzi przez Złotą Bramę aż do Zielonej Bramy. To właśnie stąd ruszały orszaki królewskie po uroczystym powitaniu i wręczeniu kluczy do miasta. Detale elewacji — lwy, herby i łacińskie maksymy — najlepiej obejrzeć z bliska, zwracając uwagę na precyzję kamieniarskiej roboty.

Najczęstsze pytania

Do czego służyła Brama Wyżynna? Była główną bramą wjazdową do miasta i elementem obwodu obronnego. Witano w niej polskich królów.

Kto zdobił bramę? Rzeźbiarz Wilhelm van den Blocke, w 1588 roku. Dodał piaskowcowe obramienia, herby i lwy.

Co mieści się w bramie dziś? Punkt informacji turystycznej, czyli Pomorskie Centrum Informacji, oraz siedziba regionalnej organizacji turystycznej.

Czy brama ucierpiała w czasie wojny? Doznała tylko niewielkich uszkodzeń w latach 1939–1945.

W pobliżu

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca

Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.