The Howff

The Howff to zabytkowy cmentarz w samym centrum Dundee w Szkocji i jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w mieście. Założony w 1564 roku, skrywa jedną z najważniejszych w kraju kolekcji kamiennych nagrobków i jest chroniony jako zabytek kategorii A.

Czym jest The Howff?

To otoczony murem cmentarz, który od ponad czterech i pół wieku jest częścią krajobrazu miejskiego Dundee. Leży na gruncie dawnego klasztoru franciszkanów, zwanego Greyfriars. Po szkockiej reformacji teren przeszedł w ręce miasta, a tradycja wiąże ten dar z Marią Stuart, królową Szkotów, i rokiem 1564. Niektóre źródła podają nieco inną datę nadania, dlatego rok warto traktować orientacyjnie.

Skąd nazwa?

„Howff” to dawne szkockie słowo oznaczające miejsce spotkań lub przystanek towarzyski. Nazwa trafia w sedno: przez pokolenia cmentarz służył dundejskim cechom rzemieślniczym, tzw. Nine Trades, jako miejsce zebrań. Piekarze, kapelusznicy, rzeźnicy, farbiarze, rękawiczkarze, kowale i tkacze spotykali się tu do drugiej połowy XVIII wieku, a cechowe sprawy załatwiano wśród grobów.

Co zobaczyć?

Główną atrakcją są same nagrobki. Wiele z nich zdobią godła cechów, do których należeli pochowani, więc historię pracy miasta można tu czytać w kamieniu: narzędzia, herby i symbole rzemieślniczej dumy. Obok nich pojawia się starsza symbolika funeralna. Po reformacji w szkockich nekropoliach unikano zwykłego krzyża, dlatego rzeźbiarze sięgali po czaszki, skrzyżowane piszczele, klepsydry i skrzydlate anioły, by mówić o przemijaniu. Skrzydlate cherubiny często oznaczają groby dzieci.

Pochowany jest tu między innymi James Chalmers, dundejski księgarz i drukarz uważany za wynalazcę przylepnego znaczka pocztowego.

Najczęstsze pytania

Ile czasu potrzeba?

Od 30 do 60 minut na spokojny spacer alejkami, oglądanie rzeźb i inskrypcji. Fotografowie i miłośnicy historii mogą zostać dłużej, zwłaszcza przy miękkim świetle.

Czy wstęp jest płatny?

The Howff to publiczna zielona przestrzeń w centrum miasta i można go zwiedzać bez biletu. Aktualne godziny otwarcia warto sprawdzić lokalnie.

Jak najlepiej go zwiedzać?

Połącz wizytę ze spacerem po centrum Dundee. Cmentarz to cichy przystanek między sklepami, kawiarniami i pobliskimi budynkami miejskimi, a dla zainteresowanych przeszłością miasta dobry pierwszy punkt programu.

Czy to miejsce dla dzieci?

Tak, jako spokojny przystanek historyczny. Dzieci często lubią szukać czaszek, klepsydr i symboli cechów na nagrobkach. Trzymajmy się alejek i szanujmy pomniki.

Dlaczego warto

The Howff jest niewielki, bezpłatny i zaskakująco bogaty w detale. Pokazuje, jak średniowieczne miejsce kultu stało się przestrzenią miejską, miejscem spotkań cechów, a w końcu cichą oazą zieleni. Dla osób interesujących się historią Szkocji, sztuką sepulkralną i dziejami dundejskiego rzemiosła to wartościowy przystanek w sercu miasta.