Tervuren Communal Cemetery

Cmentarz Komunalny w Tervuren (Begraafplaats van Tervuren) leży przy Duisburgsesteenweg, około kilometra na południowy wschód od centrum miasteczka i kościoła św. Jana Ewangelisty. To spokojne miejsce pochówku o powierzchni niemal 19 200 m², które od ponad stu lat pełni rolę głównej nekropolii gminy Tervuren w prowincji Brabancja Flamandzka.

Skąd wzięła się ta nekropolia?

Rada gminy Tervuren podjęła decyzję o założeniu nowego cmentarza w 1912 roku, wykupując od rodziny Stolberg działkę na terenie zwanym Kisteveld. Projekt zaplanował architekt Colle, jednak wybuch I wojny światowej opóźnił realizację na tyle, że pierwsze pochówki odbyły się dopiero w 1918 roku. Z czasem cmentarz rozbudowano w kierunku północno-zachodnim, dostosowując go do potrzeb rosnącej społeczności.

Jak wygląda układ cmentarza?

Najstarsza część nekropolii ma niemal prostokątny zarys i otoczona jest murem z cegły, zwieńczonym kamiennymi słupkami z dekoracyjnym, spadzistym wykończeniem z zaprawy. Serce tej części wyznacza krzyż w układzie alejek, dzielący teren na cztery kwatery, ze stojącym pośrodku kalwaryjnym krzyżem z niebieskiego kamienia (bluestone). Taki symetryczny, krzyżowy plan był typowy dla belgijskich cmentarzy komunalnych początku XX wieku i nadaje miejscu spokojny, uporządkowany charakter.

Kto tu spoczywa?

Wzdłuż głównej alei znajdują się groby weteranów i ofiar obu wojen światowych. Przy południowo-zachodnim murze pochowany jest Henry van de Velde, jeden z najważniejszych architektów i projektantów belgijskiego modernizmu i art nouveau. Obok niego spoczywają inni cenieni architekci – Albert Van Huffel oraz Raphaël Verwilghen (1885–1963). Na cmentarzu znajdują się także groby znanych postaci życia publicznego: dyrektora BRT Berta Leysena (1920–1959) oraz pisarza Valeera Van Kerckhovena (1919–1982).

Szczególne miejsce zajmują dwa groby brytyjskich żołnierzy z czasów II wojny światowej – kapitana Roberta Kempa Dunbara oraz kierowcy Fredericka Johna Phippsa – oznaczone charakterystycznymi stelami z kamienia portlandzkiego, typowymi dla cmentarzy prowadzonych przez Commonwealth War Graves Commission. To właśnie ta organizacja opiekuje się częścią kwater związanych z ofiarami wojennymi, choć cały cmentarz pozostaje pod zarządem gminy.

Czy to obiekt zabytkowy?

Tak – cmentarz posiada status zabytku architektonicznego (vastgesteld bouwkundig erfgoed). Wcześniejsze uznanie obowiązywało od 30 września 2010 do 8 października 2021 roku, kiedy to weszła w życie aktualna, odnowiona decyzja o ochronie. Status ten podkreśla wartość historyczną murowanego ogrodzenia, układu alejek oraz zachowanych nagrobków z pierwszej połowy XX wieku.

Dla kogo warto tu zajrzeć?

Cmentarz w Tervuren to miejsce dla osób zainteresowanych historią architektury – ze względu na grób Henry'ego van de Velde – a także dla pasjonatów historii wojskowej śledzących ślady obu wojen światowych w regionie Brukseli. To również spokojny przystanek dla mieszkańców i turystów odwiedzających pobliskie Muzeum Afryki oraz park Tervuren, chcących zobaczyć mniej znaną, lecz autentyczną stronę lokalnej historii.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Przy Duisburgsesteenweg, około 1 km na południowy wschód od centrum Tervuren.

Kiedy powstał cmentarz? Decyzję o jego założeniu podjęto w 1912 roku, a pierwsze pochówki miały miejsce w 1918 roku, po opóźnieniu spowodowanym I wojną światową.

Kto jest tu pochowany? Między innymi architekt Henry van de Velde, architekci Albert Van Huffel i Raphaël Verwilghen, a także dwaj brytyjscy żołnierze z czasów II wojny światowej.

Czy cmentarz jest zabytkiem? Tak, posiada status ustanowionego dziedzictwa architektonicznego od 2021 roku (wcześniej od 2010 roku).