Talaia de s'Enclusa

Talaia de s'Enclusa to XVIII-wieczna wieża strażnicza stojąca na szczycie góry s'Enclusa (275 m n.p.m.), drugiego najwyższego wzniesienia Menorki, w gminie Ferreries. Miejsce łączy w sobie historię obronną wyspy, punkt widokowy na całą zachodnią Menorkę oraz ślady zimnowojennej bazy wojskowej, która dziś przechodzi przemianę w centrum przyrodnicze.

Czym jest Talaia de s'Enclusa?

Talaia to kamienna wieża o planie prostokątnym, wzniesiona w drugiej połowie XVIII wieku jako jeden z ostatnich obiektów tego typu budowanych na Menorce — obok wieży w Binissarmenya. Wieże strażnicze pojawiły się na wyspie po niszczycielskich najazdach korsarskich w XVI wieku: ich zadaniem było wypatrywanie wrogich statków i ostrzeganie okolicznej ludności. Dziś talaia znajduje się w stanie znacznego zniszczenia, choć na początku XXI wieku pełniła funkcję punktu obserwacyjnego służb leśnych, wykorzystywanego do wykrywania pożarów.

Dlaczego górę nazywano dawniej "Dalt Sa Torre"?

Zanim upowszechniła się nazwa s'Enclusa, mieszkańcy Ferreries mówili o tym miejscu po prostu "Dalt Sa Torre" — "tam w górze, przy wieży". Sama nazwa "Enclusa" oznacza kowadło i wiąże się z jedną z teorii pochodzenia nazwy miasta Ferreries, którą część badaczy łączy z rzemiosłem kowalskim (kataloński "ferrer" — kowal). Wzgórze jest też wspomniane w hymnie Ferreries jako to, które "broni miasta przed wielką tramontaną" — silnym północnym wiatrem charakterystycznym dla Balearów.

Co widać ze szczytu?

Ze względu na niewielką roślinność szczyt oferuje panoramę bez przeszkód wizualnych. Przy dobrej widoczności można stąd dostrzec miejscowości Es Mercadal, Es Migjorn Gran i Alaior, wybrzeże na południu oraz pasmo wzniesień ciągnące się od Ses Fonts Rodones aż po okolice Santa Àgueda. Na terenie szczytowym znajdują się także wertyk geodezyjny oraz antena ADF. Cztery odrębne punkty widokowe rozsiane wokół masywu s'Enclusa były tradycyjnie trudno dostępne, ponieważ prowadzące do nich ścieżki mają charakter prywatny, a sam obszar objęty jest ochroną jako teren szczególnego znaczenia przyrodniczego (ANEI).

Co działo się na s'Enclusa w czasach zimnej wojny?

W latach 1964-1993 na terenie góry funkcjonowała amerykańska baza wojskowa, część systemu łączności wspierającego siły USA rozmieszczone na Bliskim Wschodzie. Kompleks zajmował ponad 43 tysiące metrów kwadratowych i składał się z dwunastu odrębnych budynków o łącznej powierzchni zabudowy około 2193 m². Bazę zamknięto w 1993 roku wraz z końcem zimnej wojny i rozwojem nowych technologii łączności, które uczyniły instalację przestarzałą.

Co powstaje na terenie dawnej bazy dziś?

Po niemal trzech dekadach opuszczenia obiektu władze wyspiarskie Menorki prowadzą projekt przekształcenia dawnej bazy w Centrum Interpretacji Rezerwatu Biosfery Menorki. Plany zakładają powstanie muzeum poświęconego historii bazy, zachowanie dawnej amerykańskiej kantyny, strefy piknikowej oraz miejsca do obserwacji nieba nocnego, a także dom kolonijny dla grup szkolnych. Pierwszy etap inwestycji ma udostępnić zwiedzającym punkty widokowe na szczycie.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest góra s'Enclusa? Szczyt osiąga 275 metrów nad poziomem morza, co czyni go drugim najwyższym wzniesieniem Menorki, zaraz po górze El Toro.

Czy wieżę Talaia de s'Enclusa można dziś zwiedzać? Wieża jest mocno zniszczona, a dostęp do okolicznych ścieżek i punktów widokowych bywa ograniczony, gdyż część terenu ma status prywatny lub podlega ochronie przyrodniczej.

Skąd pochodzi nazwa "s'Enclusa"? Nazwa oznacza "kowadło" i łączy się z tradycją kowalską regionu, do której odwołuje się też nazwa pobliskiego miasta Ferreries.

Do czego służyła dawna baza wojskowa na szczycie? W latach 1964-1993 była amerykańską stacją łączności wojskowej; obecnie teren przekształca się w centrum przyrodnicze i edukacyjne związane z Rezerwatem Biosfery Menorki.